Kızlık zarı: (Hymen) vajinanın girişinde,vajinanın girişini kısmen kapatan bir oluşumdur. Kızlık zarının vajina girişini tamamen kapatması söz konusu olmadığından, vajina girişine yakın bölgelere bulaşan spermlerin kızlık zarının ortasındaki delikten geçerek vajianaya ve oradanda rahimin içine ulaşmaları mümkündür. Bunun anlamı kızlık zarı sağlam bile olsa vajinanın girişine yakın bölgelere erkeğin boşalması durumunda gebeliğin mümkün olduğudur.

Kürtaj işlemi sırasında spiral takmanın şöyle bir sakıncası olabilir: Kürtaj düşük riskli de olsa cerrahi bir müdahaledir ve bazı komplikasyonların oluşması ihtimali az da olsa vardır.Kürtajı hemen takiben spiral takılan bir hasta, bir kaç gün sonra doktorunu arayıp ;çok fazla kanaması veya aşırı ağrısı olduğunu söylediği takdirde ,doktorun yaklaşımı çok büyük ihtimalle bir kaç gün önce takılmış olan spirali çıkartmak şeklinde olacaktır.Çünkü hastanın şikayetlerinin, yapılmış olan kürtaj operasyonundan mı,yoka takılmış olan spiralden mi kaynaklandığını anlaması mümkün değildir.

Bu yüzden benim şahsi yaklaşımım hastanın çok özel bir takım gerekçeleri yoksa spiral takılmasını kürtajdan sonraki adet dönemine ertelemek şeklindedir.

Çocuklarda daha sık görülmekle beraber erişkinlerde de görülebilen bu hastalık,genital bölgede de yerleşebilir ve bu durumda cinsel yolla bulaşan bir hastalık olarak kabul edilir.

Molluskum kişiden kişiye direkt temas ile bulaşabildiği gibi virüsle bulaşık nesnelerle (havlu gibi) temas  yoluyla da bulaşabilmektedir.
Belirtiler

Molluskum contagiosum ciltle hemen hemen aynı renkte,yuvarlak kabarcıklar oluşturur. Bu kabarcıklar:

• Genellikle 2-5mm çapında
• Sıklıkla tepesinde bir çukurluk içeren
• Kaşıma veya sürtme neticesinde etraftaki deriye de yayılabilen lezyonlardır.

Çocuklarda bu lezyonlar tipik olarak yüzde,boyunda,koltuk altlarında,el ve kollarda görülürler.Erişkinlerde ise cinsel yolla da bulaşabilen bu hastalık genital organlara,karnın alt bölgelerine,uylukların iç kısımlarına ve kalçalara da yerleşebilir.HPV nin neden olduğu genital siğiller gibi ciddi problemlere yol açmasa da Molluskum görülen erişkinlerin cinsel yolla bulaşan diğer hastalıklar açısından da incelenmelidirler.

Neden Olur?

Pox virüs ailesinin bir üyesi olan molluscum contagiosum virüsü tarafından oluşturulur. Bu virüs;

• Ciltten cilde direkt temas ile
• Virüsle bulaşık objelerle temas ederek (oyuncak,kapı kulpu,musluk gibi)
• Cinsel temas ile bulaşabilir

Kabarcıkların kaşınması,ovulması veya traş edilmesi komşu bölgelere yayılmaya neden olur.

Komplikasyonlar

Kabarcıkların etrafındaki deri bazen kızarabilir,bu duruma molluskum dermatiti adı verilir.Bu durumun vücudun virüse karşı oluşturduğu bağışıklık cevabından kaynaklandığı düşünülmektedir.

Lezyonlar bazen kaşıntılı olabilmektedir.Kaşınma sonucu lezyonların mikrop kapıp iltihaplanması söz konusu olabilmektedir.

Teşhis

Molluskum teşhisi genellikle, ciltten kabarık,tipik görünümlü kabarcıkların (papül) gözlenmesi ile olmaktadır.Eğer teşhis konusunda doktorun şüphesi var ise o zaman lezyonlardan bir tanesi cerrahi olarak alınıp patolojik incelemeye yollanarak teşhis kesinleştirilebilir.Hastalık avuç içi ve ayak tabanları dışında cildin her bölgesinde görülebilmektedir.

Tedavi

Bağışıklık sistemi normal çalışan kişilerde ,hiç bir tedavi uygulanmasa da belirtiler 6-12 ay arasında geçen bir sürede kaybolmaktadır.Çocuklarda ve bağışıklık sistemi ile ilgili problemi olan erişkinlerde bu süre daha uzun olmaktadır.

Çok hızlı bulaşabilmesi nedeni ile ,doktorlar genellikle hastalığı kendi doğal seyrinde iyileşmeye bırakmazlar.Çeşitli yollarla kabarcıklar yok edilir. En sık kullanılan metotlar;

• Küretaj (kabarcıkların kazınması)
• Lezyonların dondurulması (kriyoterapi)
• Lazer tedavisi
• Lezyonların kimyasal olarak yok edilmesi (genellikle siğil tedavisinde kullanılan ilaçlar uygulanır)

Önleme

Virüsün yayılmasını önlemek için

• Ellerinizi sık sık yıkayınız
• Kabarcıkları ellemeyin,kaşımayın ve ovuşturmayın.Ayrıca hastalıklı bölgeyi traş etmekten kaçının ,bu hastalığı yaymanızı kolaylaştırabilir.
• Şahsi eşyalarınızı başkalarının kullanmasına izin vermeyin.Elbise,havlu,saç fırçası gibi eşyalarınızı başkaları ile paylaşmayın.
• Kabarcıklar tamamen kaybolana kadar cinsel ilişkiden uzak durun
• Yüzme havuzlarındaki klorlu suyun virüsün yayılmasını engelleyip engellemediği net değildir.Yüzme havuzlarındaki bulaşma  muhtemelen daha çok havlu gibi şahsi eşyalar vasıtası ile olduğu düşünülmektedir.
• Eğer molluskum lezyonlarınız var ise güreş gibi kontakt sporları (kişilerin yakın temas halinde olduğu sporlar) yapmaktan kaçınınız.

Doğurganlık çağındaki kadınların nerede ise tamamında ve özelliklede 20 li yaşların son kısmı ile erken 40 lı yaşlarda olanlarda daha belirgin olarak gözlenmektedir. Küçük bir yüzdedeki kadında bu belirtiler günlük yaşantılarına engel olacak şiddette oluşmaktadır. Premenstruel sendromun neden olduğu tam olarak anlaşılamamıştır, fakat ay içinde kadın vücudunda oluşan hormon seviye değişiklikleri ile bağlantılı olduğu düşünülmektedir.

Bu problemi kalıcı olarak çözecek bir tedavi henüz bulunamamıştır, sadece oluşan belirtileri hafifletmeye veya kontrol etmeye yönelik tedaviler uygulanabilmektedir.

SEMPTOMLAR

Kişiden kişiye değişen pek çok değişik semptom tanımlanmıştır. Bu semptomların hepsi tüm kadınlarda görülmez, genellikle bir veya bir kaç tanesi aynı kadında görülür. Bir kadında görülen premenstruel şikâyetler zaman içinde şekil ve şiddetlerini değiştirebilir.

Bu güne  kadar tanımlanmış 150 kadar değişik premenstruel belirti bulunmaktadır, bunların içerisinden en sık görülenler aşağıda sıralanmıştır.

• Sinirlilik
• Vücutta sıvı toplanması ve kendini şiş hissetme
• Ruhsal durumun dalgalanması
• Aşırı duygusallık ve kendini kötü hissetme
• Uykusuzluk
• Konsantrasyon zorluğu
• Sırt ağrısı
• Eklem ve kas ağrıları
• Göğüslerde hassasiyet
• Yorgunluk
• Kilo alma (1 kg a kadar)
• İştah değişiklikleri veya belli gıdalara yönelik aşırı iştah

Bunların dışında kalbiniz daha hızlı atabilir, ellerinizde ve ayaklarınızda şişlikler oluşabilir, seks yapma isteğiniz azalabilir.

Bu belirtiler her ay yaklaşık aynı zamanda başlar ve adet olmanızla birlikte hızla kaybolurlar. Bazen bu belirtiler adet olmanıza 2 hafta kala dahi başlayabilmektedir.

Çoğu kadın bu belirtileri rahatsızlık verici bulurken, küçük bir yüzdedeki kadın ise bu belirtilerin normal işlerini yapmalarına engel olabilecek şiddette olduğunu bildirmektedirler. Adet öncesi sıkıntıların çok daha şiddetli olarak yaşandığı bu tablo “premenstruel disfori” adı ile kategorize edilmektedir. Premenstruel disfori tablosu olanlarda;

• Yoğun ümitsizlik hissi
• Süreğen elem ve depresyon
• Öfke ve gerginlik
• Diğer aktivitelere yönelik ilgi azalması
• Alışılagelenden daha fazla veya daha az uyuma
• Kendine verilen değerde azalma
• Yoğun gerginlik ve sinirlilik hali görülebilmektedir

Premenstruel disfori tablosunda günlük yaşam ve ilişkileri ilgilendiren olumsuzluklar daha fazla olduğu için  düzeltilmesi daha zor ve çaba isteyen bir durumdur.

Nedenleri

Premenstruel sendromun neden olduğu tam olarak anlaşılabilmiş değildir. Olası nedenlerin başlıcaları aşağıda sıralanmıştır.

Hormonal değişiklikler

Adet döngüsü içinde östrojen ve progesteron hormonlarının seviyeleri yükselir ve düşer. Hormon seviyelerindeki bu değişikliklerin, adet öncesi sıkıntıların başlıca nedeni olduğu düşünülmektedir. Adet öncesi yaşanan sıkıntıların, gebelik ve menopozda düzelmesi bu teoriyi desteklemektedir.

Kimyasal değişiklikler

Kandaki hormonlara benzer şekilde, beyinde bulunan “serotonin” gibi bazı kimyasal maddelerin seviyeleri de adet döngüsü içinde değişmektedir. Serotonin insanın duygulanımını etkileyen bir maddedir. Serotonin seviyesi düşük kadınların özellikle premenstruel sendroma yatkın oldukları düşünülmektedir. Serotonin seviyesindeki düşüklükler.

• Yorgunluk
• Uykusuzluk
• Bazı gıdalara yönelik gelişen aşırı isteği izah edebilir.

Stres

Premenstruel sendromu olan kadınlar, stresli olduklarında şikâyetlerinin daha yoğun olduğunu tespit etmektedirler. Stres premenstruel sendromun direkt bir nedeni değilse de şikâyetlerin artmasına neden olabilmektedir.

Diyet

Bazı gıdaların fazla alınması, bazı gıdaları ise az alınması, yaşanan şikâyetlerin şiddetinde değişikliklere neden olabilmektedir. Örneğin fazla tuzlu gıdalar, vücutta su tutulmasına neden olup şişkinliği artırırken; alkol ve kafein enerji seviyenizi ve ruhsal durumunuzu etkileyebilmektedir. Vitamin ve mineral seviyelerindeki düşüklükler çekilen sıkıntıların şiddetini artırabilmektedir.

Teşhis

Premenstruel sendromun teşhisinde kullanılabilecek özel bir test bulunmamaktadır. Doktorunuz sizin öykünüzü dinledikten sonra bir karara varabilir. Bazı vakalarda bir kaç ay boyunca günlük tutmanız ve şikâyetlerinizi yazmanız istenebilir.

Tedavi

Nedeni tam olarak bilinmeyen ve 150 den fazla değişik belirti ile karşımıza çıkabilen bu tablonun, maalesef kesin bir tedavisi bulunmamaktadır. Yapılan daha çok belirtilerin şiddetini azaltmaya yönelik yaklaşımlardır.

Seçilecek tedavi yaklaşımlarını doktorunuz geçmişte bu rahatsızlığın tedavisinde edindiği tecrübeleri de göz önüne alarak ampirik olarak belirlemektedir.

Doktorunuzun deneyebileceği başlıca seçenekler aşağıda sıralanmıştır:

Non-steroidal antiinflamatuar ilaçlar (NSAID):

Bu grup ilaçlar baş ağrıları, kas ve eklem ağrıları, göğüslerdeki hassasiyet gibi şikâyetleri azaltabilir. Bu grup ilaçlar bazen vücutta su tutulmasını artırmakta ve bununla bağlantılı şikâyetleri şiddetlendirebilmektedir.

Doğum kontrol hapları

Bu ilaçların gebeliği önleme etkilerinin yanında, adet öncesi sıkıntıları baskılamada da kullanılmaktadır. Yumurtlama mekanizmasını durduran bu ilaçlar, hormon seviyelerini sabitleştirmekte ve böylece hormonlardaki dalgalanmaların getirdiği sıkıntılar kaybolmakta veya hafiflemektedir.

Premenstruel disforik şikâyetleri olanlarda da bu ilaçlar denenebilmektedir.

Fakat maalesef kullanılan her vakada olumlu netice alınamamaktadır. Bazı kadınlarda doğum hapı kullanımı nedeni ile vücutta sıvı tutulması, sinirlilik gibi belirtiler ortaya çıkabilmektedir.

Selektif serotonin reuptake inhibitörleri (SSRI)

Antidepresan olan bu ilaçlar ağır premenstruel sendrom ve premenstruel disfori vakalarında etkili olabilmektedirler. Yorgunluk, gıdalara yönelik iştah değişiklikleri, uyku problemleri, depresyona eğilim gösterenlerde denenebilmektedirler. Fakat bazı vakalarda görülen ya etkiler kullanımı imkânsız hale getirebilmektedir.

İdrar söktürücüler

Göğüslerde dolgunluk ve hassasiyet, şişkinlik hissi gibi şikâyetleri olanlarda  denenebilmektedirler.

Kendi kendinize yapabilecekleriniz

Diyet

• Şişkinlik hissini azaltmak için daha sık ve daha az yemek alınız
• Şişkinlik ve sıvı tutulumunu azaltmak açısından daha az tuz tüketiniz
• Günde 6-8 bardak su içiniz. Vücudun susuz kalması baş ağrılarınızı ve yorgunluk hissini artırabilir
• Kompleks karbonhidratlar tüketiniz. Tam tahıllı ürünler, sebzeler ve meyveler iyi bir seçenek olabilir
• Kalsiyumdan zengin gıdaların tüketilmesi fiziksel ve psikolojik bazı belirtileri azaltabilir. Süt ve süt ürünleri, koyu yeşil yapraklı sebzeler ve soya ürünleri iyi bir seçenek olabilir
• Kafein ve alkol tüketiminde dikkatli olun
• Günde beş porsiyon sebze ve meyve tüketerek, aldığınız vitamin ve mineral seviyenizi artırınız

Egzersiz

• Haftada en az beş kez, yarımşar saatlik egzersiz genel sağlığınızı düzeltirken, depresyon ve yorgunluk hissini giderme konusunda yardımcı olacaktır.
• Yoga, pilates ve germe egzersizleri uyku düzeninizi sağlama ve stres seviyenizi azaltma konusunda yardımcı olabilir.

Destekleyici ilaçlar

Reçeteye tabi olmadan satılan bir dizi ilaç ve bitkisel ürün değişik derecelerde faydalı olabilir. Bu tip ürünleri kullanırken, bu ürünlerin etkinliklerinin etkinliği konusunda yeterli çalışmanın ve bilimsel kanıtın bulunmadığını unutmayınız. Bu tip ürünleri kullanmazdan önce doktorunuza danışmanız isabetli bir yaklaşım olacaktır. PMS tedavisinde kullanılabilen destekleyici ilaçların başlıcaları aşağıdadır;

• Magnezyum: sıvı tutulmasını, şişkinlik hissini, göğüs hassasiyetini azaltabilir. Günde 400 mg dan fazla alınmamalıdır.
• B6 vitamini: PMS semptomlarına iyi gelebilir. Günde 100 mg geçilmemelidir.
• E vitamini: Mide krampları ve göğüs hassasiyetine iyi gelebilir. Günde 400 IU den fazla alınmamalıdır.
• Evening Primrose Oil: PMS nin neden olduğu semptomları gidermek için kullanılsa da, faydalı olduğu bilimsel olarak kanıtlanmamıştır.
• Agnus castus (hayıt meyvesi):Avrupada yapılan bazı çalışmalarda, günlük olarak alınan bu ürünün PMS nin genel semptomlarında bir azalma sağladığı bildirilmiştir.
• Black cohosh, zencefil, ahududu yaprağı, karahindiba gibi ürünler bazı kadınlar tarafından kullanılmakta ve fayda gördükleri bildirilmekte ise de; bu ürünlerin işe yaradığı hakkında bilimsel bir veri bulunmamaktadır

Gebelik süreci kalp ve akciğerler üzerine ilave yüklerin bindiği bir dönemdir ve ilave olarak gebelik sırasında bağışıklık sistemi de zayıflamaktadır.Tüm bunlar gebe iken grip geçirme ve grip enfeksiyonuna bağlı ciddi komplikasyonlar geliştirme riskinizi artırmaktadır.

Bu tip komplikasyonlar anne hayatını dahi ciddi olarak tehdit edebilir, ayrıca düşük ve erken doğum gibi gebelik komplikasyonlarına yol açabilir.

Gebelik süreci kalp ve akciğerler üzerine ilave yüklerin bindiği bir dönemdir ve ilave olarak gebelik sırasında bağışıklık sistemi de zayıflamaktadır.Tüm bunlar gebe iken grip geçirme ve grip enfeksiyonuna bağlı ciddi komplikasyonlar geliştirme riskinizi artırmaktadır. Bu tip komplikasyonlar anne hayatını dahi ciddi olarak tehdit edebilir, ayrıca düşük ve erken doğum gibi gebelik komplikasyonlarına yol açabilir.

Grip aşısı canlı aşı olmadığı için gebeliğin her döneminde emniyetle yapılabilir. Bir de ülkemizde bulunmayan ve burundan sprey şeklinde uygulanan canlı grip aşısı mevcuttur, bu aşının gebelik sırasında uygulanması pek doğru değildir.Fakat hem enjeksiyon şeklinde uygulanan grip aşısı hem de burun spreyi şeklindeki grip aşısı gebelik öncesi dönemde emniyetli şekilde uygulanabilir.Yalnız canlı aşı uygulandığında gebelik 4 hafta ertelenmelidir.

Son dönemin güncel grip virüsü olan H1N1 veya diğer adı ile “domuz gribin”e ait virüs 2009-2010 sezonu için üretilmiş mevsimsel aşının içinde bulunmamaktadır. Bu virüs. için ayrı bir aşı üretilmiştir ve bu günlerde uygulanmaya başlanacaktır. Bu aşının uygulanması gereken gruplar arasında gebelerin önceliği bulunmaktadır. Eğer daha önce grip aşınızı yaptırmadınız ise mevsimsel grip aşısı ile birlikte “Domuz gribi” aşısını aynı anda yaptırabilirsiniz. Eğer daha önce mevsimsel grip aşınız yapıldı ise o zaman tek başına bu aşıyı yaptırmanız yeterli olacaktır.

Basında domuz gribi aşısı ile ilgili olarak çıkan olumsuz haberlerin hiç birinin bilimsel geçerliliği bulunmamaktadır. Aşının denenmemiş olduğu iddiaları gülünçtür, zira grip aşısı her yıl sıfırdan üretilmektedir. 1952 yılında Dünya Sağlık Örgütünün kurduğu ” WHO Global Influenza Surveillance Network ” 83 ülkede 128 merkezden aldığı bilgiler doğrultusunda , bir sonraki yıl salgın yapması ihtimali yüksek olan 3 virüsü belirler ve bunları aşı üreticilerine bildirir.Aşı üretimi yaklaşık 200 gün süren bir süreçtir ve bu sürecin sonunda aşılar sonbahara doğru piyasaya çıkmış olur.Bu süreç her yıl tekrarlanır. Domuz gribinin şansızlığı , tehlikenin algılandığı dönemde 2009-2010 mevsimsel grip aşısı üretim sürecinin başlamış olmasıdır.Eğer daha erken dönemde risk belirlenmiş olsa idi domuz gribi mevsimsel aşının içine dahil edilecekti. Bu olmadığı için domuz gribi için ayrı bir aşı üretmek gerekli olmuştur. Domuz gribi için üretilen aşının , mevsimsel grip aşısından üretim tekniği ve olası komplikasyonlar açısından hiçbir farkı bulunmamaktadır.

Riskler açısından ”domuz gribi” aşısının, , mevsimsel grip aşısından hiç bir farkı yoktur, çünkü mevsimsel grip aşısının üretildiği teknikle üretilmektedir.Risk gruplarında iseniz çekinmeden yaptırabilirsiniz.

Kimlere grip aşısı yapılmalı?

Gebeler
65 yaş üzerinde olanlar
Kronik akciğer hastaları
Kronik kalp hastalığı olanlar (kalp yetmezliği,iskemik kalp hastalığı,doğuştan kalp hastalığı)
Kronik karaciğer hastaları (siroz dahil)
Kronik Böbrek hastaları
Bağışıklık sistemi baskılanmış olanlar (kemoterapi alanlar,kortizon kullananlar,AIDS hastaları)
İnsanların yoğun olarak bir arada yaşadıkları yerlerde olanlar. (Hapishane, yaşlı bakım evleri,kreşler,okullar ve öğrenci yurtlarında yaşayanlar)
Sağlık çalışanları
6 ay – 2 yaş arasındaki çocuklar

Kimlere grip aşısı yapılmamalı?

- Şiddetli yumurta allerjisi olanlar
- Guillain-Barre sendromu öyküsü olanlar.

Bu yazıda;
- Sezeryan ile doğum ne zaman gerekir
- Riskleri nelerdir?
- Sonrasında neler olur inceleyeceğiz.

Sezeryan ne zaman yapılır?

Sezeryan ile doğum yapılmasını gerektirecek pek çok neden olabilir. Bunların bir kısmı anneye ait nedenler, bir kısmı ise bebeğe ait nedenlerdir. Bazı durumlarda doğumun sezeryan ile gerçekleşmesi doğum başlamazdan önce kararlaştırılırken, bazı durumlarda ise doğum eylemi sırasında çıkan problemlerden dolayı sezeryan ile doğum kararı alınabilir.

Bazen gebenin kendisi sezeryan ile doğum yapmak isteyebilir , bu kompleks kararın mutlaka doktor ile tartışılıp karara varılması gerekir.

Çoğul Gebelik

Karnında iki veya daha fazla bebek taşıyan kadınların bir kısmının sezeryan ile doğurtulması gerekir. Çoğul gebelikte , doğum çok erken haftalarda gerçekleşiyorsa veya bebeklerin rahim içindeki pozisyonları uygun değilse; doktor  sezeryan ile doğumu tercih edecektir. Çoğul gebeliklerde bebek sayısı arttıkça ( ikiz, üçüz, dördüz gibi)  sezeryan ile doğum ihtimali de artacaktır.

İlerlemeyen Doğum Eylemi

Sezeryan ile doğumların yaklaşık üçte biri  doğum eyleminin normal şekilde ilerlememesi nedeni ile yapılır. Bu gibi doğumlarda gerçekleşen rahim kasılmaları, rahim ağzını istenildiği şekilde açıp bebeği ilerletemez. Bu gibi durumlarda doktorunuz bazı ilaçlar yardımı ile doğumu hızlandırmayı deneyebilir. İstenilen ilerlemenin sağlanamadığı durumlarda ise doktorunuz sezeryan ile doğumu tercih edecektir.

Bebek ile ilgili sıkıntılar

Bazı doğumlarda bebek sıkıntıya girebilir ve sezeryan ile doğum gerekebilir. Bunun en sık nedenlerinden biri göbek kordonunun sıkışması ve plasentadan bebeğe yeterli kan gidememesidir. Bazı doğumlarda ise fetal monitörde bebeğe ait anormal kalp atımları tespit edilip sezeryan kararı alınabilir.

Plasenta ile ilgili problemler

Plasenta previa : plasentanın bebekten daha aşağı konumda , rahim ağzını kapatacak şekilde yerleşmiş olmasıdır. Bu durum bebeğin rahimden çıkmasına engeldir. Plasenta dekolmanı da karşılaşılabilecek diğer bir plasentaya ait problemdir. Bebek doğmazdan önce plasentanın rahim duvarından ayrılması ve bebeğin oksijensiz kalması demektir. Yukarıda anlatılan iki durumda da şiddetli kanama olabilir ve doğumun sezeryanla yapılması gerekebilir.

Daha önce sezeryanla doğum öyküsü

Daha önce sezeryanla doğum yapmış olmanız bu seferki doğumunuz gerçekleşme şeklini etkileyecektir. Daha önceki doğumu sezeryanla gerçekleşmiş kadınların vajinal yolla doğum yapma şansları vardır . Vajinal yolla doğum yapıp yapamayacağınıza  doktorunuzun karar verecektir. Daha önceki sezeryanda rahme yapılan kesik klasik  olarak tanımlanan şekilde ise , vajinal doğumda rahminizin yırtılma ihtimali vardır ve doktorunuz sezeryan ile doğumu tercih edecektir.

Olası diğer sezeryan nedenleri

- Bebeğin iri olması
- Bebeğin ters gelmesi
- Annedeki bazı enfeksiyonlar

Operasyon

Pek çok hastanede eşiniz ameliyathanede yanınızda bulunmasına izin verilir. Bazı durumlarda sezeryan kararı acilen alınır ve önceden hazırlık yapma fırsatı olmaz.

Hazırlık

Sezeryan öncesi bir hemşire sizi ameliyata hazırlayacaktır.Mide asidini azaltmak amacı ile antiasit bir şurubu içmeniz istenebilir. Bu anestezi sırasında akciğerlerinize kaçabilecek mide sıvısının vereceği zararı azaltmak içindir. Daha sonra karnınız yıkanır ve ameliyat sahası tıraş edilir. Mesanenizin ameliyat sırasında zedelenmesi ihtimalini azaltmak için bir idrar sondası takılır, kol veya elinize bir serum takılır. Gerekli ilaç ve sıvılar bu serum yolu ile size verilecektir.

Anestezi

Cerrahi işlem sırasında ağrı duymamanız için anestezi uygulanacaktır. Genel anestezi uygulandığı takdirde işlem sırasında uykuda olacak ve hiçbir şey hatırlamayacaksınız. Epidural anestezi veya spinal anestezi uygulandığı durumlarda ise operasyon sırasında uyanık olacaksınız fakat ağrı duymayacaksınız.

Epidural anestezi , belinize yerleştirilen çok ince bir tüp vasıtası ile uygulanır. Bu tüp birkaç gün takıldığı yerde kalabildiği için gerekli ilaçlar daha sonra bu yolla tekrar verilebilir. Bu anestezi türünde vücudunuzun alt yarısı uyuşur. Spinal anestezi de epidural anesteziye benzer şekilde vücudun alt yarısını uyuşturur. Bu uygulamada ilaç direkt olarak omuriliğin etrafında bulunan sıvıya verilir.

Uygulanacak anestezi tipinin seçimi pek çok faktöre bağlıdır. Bu seçim yapılırken bebeğinizin ve sizin sağlık durumunuz göz önüne alınır. Anestezi doktoru bu seçim işlemi sırasında sizinle de görüşüp isteklerinizi göz önüne alacaktır.

Doğum

Doktorunuz karın duvarınıza bir kesik yaparak karın boşluğunuza ulaşacaktır. Bu kesik çatı kemiğinizin ( pubis ) hemen üstünde ve yere paralel olabileceği gibi , göbek ile çatı kemiğiniz arasında da yapılabilir. Daha sonra karın ön duvarındaki kaslara ulaşılarak kenara çekilirler. Genelde kas dokusuna kesik yapmak gerekmez. Daha sonra rahim duvarınıza bir kesik yapılarak bebeğe ulaşılır. Rahim duvarındaki kesikte aynı karın duvarında olduğu gibi yatay veya düşey olarak yapılabilir. Bu kesiğin tipini doktorunuz sezeryanın yapılış nedenine göre belirleyecektir.

Rahminize yapılacak kesik için genelde tercih edilen yatay kesiktir. Bu tür kesilerde kan kaybı daha az olur ve yara iyileşmesi daha iyi olur. Bebeğin çok ufak olması gibi bazı özel durumlarda dikey rahim kesisi tercih edilecektir.

Yapılan kesiden bebek doğurtulur ve daha sonra  göbek kordonu kesilerek plasenta çıkarılır. Bu aşamadan sonra rahim ve karın duvarını oluşturan tabakalar , vücutta kendi kendine eriyen dikiş malzemeleri ile kapatılır.

Komplikasyonlar

Diğer cerrahi girişimler gibi sezeryan ile doğum da riskler içerir. Bu problemler az sayıdaki kadında oluşur ve genellikle kolay tedavi edilirler.:

- Rahim ve etrafındaki diğer organlar  veya cilt kesisi iltihaplanabilir.
- Bazen kan naklini gerektirecek seviyede kanama olabilir.
- Bacaklarınızda , leğen kemiğinin içindeki organlarda veya akciğerlerinizde kan pıhtıları oluşabilir.
- Mesane veya bağırsaklarınız zedelenebilir.
- Ameliyat sırasında kullanılan anestetik madde veya ilaçlara alerjik reaksiyonlar gösterebilirsiniz.

Doğumdan sonra

Eğer sezeryan epidural veya spinal anestezi ile yapılmış ise , bebeğinizi hemen görebilirsiniz. Operasyonun tamamlanmasından sonra ayılma odasına veya direkt kendi odanıza alınırsınız. Kan basıncınız, nabzınız , solunumunuz ve kanamanız düzenli aralıklarla kontrol edilecektir.

Bebeğinizi emzirmeyi planlıyorsanız bunu ameliyattan çok kısa bir süre sonra gerçekleştirebilirsiniz. Sezeryan sonrası bir süre yatakta kalmanız istenecektir. Yataktan ilk birkaç kalkışınızda yanınızda hemşire veya bir başka erişkinin olması  uygun olacaktır.

Sezeryandan kısa bir süre sonra idrar sondanız çıkarılacaktır. Ağız yolu ile gıda almaya başlayana kadar damar yolunuzdan serum verilecektir. İlk birkaç gün ameliyat yeriniz ağrıyacaktır. Bu ağrıyı azaltmak için doktorunuz ağrı kesici ilaçlar önerecektir. Eğer sezeryan epidural anestezi ile yapılmış ise ağrı kesici ilaçlar birkaç gün süre ile epidural kateterinden verilebilir.

Doğumdan sonra hastanede 1-2  gün kalmanız istenir. Bu süreyi : sezeryanın yapılış nedeni ve sizin toparlanma süreciniz belirleyecektir. Eve çıktıktan sonra kendinize dikkat etmeniz ve fizik aktivitenizi sınırlamanız gerekebilir.

Eve çıktıktan sonra

Karın duvarınızın iyileşmesi bir iki hafta sürecektir. Bu sürede;
- Özellikle emzirme esnasında hafif kramplar
- 4-6 hafta süre ile kanama veya akıntı
- Kan pıhtıları ve kramplar
- Kesi yerinde ağrı görülebilir.

Enfeksiyonu engellemek açısından :  birkaç hafta süre ile cinsel ilişkide bulunmayın ve vajinaya hiçbir şey koymayın. Ağır fizik aktivitelerden kaçının. Ateş, aşırı kanama veya ağrının şiddetlenmesi gibi durumlarda doktorunuzu arayın.

Netice olarak

Doğumun sezeryan ile yapılması için bir çok neden vardır.Bu konuda aklınıza takılanları ve endişelerinizi doktorunuzla konuşun.

Sözlük
Fetal Monitör: Annenin rahim kasılmaları ve bebeğin kalp atım hızını gösteren alet.
Göbek Kordonu: bebeği plasentaya bağlayan ve içinde kan damarları olan  kordona benzeyen yapıdır.
Makat geliş: Bebeğin kalça veya ayakları ile doğduğu durum.
Plasenta: Besin maddelerinin anneden bebeğe , atık maddelerin ise bebekten anneye iletilmesini sağlayan organ. Eş adı da verilir.
Rahim ağzı: Rahmin vajinaya açılan kısa ve dar uç kısmı.

Kürtaj kararı verdiğinizde bu operasyonu ne kadar erken yaptırırsanız  sizin açınızdan o kadar emniyetli olacaktır.

Bu yazıda;
- Kürtaj hakkında tıbbi bilgileri,
- Kürtaj tiplerini,
- Kürtajın nasıl yapıldığını  öğreneceksiniz.

Bu konudaki video sunum için aşağıdaki bağlantıyı takip ediniz.

video.google.com/videoplay

Kürtaj nedir?

Son adet tarihinden sonraki ilk 10 hafta içinde embryo ve eklerinin rahmin içinden tahliye edilmesi işlemidir.
Bu işlemden önce gebeliğin doğrulanması açısından bir gebelik testi yaptırmanız istenebilir. Günümüzde pek çok doktor ultrasonografik inceleme ile gebeliğin varlığını, büyüklüğünü   ve yerleşim yerini tespit etmektedir.

Kürtaj risk  oranı düşük bir işlemdir. Bu işlem ne kadar erken yapılırsa risk o kadar azalacaktır.

Bir başkasından izin almam gerekir mi?

27 Mayıs 1983 tarihli 2827 sayılı kanunla (18059 sayılı resmi gazetede yayınlanmıştır) ve 18 Aralık 1983 te yayınlanan 510 sayılı tüzükle (18255 sayılı resmi gazetede yayınlanmıştır), Türkiye de kürtaj; son adetin ilk gününden sayılarak, 10 haftaya kadar serbest bırakılmıştır.

Evli çiftlerde hem erkeğin hem de kadının bu işlemi yaptırmak istediğine dair bir belgeyi imzalaması gerekmektedir. 18 Yaş üzerindeki bekar bayanlar, sadece kendi istekleri ile bu operasyonu yaptırabilirler.

Kürtajı kim yapar?

Ülkemizde bu tip müdahaleleri yapmaya uzman Kadın Hastalıkları ve Doğum hekimleri yetkilidir.

Kürtaj Tipleri

Kürtaj bir kaç şekilde yapılabilir. Gebelik haftanız, sağlık durumunuz ve kürtaj yapılma gerekçesine göre işlem cerrahi veya medikal (ilaç yolu ile) olarak gerçekleştirilir. Bebekteki anormallikler veya anne sağlığı nedeni ile yapılan 10 hafta üzerindeki kürtajlar konumuz dışında olduğu için sadece cerrahi yolla yapılan kürtajdan bahsedeceğiz. Genel bir kural olarak gebelik haftası arttıkça kürtaj işleminin riskleri de artar.

Medikal kürtaj (ilaç verilerek yapılan kürtaj) (Dikkat bu uygulama ülkemizde yapılmamaktadır)

Tıbbi kürtaj son adetinizin başlangıç gününden itibaren 49 gün geçmemiş ise yapılmaktadır. Bu işlem için doktorunuzu üç kez ziyaret etmeniz ve iki çeşit ilaç kullanmanız gerekmektedir.

1. Mifepristone (RU-486) progesteronun ( bir kadınlık hormonu) etkilerini bloke etmekte ve rahmin iç tabakasının (endometrium) embryonun yerleşme ve büyümesine uygun olmayan bir hale gelmesini sağlamaktadır.

2. Misoprostol, rahmin kasılmasını ve embryonun atılmasını sağlar. İlk görüşmede üç adet mifepriston hapı verilir, iki gün sonra yapılan görüşmede ise rahmin kasılmalarını sağlayan misoprostol isimli ilaç verilir. Her iki ilaçta vajinal kanamaya neden olur.

İlk görüşmeden sonraki 14 gün içerisinde yapılan üçüncü görüşmede yapılan muayenede düşüğün tam olarak gerçekleşip gerçekleşmediği kontrol edilir. Bu metod %92-95 oranında başarılı olmaktadır. Eğer düşük gerçekleşmemiş ise cerrahi yol ile kürtaj işlemi gerçekleştirilir.

Bazı kadınlara ilaç ile kürtaj yapılmaması gerekmektedir. Bunlar aşağıda sıralanmıştır;
- Son adetin ilk gününden bu yana 49 günden fazla geçmiş ise.
- Dış gebelik geçirmiş olanlar.
- Kronik adrenal yetmezliği olanlar.
- Kan sulandırıcı ilaç kullananlar.
- Kanama problemi olanlar.
- Kortizonlu ilaç alanlar.
- Üç kere muayenehaneye gelme konusunda problem yaşama ihtimali var olanlar.
- Kullanılacak ilaçlara allerjisi olanlar.
- Acil durumda sağlık kuruluşlarına kolayca ulaşma problemi olacaksa.

Ağır kansızlığı ve iyi kontrol edilmeyen diabeti olanlarda bu metod dikkatli kullanılmalıdır.

Menstrual Aspirasyon

Adet gecikmesinden sonraki 1-3 hafta içerisinde yapılır.  Rahmin iç tabakasına yerleşmiş olan gebelik bir enjektör vasıtası ile çekilerek alınır.

Vakum kürtaj

Rahmin içeriği,  elektrikli bir pompanın yaptığı bir emme hareketi ile dışarı alınır. Bu işlem 12. gebelik haftasına kadar uygulanabilir. ( ülkemizdeki kanunlar 10. haftaya kadar bu işleme müsaade etmektedir)

İşlem öncesi  enfeksiyonlara karşı bir antibiyotik uygulanacak daha sonra ise rahim ağzınıza lokal anestetik bir madde enjekte edilecektir. İlave olarak sakinleştirici ilaçlar da verilebilir. Bazı durumlarda doktorunuz genel anestezi uygulanmasını tercih edebilir.

İşlem yapılırken kadın doğum muayene masasına muayene oluyormuş gibi yatmanız istenecektir. Daha sonra spekulum denilen alet vajinaya yerleştirilerek rahim ağzı görünür hale getirilecektir. Bir sonraki aşamada özel plastik veya metal çubuklarla ( buji)  rahim ağzınız genişletilecektir. Rahim ağzı istenen genişliğe ulaştığında, plastik bir tüp (kanül) rahmin içine yerleştilecek ve bu tüp bir vakum cihazına bağlanacaktır. Vakum cihazının yaratacağı negatif basınç ile gebelik boşalacaktır. İşlemin tümü 5-10 dakika sürecektir. Gebelik haftası arttıkça işlem süreside genelde artış gösterecektir. İşlem sonrası 30-45 dakikalık bir dinlenme süresini takiben eve gidecek hale geleceksiniz.

İşlemden sonra evinize giderken doktorunuz antibiyotik, ağrı kesici ve bazı durumlarda kanamayı kesici bir ilacı da içeren reçete düzenliyerek bu ilaçları düzenli, kullanmanızı istiyecektir. İşlemden sonra bir kaç gün kramp tarzı ağrılarınız olabilir. Kullanacağınız ağrı kesiciler bu dönemi rahat geçirmenizi sağlıyacaktır. İşlem sonrası kanamanız 2 haftaya kadar devam edebilir. Aşırı bir kanamanız (adet miktarından fazla) yoksa endişe duymanıza gerek yoktur.

Rh uyuşmazlığı ( kan uyuşmazlığı)

Rh negatif bir kadının Rh pozitif bir erkekten gebe kalması durumunda söz konusu olabilir.
Böyle bir kadın kürtaj olduğunda , düşük yaptığında , dış gebelik geçirdiğinde veya doğum yaptığında (doğan bebek Rh + ise) 72 SAAT İÇERİSİNDE  anti-D denilen ilacın uygulanması gerekir. Böylece daha sonraki gebeliklerde problem yaşanması ihtimali önlenmiş olur.

Kürtaj işlemi nerede yapılır?

Kürtaj işleminin nerede yapılacağı bir dizi faktöre bağlı olarak değişir.
- Kullanılacak metot
- Gebeliğin büyüklüğü
- Sağlık durumunuz.

Erken gebelik haftalarındaki gebelikler ( 10 haftadan küçük gebelikler) doktor muayenehanesinde emniyetli bir şekilde tahliye edilebilir. Tıbbi nedenlerle yapılan daha büyük gebelikler ise hastane ortamında gerçekleştirilir.

Riskler

Kürtaj düşük riskli bir işlemdir. Gebelik haftası küçük olanların riski büyük olanlardan daha azdır. Fakat her durumda kürtajın riski gebeliği sonuna kadar sürdürmekten daha azdır. Erken gebelik haftalarında % 1 den daha az kadında komplikasyonlar yaşanırken daha ileri gebelik haftalarında bu oran %2 ye kadar çıkar.  Olası bazı komplikasyonlar aşağıdadır.

Tamamlanmamış tahliye
Nadiren gebeliğin tahliyesi tam olarak gerçekleşmez. İşlem sonrası kanama ve enfeksiyon oluşabilir. Böyle bir durumda doktorunuzun kürtaj işlemini tekrarlaması gerekebilir.

Enfeksiyon
Kürtaj işleminden sonra bakterilerin , vajen veya serviksten rahim içine  ulaşması ile gerçekleşir. Doktorunuz bu duruma engel olmak için antibiyotikler önerebilir.

Kanama
Kürtaj sonrası bir miktar kanama olması normaldir. Kan nakli gerektirecek kadar kanama çok nadiren görülür. Genelde kanama miktarı adet miktarı kadardır. Daha fazla kan kaybı oluyor ise doktorunuzla temasa geçmeniz yerinde olur.

Rahmin zedelenmesi
Cerrahi kürtaj sırasında kullanılan cihazların uç kısmı rahmin delinmesine  veya rahim ağzında yırtıklar oluşmasına neden olabilir. Böyle bir durumda ilave cerrahi girişimler gerekli olabilir. Mesane veya barsak zedelenmesi durumunda bu organların onarılması için cerrahi girişim gerekecektir.  Rahim ağzı yırtığı veya rahmin delinmesi 1000 kürtajda 1 görülür.

Ölüm
Vakum ile yapılan kürtajda ölüm ihtimali 100 000 de 1 den daha azdır. Buna karşılık doğum sırasında bir kadının hayatını kaybetme ihtimali 10 kat daha fazladır.Ölüm riski açısından Tonsillektomi( bademciklerin alınması) 3 kat, apendektomi (apandisin alınması) 200 kat daha fazla risk taşımaktadır.

Kürtaj komplikasyonları ile ilgili istatistikler için tıklayınız.

Doğum Kontrolü

Kürtaj bir doğum kontrolü metodu gibi algılanmamalıdır. Doktorunuzla doğum kontrol metodlarını konuşmalısınız

- Rahim içi araçlar: gebeliği önlemek amacı ile rahim içine yerleştirilirler
- Kadında veya erkekte tüplerin bağlanması
- Acil korunma: yüksek dozda doğum kontrol hapı vererek veya rahim içi araç yerleştirilerek yapılır.

Bu  konuda daha fazla biligi için tıklayınız.

Kürtaj Sonrası

Kürtajın üzerinizdeki etkileri  kişiden kişiye değişir. Çok değişik duyguları aynı anda veya arka arkaya yaşıyabilirsiniz. Eğer mutsuzluk duyguları yoğunlaşırsa profesyonel yardım almalısınız.

Kürtajdan sonra:
- Karın ağrısı ve kramplar
- Bulantı
- Kusma
- İshal   görülebilir

Çoğu durumda müdahale sonrası fizik aktivite ile ilgili bir kısıtlama genelde yapılmaz fakat yine de doktorunuza herhangi bir kısıtlama olup olmadığını sorunuz.

Aşağıdaki belirtiler çıktığı takdirde mutlaka doktorunuzu arayınız

- Şiddetli karın ağrısı veya sırt ağrısı
- Adet kanamanızdan daha fazla kan kaybı olması.
- Pis kokulu akıntı
- Ateş

Normal adetleriniz müdahaleden 4-6 hafta sonra başlıyacaktır. Kürtajdan çok kısa süre sonra gebe kalabilirsiniz, bu nedenle mutlaka korunmalısınız. Çoğu doktor kürtaj işleminin sonraki gebelikleri etkilemediğini düşünmektedir.

- Rahim içi araçlar: gebeliği önlemek amacı ile rahim içine yerleştirilirler
- Kadında veya erkekte tüplerin bağlanması
- Acil korunma: yüksek dozda doğum kontrol hapı vererek veya rahim içi araç yerleştirilerek yapılır.

Bu  konuda daha fazla biligi için tıklayınız.

Kürtaj Sonrası

Kürtajın üzerinizdeki etkileri  kişiden kişiye değişir. Çok değişik duyguları aynı anda veya arka arkaya yaşıyabilirsiniz. Eğer mutsuzluk duyguları yoğunlaşırsa profesyonel yardım almalısınız.

Kürtajdan sonra:
- Karın ağrısı ve kramplar
- Bulantı
- Kusma
- İshal   görülebilir

Çoğu durumda müdahale sonrası fizik aktivite ile ilgili bir kısıtlama genelde yapılmaz fakat yine de doktorunuza herhangi bir kısıtlama olup olmadığını sorunuz.

Aşağıdaki belirtiler çıktığı takdirde mutlaka doktorunuzu arayınız

- Şiddetli karın ağrısı veya sırt ağrısı
- Adet kanamanızdan daha fazla kan kaybı olması.
- Pis kokulu akıntı
- Ateş

Normal adetleriniz müdahaleden 4-6 hafta sonra başlıyacaktır. Kürtajdan çok kısa süre sonra gebe kalabilirsiniz, bu nedenle mutlaka korunmalısınız. Çoğu doktor kürtaj işleminin sonraki gebelikleri etkilemediğini düşünmektedir.

Son olarak…

Kürtaj düşük riskler içeren bir işlemdir. Müdahaleyi ne kadar erken yaptırırsanız riskiniz o kadar az olacaktır. İşlem sonrası  gebelikten korunma için gerekli tedbirleri mutlaka almalısınız.

Bir zamanlar doğum eyleminin neticesinde ortaya çıkan bir atık olarak düşünülen plasenta (eş) ve kordon , günümüzde ise hayat kurtarıcı olma potansiyelini barındıran kök hücreleri barındıran bir kaynak olarak görülmektedir.

Kurulan özel kordon kanı bankaları;yeni doğanlardan alınan kordon kanlarını ,aynı çocuğun veya aile bireylerinin gelecekte doğabilecek ihtiyaçlarını karşılamak üzere,belli bir ücret karşılığında saklamak üzere kurulmuşlardır.

Günümüzde ,kordon kanını ihtiyacı olan herkesin kullanabilmesi için ,kordon kanını ücretsiz olarak saklayan ,kamuya ait kordon kanı bankaları da bulunmaktadır.Bu bankaların işleyiş şekli aynı normal kan bankaları gibi olmaktadır.

ACOG Genetik komitesi başkanı Dr.Anthony R.Gregg “Kordon kanı saklatanlar şunu bilmelidirler ki:saklanan kordon kanının , söz konusu bebeğin veya ailesinin ihtiyaçları için kullanılma ihtimali çok düşük olduğunun farkında olmalıdırlar” demektedir.

ACOG kordon kanı bankacılığı lehinde veya aleyhinde bir tavır almamaktadır.Fakat bu konuda hastalarına danışmanlık veren hekimlerin,kordon kanı saklanan bir bebeğin ileride bu kana ihtiyaç gösterme ihtimali konusunda güvenilir bir veri olmadığını mutlaka vurgulamalarını istemektedir.Bazı uzmanlar kordon kanı saklanan kişinin bu kanı gelecekte kullanma ihtimalinin 1/2700 olduğunu belirtirken , diğerleri bu ihtimalin çok daha az olduğunu söylemektedirler.

Kordon kanı bankacılığı konusunda hastalarını bilgilendiren hekimler ,ne kadar bir süre saklanabileceğinin de kesin olarak bilinmediğini hastalarına belirtmelidirler.

Saklanan kordon kanındaki kök hücreler, metabolik hastalıkların veya diğer genetik hastalıkların tedavisinde kullanılamazlar.Çünkü kök hücrelerin kendisi de bu bozukluğu taşımaktadırlar.

Dr.Gregg ;kordon kanı saklanan bir bebekte daha sonra “çocukluk çağı lösemisi” geliştiği takdirde ,saklanan kordon kanının yukarıdaki paragraftaki gerekçe ile kullanılamayacağını belirtmektedir.

399 numaralı bu komite kararı “Obstetrics &Gynecology.” dergisinin Şubat 2008 sayısında yayınlanmıştır.

Yazının orjinali için lütfen tıklayınız>>>

Bu konudaki video sunumu için bağlantıyı kullanın. video.google.com/videoplay

HPV nedir?

HPV infeksiyonu çok sık görülen ve kişiden kişiye bulaşabilen bir hastalıktır. Bazı HPV türleri seksüel ilişki ile kişiden kişiye bulaşmaktadır. Yapılan çalışmaların gösterdiğine göre cinsel yönden aktif olan her dört kişiden üçü hayatlarının bir döneminde genital HPV enfeksiyonu geçirmektedirler. Seksüel olarak bulaşabilen HPV vajinal, anal veya oral seksle bulaşabilir. Bazı HPV enfeksiyonları cinsel ilişki ile kişiden kişiye bulaşabilir. Enfeksiyon riskini azaltmak için seksüel partner sayısını azaltmanız ve kondom kullanmanız tavsiye olunur.
Yaklaşık 40 HPV tipi kadın ve erkeğin genital bölgesinde hastalık yapabilmektedir. Çoğu HPV enfeksiyonunda herhangi bir belirti görülmez. Bir kaç HPV tipi siğil oluşumuna neden olur. Genital bölgede gelişen bu siğillere condyloma acuminata adı verilir. Bu siğiller vajenin içinde ve dışında , anüs civarında , vulvada, rahim ağzında görülebilir. Siğillerin yerleşim yerine göre ilaçla veya cerrahi ile bu siğiller tedavi edilebilir. Siğillerile ilgili daha geniş bilgi için bağlantıyı takip edin kondilomlar

HPV ve Kanser Riski

Bazı HPV tipleri rahim ağzı kanserine neden olmaktadır. HPV anüs, vulva ,vajina ve penis kanserlerine de neden olabilmektedir. Genital siğiller genellikle kansere neden olmamaktadır.

Rahim ağzı kanseri uzun bir sürecin sonunda gelişmektedir. HPV ilk olarak rahim ağzındaki hücrelerin anormal bir karakter kazanmasına neden olmaktadır. Bazı durumlarda bu anormal hücreler kanser öncesi (prekanser) karakter kazanırlar ( bu hücreler de düşük bir ihtimalle kansere dönüşürler) . çoğu kez bu anormal hücreler hiç bir tedavi uygulanmadan kaybolup giderler. PAP test (smear, sürüntü) rahim ağzı kanserinin bu öncü hücrelerini tespit etmek için uygulanacak en iyi incelemedir.

Bazı HPV tipleri rahim ağzı kanserine neden olabilmekteyse de, HPV enfeksiyonu olan kadınların çok azında bu kanser gelişmektedir. Eğer risk altında olduğunuzu düşünüyorsanız doktorunuzla görüşünüz.

Testler

PAP testi ile rahim ağzındaki hücrelerde kanserin öncü değişiklikleri saptanabilir. Bu testin yapılabilmesi için rahim ağzından bir fırça ile akıntı alınır ve laboratuara yollanır.
Rahim ağzı kanseri için risk faktörleri                                                                                                        

- HPV enfeksiyonu
- Daha öncesinde rahim ağzı kanseri tedavisi
- HIV enfeksiyonu
- Zayıflamış bağışıklık sistemi ( örneğin böbrek transplantasyonu nedeni ile)
- Doğum öncesi dietilstilbesterol adlı ilaca maruz kalmış olmak

Kadınlar cinsel yönden aktif olduktan sonraki ilk üç yıl içerisinde PAP testini yaptırmaya başlamalıdır. Bu test 30 yaşına kadar her yıl tekrarlanmalıdır. 30 yaş ve üzerindeki kadınlar daha önce 2 veya 3 normal test sonucu olanlar daha sonra 2-3 yıl aralıklarla test yaptırabilirler. 30 yaş üstü kadınlara PAP testi ile beraber HPV incelemesi yapılabilir.
Eğer bu iki testte normal çıkar ise 3 yıl boyunca test yapılmıyabilir. PAP testinin normal çıkmaması durumunda doktorunuz ilave incelemeler istiyecektir. Bu incelemeler PAP testinin tekrar yapılması, HPV testi, kolposkopi veya biyopsi olabilir.

Önleme

HPV enfeksiyonunun tedavisi yoktur, dolayısı ile önlemeye yönelik tedbirlerin alınması mantıklıdır. Bazı HPV tipleri için günümüzde aşı şansı vardır. Aşı yaptırmanın dışında;
- Cinsel partner sayısını sınırlayın. Partner sayısı arttıkça hastalık riskiniz artacaktır.
- Kondom kullanmak riskinizi azaltacaktır. Kondom kullanarak cinsel yolla bulaşan diğer hastalıklardan da korunabilirsiniz.

HPV aşısı              
Rahim ağzı kanserine sıklıkla neden olan iki tip ve siğil yapan iki tip virüse karşı aşılanmak artık mümkündür. Aşı kadının bağışıklık sistemini bu virüslere karşı uyarmaktadır.
Aşı 6 aylık bir periyot içerisinde üç doz şeklinde uygulanmaktadır. Aşının 9 yaşından itibaren uygulanması mümkündür. Mümkünse aşı cinsel yönden aktif olunmadan önce yapılmalıdır. Fakat cinsel yönden aktif olan ve hatta HPV ile enfekte olmuş kadınların da aşılanması önerilmektedir. Çünkü kadın belli bir tip HPV ile enfekte olmuş olsa da , aşı diğer tip HPV den korunma sağlıyacaktır. Gebe kadınlara aşı önerilmemektedir fakat emzirme dönemindeki kadınlar aşı yaptırabilir.
Aşıdan önce herhangibir test yaptırmanıza gerek yoktur. Aşı tüm HPV enfeksiyonlarına karşı koruyucu olmadığı için düzenli olarak PAP smear yaptırmaya devam etmeniz gerekir. Aşı mevcut HPV enfeksiyonlarını tedavi etmediği gibi tüm rahim ağzı kanserleri ve genital siğilleri de önlemez.
Kondom kullanımı da HPV enfeksiyonuna karşı mutlak koruma sağlamaz. Kondomun kapatmadığı sahalardan bulaşma mümkündür.

Netice olarak

Bazı HPV enfeksiyonları cinsel yolla kişiden kişiye geçebilir. Enfeksiyon riskini azaltmak için seksüel partner sayısını azaltmalı ve kondom kullanmalısınız. 26 yaş altında iseniz HPV enfeksiyonlarından korunmak için aşı yaptırmalısınız. Aşıdan sonra da PAP testlerini doktorunuzun önerdiği aralıklarla yaptırmaya devam etmelisiniz.

Bu konudaki video sunumu için aşağıdaki bağlantıyı takip ediniz.

video.google.com/videoplay

Nasıl oluşurlar?

Diğer siğillerde olduğu gibi etkeni virüslerdir. Genital siğillere neden olan virüsün adı  human papillomavirus (HPV) dir. Bu viriusun birçpk tipi bulunmaktadır fakat en sık görülen tipleri HPV-6  ve HPV-11 dir.  Genital siğiller diğer siğillere göre daha bulaşıcıdırlar ve kolaylıkla yayılırlar. Başladıkları yerden komşu bölgelere yayıldıkları gibi cinsel yolla diğer kişilere de geçerler. HPV virüsü alındıktan sonra ilk siğilin görülmesi için genellikle 1-6 ay süre geçmesi gerekir. Fakat virüs alındığı zaman mutlaka siğil gelişmesi olmaz, siğil görülmedende HPV ile enfekte olabilirsiniz.

Belirtiler nedir?
Fotoğrafların Tamamı İçin Tıklayınız
Genital siğiller (kondilomlar)  küçük, ten renginde, grimsi beyaz veya pembemsi oluşumlardır. Genellikle ince, eğilip bükülebilir karnıbahar benzeri şişlikler olarak görülürler. Bazı siğillerse ufak ve düz yüzeyli olup kolayca farkedilmiyebilirler. Kadınlarda siğiller vulvada , rahim ağzında , vajinanın içinde , anüs etrafında ve üretra       (idrar yolu) civarında gelişirken; erkekte penis üzerinde, skrotum üzerinde , anüs etrafında ve nadiren de üretra içinde büyür.
Bazı siğiller herhangibir tedavi yapılmadan kendiliğinden kaybolurken genelde büyümeye devam ederek karnıbahar görünümlü siğil kümeleri oluştururlar. Bazı siğillerde hiçbir belirti olmaz iken , bazılarında kaşıntı, yanma hissi, kızarıklık , kötü koku, cinsel ilişki sırasında ağrı, vajinal akıntılarda artma ve kanama görülebilir. Siğiller vajina içinde veya rahim ağzında olduğunda hiç belirti vermiyebilirler. Uygulanacak Pap testinde tespit edilen değişiklikler virüs enfeksiyonunu düşündürebilir.

Teşhis nasıl konulur?

Doktorunuz cildinizi ve siğili inceliyecektir, gerekirse kolposkop denilen bir alet yardımı ile hasta saha büyütülerek incelenecektir. Eğer gerekirse teşhisi doğrulamak için ufak bir biyopsi yapılabilir. Rahim ağzını değerlendirmek için Pap testi yapılacaktır.

HPV cinsel yolla bulaşan bir hastalık olduğu için , diğer cinsel yolla bulaşan hastalıklar açısından gerekli testleri doktorunuz istiyecektir.

Nasıl tedavi edilir?

Temel tedavi metodları:
- Siğillerin üzerine ilaç sürülmesi
- Siğillerin cerrahi olarak çıkarılması
- Siğillerin dondurulması(cryotherapy)
- Siğillerin laser ile tahrip edilmesi
- Siğillerin elektrikli bir aletle tahrip edilmesi (koter).

Bu tedavilerin bazıları lokal anestezi altında uygulanır.
Her iki seksüel partnerde de siğil varsa ikisininde tedavi alması uygundur. Aksi halde birbirlerini enfekte etmeye devam edeceklerdir.

Siğillerin yok edilmesi , virüsün vücuttan tamamen atıldığı anlamına gelmez ve bu nedenle tedaviden sonra siğiller tekrar belirebilir. Bir kaçkez uygulanan standart tedaviden sonra halen siğiller çıkmaya devam ediyorsa interferon tedavisi denenebilir. İnterferon vücudun bağışıklık sistemini uyararak virüslerin çoğalmasını engellemeye yardım eden bir ilaçtır.

Eğer genital bölgede siğilleriniz var ve gebe kalmayı planlıyorsanız , tedavinizi gebelik öncesi tamamlamalısınız. Gebelik döneminde ve siğiller var ise HPV nin bebeği etkilemesi nadir görülen bir durumdur. Fakat gebelik sırasında siğiller büyüme eğilimindedir. Doktorunuz siğillerin çok büyük olduğunu ve doğum sırasında problem yaratacağını ( kanama gibi) düşünüyorsa , doğumunuz sezeryan ile olacaktır.

Tedavi kalıcımıdır?

Genital siğiller başarılı bir şekilde ortadan kaldırılıp tedavi edilebilirler. Fakat bazı kişilerde tedaviden haftalar veya aylar sonra tekrar ortaya çıkabilirler. Bu durumda tekrar tedavi edilmeleri gerekecektir.

Bazı HPV enfeksiyonları zamanla rahim ağzı kanserine yol açabilirler. Genitel siğillerin en sık nedeni olan HPV-6 ve HPV-11 nadiren kansere yol açarlar ve düşük riskli HPV olarak adlandırılırlar. Yüksek riskli HPV lerin oluşturduğu lezyonlar genellikle gözle görülemezler.

Ne yapabilirim?

- Genital siğilleriniz var ve gebe kalmayı planlıyorsanız, önce siğillerin tedavisini sağlayınız.
- Genital bölgeyi temiz ve kuru tutunuz.
- Siğillere dokunduktan sonra ellerinizi iyice yıkayınız.
- Siğilleri kaşımayın.
- Siğilleriniz tamamen tedavi olana kadar cinsel ilişkiden kaçınınız.
- Doktorunuzun önerileri doğrultusunda kontrollerinizi düzenli yaptırınız.
- Pap smear testinizi size söylenen aralıklarla yaptırınız.

Siğillerin yayılmasını nasıl engelliyebilirim?

Bunun en iyi yolu cinsel temasta bulunmamaktır.
Yakın zamanda Gardasil adlı bir aşı piyasaya çıkmıştır. Bu aşı sizi siğiller ve rahim ağzı kanserinden büyük ölçüde koruyacaktır. Eğer şu anda HPV ile enfekteyseniz bu aşı tedavinizi sağlamaz. Fakat başka tipten HPV virüsleri ile enfekte olmanızı engeller.

Gardasil 0, 2 ve 6. aylarda uygulanan üç doz şeklinde yapılır ve sizi HPV den 5 yıl boyunca korur. 5 yıl sonra ilave bir dozun gerekip gerekmiyeceği şu anda araştırma aşamasındadır.
Gardasil gebe kadınlara uygulanmamaktadır.

Yukarıda anlatılanların dışında yapabileceğiniz diğer bazı şeyler aşağıdadır.

- Evlenene kadar veya 18 yaşınızı geçene kadar cinsel temasta bulunmayın.
- Siğiller kaybolsa bile ilişki sırasında kondom kullanınız. Bu siğil bulaştırma ve başkasından alma şansınızı azaltır.
- Siğiller tamamen kaybolana kadar mümkünse ilişkide bulunmayın.
- Sigara içmeyin. Sigara HPV bağlantılı risk ve problemleri artırmaktadır.

Kordon kanı: Bebek doğduktan sonra, göbek kordonu ve plasentanın içinde kalan kandır.Bu kanın içinde hematopoietik (kan hücrelerini oluşturan) kök hücreler bulunur.Bu hücreler bazı hastalıkların tedavisinde kullanılabilir. Günümüzde kordon kanı özel veya tüzel kordon kanı bankalarında saklanabilmekte ve gerekli olduğu durumlarda saklanan bu kanlar kullanılabilmektedir.

Kamuya ait kan bankaları, klasik kan bankası mantığı ile çalışmakta ve burada saklanan kanlar ihtiyacı olan her kimse o kişiye verilmektedir. Bu bankalar tuttukları kayıtlar ile ihtiyacı olan kişileri bulup tedavilerini sağlamaktadır. Bu bankalar bağış yapacak kişiler önceden bir taramaya tabi tutulmakta ve uygun görülenlerin kanları kabul edilmektedir. Bazı hastalıkları geçirmiş olanların bağış yapması kabul edilmemektedir.

Bu tip bankaların faydası ve gerekliliği konusunda hiç bir tartışma veya tereddüt bulunmamaktadır.

Belirtiler

Çoğu kişi toksoplazmozis enfeksiyonu geçirdiğini anlayamaz, çünkü oluşan belirtiler ya hiç yok, ya çok hafif yada müphemdir. Bazı kişiler ise grip veya enfeksiyoz mononükleoz (virütik bir hastalık) benzeri belirtiler gösterirler. Bunların en belirginleri aşağıda sıralanmıştır:

• Vücut ağrıları
• Lenf düğümlerinde şişme
• Başağrısı
• Ateş
• Yorgunluk
• Boğazınızda yanma ve ağrı

Kemoterapi alanlarda, yakın zamanda organ nakli yapılanlarda, AIDS hastalarında daha şiddetli belirtiler ortaya çıkabilir. Bunlar;

• Başağrısı
• Zihin bulanıklığı
• Koordinasyon bozukluğu
• Havale
• Zatürre belirtileri
• Gözde oluşan problemlere bağlı bulanık görme (oküler toksoplazmozis)

Bebeklerde görülen belirtiler

Gebelik sırasında toksoplazmozis geçiren kadınların çoğunda hastalığa ait hiç bir belirti oluşmaz.Gebe kalmazdan hemen önce veya gebelik sırasında hastalığı geçiren kadınlar ortalama %30 oranında ,hastalığı bebeklerine geçirirler (kendilerinde hiç bir belirti olmasa dahi).

Bebeğinizin hastalığı alma riski ve hastalığın şiddeti, bulaşmanın gebeliğin hangi döneminde olduğuna göre değişiklik gösterir.Gebeliğin son üç hastalık geçirildiğinde bebeğinize bulaşma riski en fazladır, buna karşılık ilk üç ayda hastalığı geçirirseniz, bebeğe bulaşma ihtimali en azdır. Buna karşılık ilk üç ayda hastalığı alan bebeklerde hastalık gebeliğin geç dönemlerinde alanlara göre çok daha şiddetli seyreder.Bebeğin ilk üç ayda hastalığı alması durumunda ,sonuç genellikle düşük veya ölü doğumdur. Böyle bir gebeliğin devam etmesi durumunda ise doğan çocukta aşağıdaki problemler görülebilir:

• Havale
• Karaciğer ve dalakta büyüme
• Sarılık
• Şiddetli göz enfeksiyonları

Toksoplazmozisli doğan bebeklerin sadece küçük bir kısmında doğum anında bu belirtiler görülebilir. Pek çok vakada belirtiler 10′lu yaşlarda ve hatta daha sonra ortaya çıkar. Bu belirtiler;

• İşitme kaybı
• Zeka geriliği
• Körlüğe kadar gidebilen ciddi göz enfeksiyonlarıdır.

Neden olur?

Toksoplazma gondii (T.gondii) tek hücreli bir parazittir ve hayvanların çoğunu enfekte edebilir (kuşlar dahil).
Seksüel üremesi sadece kedigillerde olabildiğinden kedigiller nihai konak hayvanlarıdır.
T.gondii nin hayat çevrimi bir kedinin hasta bir hayvanı yemesi ile başlar , bu hayvan genellikle bir fare veya kuştur. Evde beslenen kedilere pişmemiş et verilmesi veya kedinin enfekte toprağı yemesi ile de hastalık kediye bulaşabilir.

Kedinin vücuduna giren T.gondii kedinin ince barsak duvarına gömülür ve ookist denilen oluşumları yaparlar.
Daha sonraki aşamada, kedi bu ookistleri 2-3 haftalık bir süre boyunca dışkılama ile dış ortama atar. Her bir seferlik dışkılamada milyonlarca ookist dışarı atılır.Dış ortama atılan bu ookistler olgunlaşırlar ve toprakta aylarca bulaşmaya hazır vaziyette yaşarlar. Topraktaki bu ookistler bir başka canlı tarafından alındığında , o canlının vücudunda hızla çoğalırlar daha çok beyin ve kas dokusuna yerleşen inaktif kistler oluştururlar.Bu şekilde enfekte olmuş hayvanlarda genelde herhangi bir belirti oluşmaz ve ookistleri dış ortama atmazlar, ama bir şekilde bir başka canlıya yem olduklarında ona hastalığı bulaştırırlar. Bu yüzden insanlar bu hastalığı iyi pişmemiş hayvan etlerini yediklerinde de alabilirler (çiğ köfte bu nedenle özellikle tehlike taşımaktadır.

İnsanlarda ne olur?

Toksoplazma insan vücuduna girdiğinde olanlar yukarıda anlatılanlardan çok farklı değildir.Özellikle beyin ve kas dokusunda (kalp dahil) kistler oluşur. Eğer bağışıklık sisteminiz kuvvetli ise parazitler inaktif şekilde vücudunuzda yıllarca kalırlar.Vücudunuzun bağışıklık sistemi kuvvetli olduğu sürece bu parazitle tekrar enfekte olmazsınız.Fakat bir nedenle bağışıklık sisteminiz zayıflarsa ( hastalıklar veya kullanılan bazı ilaçlar nedeni ile) hastalık alevlenip çok ciddi komplikasyonlara neden olabilir.

Toksoplazmozis hasta bir çocuk veya erişkinden size bulaşmaz. Bulaşma aşağıdaki mekanizmalarla olabilir:

- Parazit taşıyan kedi dışkısı ile temas: Bahçede çalıştıktan sonra veya kedi kumunu değiştirdikten sonra veya parazit içeren kedi dışkısı ile temas etmiş herhangi bir objeye dokunduktan sonra ağzınıza temas ettiğinizde parazit sizin vücudunuza girebilir. Avcı kediler ve çiğ et verilen kedilerin bu paraziti taşıma ihtimalleri daha fazladır.

- Enfekte gıda maddeleri ve su: Koyun,domuz ve geyik etleri toksoplazma ile bulaşık olma riski özellikle yüksek olan etlerdir. Ara sıra pastörize edilmemiş sütlerinde bulaşık olduğu tespit edilmektedir. Özellikle geri kalmış ülkelerde su da bulaşık olabilmektedir.

- Kesme tahtası,bıçak ve diğer mutfak malzemeleri: Çiğ etle temasa gelen mutfak malzemeleri de bulaştırıcı olabilmektedir. BU tip mutfak malzemesinin kullanımdan sonra bol sıcak su ve sabunla yıkanması doğru bir tedbirdir.

- Yıkanmamış meyve ve sebzeler:Meyve ve sebzelerin dış yüzeyleri toksoplazma ile bulaşık olabilmektedir.BU yüzden meyve sebzelerin iyi bir şekilde yıkandıktan sonra tüketilmeleri önemlidir.

- Organ nakli ve kan nakli: Nadir vakalarda toksoplazmozisin organ nakli veya kan nakli ile bulaştığı rapor edilmiştir.

Risk faktörleri
Tüm dünyada yaygın olarak bulunan bu parazit ile herkesin enfekte olması mümkündür.
Toksoplazma ile enfekte olan insanların çoğunda herhangi bir bulgu veya belirti oluşmamaktadır.Fakat bazı durumlarda ciddi sağlık problemleri oluşabilmektedir.

- Kemoterapi alanlar:Kemoterapi bağışıklık sistemini etkiler ve vücudun basit enfeksiyonlarla mücadelesi bile zora girebilir.
- Steroid veya diğer immün süpresanlar kullanıyorsanız bağışıklık sisteminiz baskı altında olacak ve enfeksiyonlarla mücadele kapasitesi azalacaktır.
- AIDS:bu hastalıkla yaşayan insanların çoğu , aynı zamanda toksoplazma ile enfektedir. Toksoplazma yeni alınmış olabileceği gibi eski bir enfeksiyonun yeniden alevlenmesi şeklinde de karşımıza çıkabilir. Vücudun immün sisteminin (bağışıklık sistemi) bir ölçüsü olan CD+ lenfosit sayısı 100 ün altına düştüğünde toksoplazmanın görülme ihtimali artmaktadır.
- Gebelik: Gebe iseniz veya gebelik planlıyorsanız mutlaka doktorunuzla görüşünüz.Eğer aktif toksoplazmozisiniz var ise verilecek tedavi hastalığın bebeğe geçme ihtimalini büyük ölçüde azaltır. Gebe kalmazdan önce toksoplazmozis geçirmiş iseniz, hastalığı bebeğinize geçirme ihtimaliniz hemen hemen hiç yoktur.

Testler ve teşhis

Toksoplazma enfeksiyonunun kendine özgü bir belirtisi olmaması, belirti oluştuğunda da daha çok grip veya enfeksiyoz mononükleoza benzemesi klinik metotlar ile teşhisi zorlaştırmaktadır. Bu yüzden teşhis daha çok serolojik metotların kullanılması ile olmaktadır.

Gebelikte teşhis

Sizi takip eden doktor toksoplazmadan şüphelenir ise, vücudunuzun bu mikroorganizmaya karşı geliştireceği antikorların ( Toksoplazma IgG ve IgM) kanda yoğunluğunu ve zaman içinde bu yoğunluğun değişimini izleyerek karar verecektir.

Eğer hastalığın başlangıç döneminde iseniz, o zaman bu testler negatif sonuç verebilir. Böyle bir durumda , doktorunuz halen sizde toksoplazma olabileceğinden şüpheleniyorsa 2-3 hafta sonra aynı testleri tekrarlayıp,daha önce yapılanlarla karşılaştıracaktır. 2-3 hafta sonra yapılan bu testlerde tespit edilen antikor seviyeleri, tipleri ,artış ve azalış miktarına göre doktorunuz bir yorum yapacaktır.Antikor bulunmaması bu hastalığı geçirmediğiniz anlamına gelir.

Bebeğinize yönelik testler

Gebe iseniz ve yapılan testlerde toksoplazma enfeksiyonu geçirdiğiniz tespit edildi ise, ikinci aşama bebeğinizin etkilenip etkilenmediğini anlamak olacaktır. Bu amaçla doktorunuz değişik metotları kullanabilir. Bunların başlıcaları aşağıda anlatılmıştır.

- Amniyosentez: 15. gebelik haftasından sonra uygulanabilir.İnce bir iğne ile bebeğinizin içinde bulunduğu su kesesine girilip,buradan bir miktar sıvı alınır.Daha sonra alınan bu sıvı incelenerek bir neticeye ulaşılır.Amniyosentez işlemi azda olsa bir düşük riski taşır, işlem sırasında hafif bir rahim kasılması,işlem sonrası amniyotik sıvının sızması gibi riskler içerir. Amniyosentez ile ilgili daha detaylı bilgi için bağlantıyı takip edebilirsiniz http://www.hsenyurt.com/amniyosentez.html

- Ultrason incelemesi:Yüksek frekanslı ses dalgaları kullanarak yapılan bir incelemedir.Detaylı ultrason incelemesi ile toksoplazma teşhisi konulamaz, ancak hastalığa bağlı oluşacak bazı değişiklikler ( hidrosefali gibi) gözlenerek bir fikir sahibi olunabilir.Çoğu enfekte bebeğin doğumda belirti vermediği gerçeği göz önüne alınırsa, ultrason incelemesinin normal olması hastalığı ekarte ettirmez. Bu nedenle, toksoplazma şüphesi ile doğan bebeklerin ,özellikle doğumdan sonraki bir yıl içinde yakından takip edilmeleri gerekir.

Ağır vakalarda yapılabilecek incelemeler
Eğer toksoplazma enfeksiyonuna bağlı hayatı tehdit eden ansefalit  (beyin iltihabı) gelişti ise kafa içi yapıların daha iyi değerlendirilebilmesi için MR incelemesi yapılabilir.Çok nadir durumlarda beyin cerrahı tarafından beyine biyopsi yapılıp alınan doku örneğinde toksoplazma kisti olup olmadığı araştırılabilir.

Tedavi

Çoğu sağlıklı kişiye herhangi bir tedavi uygulanması gerekmez. Eğer toksoplazma enfeksiyonu geçiriyor ve buna ait belirtileri gösteriyorsanız ( hastaların çoğu belirti göstermeden iyileşirler) doktorunuz size bazı ilaçlar önerebilir.

- Pyrimethamine (Daraprim): Aynı zamanda bir sıtma ilacıdır. Folik asit metabolizmasını bozarak etki etmektedir. Uzun süreli kullanımda doktorunuz ilave olarak folik asit kullanmanızı isteyebilir.Bu ilaç karaciğerde ve kemik iliğinde problemler yaratabilir.

- Sulfadiazin:Bir antibiyotik olan bu ilaç genellikle pyrimethamine ile beraber kullanılır.

Gebelerde tedavi

Gebe iseniz ve toksoplazma enfeksiyonu geçiriyorsanız: şayet bebeğiniz hastalıktan etkilenmemiş durumda ise size spiramycin (bir antibiyotik) verilebilir.Bu antibiyotiğin kullanılması hastalığın bebeğinize geçmesi ihtimalini azaltmaktadır.

- Şayet yapılan incelemeler sonucunda doğmamış bebeğinizin toksoplazmadan etkilendiği anlaşılırsa bu durumda size pyrimethamine ve sulfadiazine tedavisi verilecektir. Bu ilaçların verilmesi anne karnındaki bebekte süren enfeksiyonun şiddetini azaltacaktır fakat oluşmuş tahribat geri dönmeyecektir.

Önleme

Tıbbın diğer konularında da olduğu gibi, toksoplazma konusunda da önleme tedaviden üstündür. Bu amaçla aşağıdaki tedbirlere dikkat edilmesi yerinde olacaktır:

- Bahçede çalışırken ve toprakla ilgili işler yaparken eldiven giyiniz.İşiniz bittikten sonrada mutlaka elinizi bol sabunlu su ile yıkayınız.

- Az pişmiş veya pişmemiş etlerden uzak durunuz. Özellikle koyun,sığır ,geyik ve domuz etlerinde toksoplazma bulunabilir.İyice pişmeden etleri kesinlikle yemeyiniz.

- Çiğ etleri yemek için hazırladıktan sonra, bıçak,kesme tahtası ve diğer mutfak malzemelerini sabunlu su ile iyice yıkayın.

- Meyve ve sebzeleri iyice yıkayın veya kabuklarını soyun.

- Pastörize edilmemiş süt kullanmayın, zira bu tip sütler toksoplazma ile bulaşık olabilir.

- Çocukların oynadığı kum havuzlarının üzerini kapatın, zira kediler buraları tuvalet olarak kullanabilirler.

Kedi bakıyor iseniz

Kedileri seviyor ve besliyorsanız,bundan vazgeçmeniz gerekmez.

- Kedinizi evde tutunuz,kuru mama veya konserve mamalarla besleyiniz. Çiğ et vermeyiniz.

- Sokaktan kedi alıp beslemeyin.Toksoplazma ile enfekte olan kedilerin çoğunda herhangi bir belirti yoktur. Toksoplazma olup olmadığına yönelik testlerde yaklaşık olarak bir ay içinde netice verirler.

- Kedinizin kumunu bir başkası değiştirsin. Eğer bu mümkün olmuyorsa işlem sırasında mutlaka eldiven giyin ve daha sonra ellerinizi bol sabunlu su ile yıkayın.Kedi kumunu her gün değiştirin, böylece şayet ookist var ise bunların enfeksiyon yapma kapasitesi oluşmadan atılmalarını sağlamış olursunuz.Kedi kumunun olduğu kabı kaynar su veya dezenfektanlarla temizleyin. Dezenfeksiyon ve temizlik işlemlerini mutfakta yapmayın.

İki aşamalı olan bu testte;

1-Yapılan ultrasonografik incelemede ,gelişmekte olan bebeğinizin ense kalınlığı (NT) ölçülerek kaydedilir

2- Kolunuzdan alınan kanda gebelikle ilgili iki maddenin seviyeleri ölçülür.(PAPP-A ve serbest ß HCG)

Daha sonra, elde edilen veriler bir bilgisayar programı tarafından analiz edilir ve bir rapor olarak doktorunuza sunulur. Raporda Down sendromu (trizomi 21-yani 21 numaralı kromozomun 3 tane olması) ve Edwards sendromu (trizomi 18-yani 18 numaralı kromozomun 3 tane olması) hakkında birer risk rapor edilir.

Eğer bu hastalıklar için rapor edilen risk düşük ise, gebelik takibine normal şekilde devam edilir. Eğer yüksek bir risk rapor edilir ise o zaman doktorunuz kesin teşhis koyabilmek için size amniyosentez yapmayı önerecektir.

Bu hastalıkların bebeğinizde olup olmadığı ancak amniyosentez ile kesinleşebilir. Zira tarama testleri sadece bir risk oranı rapor ederler, kesin bir teşhis söylemezler. Örneğin yapılan testte Down sendromu riski 1/100 olarak rapor edilmiş ise: bebeğinizin Down sendromlu olma ihtimali 1/100 , Down sendromlu olmama ihtimali ise 99/100 dür.

İkili test, bebeğinizde nöral tüp defektleri (örneğin spina bifida) riskinin ne olduğu konusunda bilgi vermez. Bu problemlerle ilgili tarama testi 16. haftadan sonra ayrıca yapılacaktır. (AFP)

Tarama testlerinde risk sınırı, bazı değişiklikler göstermekle beraber; çoğu yerde 1/250 değer sınır olarak kabul edilmektedir (Bazı doktorlar 1/200 ü sınır alırken bazıları da 1/300 ü sınır kabul ederler). 1/250 risk sınır olarak kabul edildiğinde 1/250 nin üzerindeki risklerde örneğin : 1/200 , 1/150 veya 1/50 gibi değerlerde kesin tanıya ulaşabilmek için size amniyosentez önerilecektir.

İkili test yapılarak, anne karnındaki Down sendromlu bebeklerin %85 i teşhis edilebilir. Bundan çıkarılması gereken sonuç: ikili test Down sendromlu bebeklerin hepsini tespit etme kapasitesinde olmadığıdır. Anne karnındaki bebek Down sendromlu olduğu halde test bunu tespit edemeyebilir.

Benzer şekilde ikili testte yüksek risk rapor edilmesi, bebeğinizin Down sendromu olduğu anlamına gelmez. Bunu kesin olarak anlamak için mutlaka amniyosentez yapılması gerekmektedir.

O zaman insanların aklına şöyle bir soru gelebilir:Tarama testi %100 başarılı olmadığına göre, bu testle uğraşacağımıza ,bütün gebelere amniyosentez yapılsa ve kesin sonuç alında daha iyi olmaz mı? Bu yaklaşım teorik olarak doğru olmakla beraber pratik olarak doğru değildir. Çünkü amniyosentez riskleri olan bir işlemdir  ve yaklaşık 1/200 oranında bebek kaybına neden olabilmektedir. Dolayısı ile her gebelikte bu işlem uygulanırsa gebeliklerin 1/200 ü sadece amniyosentez yapıldığı için kaybedilecektir. Dolayısı ile Amniyosentez uygulanacak gebelerde bebeğin problemli olma riski 1/200 den fazla olmalıdır ki bu risk göze alınabilsin. İşte bu riskin hesaplanması da ancak tarama testleri ile mümkün olmaktadır.

Muhtemelen yakın bir gelecekte,direkt olarak anne kanından bebeğe ait DNA molekülleri izole edilip bebeğin kromozomal yapısı analiz edilebilecektir.Bu konuda epeyce yol katedilmiş durumdadır (Şu anda Türkiye’de olmamakla beraber, anneden alınan kan incelenerek bebeğin kan grubu belirlenebilmektedir). Bu işlemin günlük pratiğe girmesi ile tarama testi veya amniyosentez yapmaya gerek kalmadan, anne adayının kolundan alınan kanda gerekli incelemeler yapılarak bebeğin durumu ortaya konulabilecektir. Bu işlem günlük pratiğe girdiğinde bütün anne adayları bu testten geçirilerek, ciddi bir risk almadan sonuca gidilebilecektir.

Geliştirilmekte olan benzer bir teşhis metodu da , gebeliğin erken döneminde annenin rahim ağzından alınan salgıda , bebeğe ait hücrelerin izole edilip bunların incelenmesi ile kromozomal yapının ortaya konmasıdır.

Gebeliğiniz ilerledikçe bebeğinizi gerçek bir varlık olarak algılamaya başlayacaksınız; İki ay önce sadece bir hücre kümesi iken artık bebeğinizin çalışan organları,sinirleri ve kasları var. Doktor kontrolüne gittiğinizde bebeğinizin kalp atımlarını duyabiliyorsunuz. Sizin vücudunuzda da ciddi değişiklikler oluyor; artık eski kıyafetlerinizin içine sığmakta zorlanıyorsunuz.

13.Hafta

Bebeğinizin göbek kordonunun içinde gelişen bağırsakları karın boşluğuna dönerler. Bebeğinizin kafa, kol ve bacaklarında kemik dokusu gelişmektedir. Kaburga kemikleri belirmeye başlar.

14.Hafta: Bebeğin cinsiyeti belirginleşir

Döllenmenin üzerinden on iki hafta geçti, bebeğinizin kolları hemen hemen doğumdaki uzunluğa eriştiler, boyun daha belirginleşti.Dalakta kırmızı kan hücreleri yapılmaya başladı. Bu haftada bebeğinizin cinsiyeti daha belirgin hale gelmeye başladı.
Bebeğinizin baş-popo uzunluğu 87 mm civarında ve ağırlığı da yaklaşık olarak 45gram.

15.hafta:Kemikler gelişiyor

Bebeğiniz hızla büyüyor.İskelet sisteminde kemikler gelişiyor, bu kemikler önümüzdeki haftalarda ultrasonda görülebilecektir.Kafada saçlı derinin şekli belirmektedir.

16.Hafta:Bebeğinizin yüzünde mimikler belirmeye başlar

Bebeğin gözleri kafanın yan kesiminden öne doğru yer değiştirir ve yavaş yavaş hareket etmeye başlar.Kulaklar kafadaki nihai yerlerine gelirler. Yüz kasları oldukça gelişmiş durumdadır ve çeşitli mimik hareketleri gözlenebilir. Bebeğiniz ağzı ile emme hareketleri yapabilir. Bebeğin hareketleri giderek koordineli hale gelir ve ultrason incelemesi sırasında gözlenebilir.

Bebeğin baş -popo uzunluğu yaklaşık 120 mm dir ve ağırlığı da 110 gram civarındadır.

17.Hafta. Yağ dokusu birikmeye başlar

Bebeğin cilt altı yağ dokusu gelişmeye başlar. Biriken bu yağ dokusu hem enerji kaynağı olarak kullanılacak hem de doğduktan sonra bebeğin sıcaklığını korumasında yardımcı olacaktır.

18.Hafta: Bebeğiniz işitmeye başlar

Bebeğinizin kulakları ,kafanın iki yanında pozisyonlarını sabitleşmiştir ve beyinle olan gerekli sinirsel bağlantılar oluşmuştur. Bebek sizin kalp atışlarınızı, mide-barsak seslerini duyabilir. Dış ortamdan gelen güçlü seslere irkilerek cevap verir.

Bu haftanın sonunda bebeğin baş-popo uzunluğu 140 mm ve ağırlığı da yaklaşık 200 gramdır.

19.Hafta:Kız bebeklerin rahmi şekillenir

Bebeğin işitme duyusu daha da gelişir.Dış ortamdan gelen sesler içinde sizinkini ayırt edebilir.
Kız bebeklerin rahim ve vajinası şekillenmeye başlar.

20. Hafta- Yarı yoldasınız

Gebeliğin sürecinin yarısına geldiniz. Bebeğin cildi “verniks caseosa ” denilen yağlı bir madde ile kaplıdır ve böylece içinde yüzdüğü sıvının cildi olumsuz etkilemesinden korunur.
Bu haftada bebeğin hareketlerini ilk kez hissetmeye başlarsınız.
Bebeğin baş-popo uzunluğu 160 mm ağırlığı da 320 gram civarındadır.

21.Hafta: Bebeğiniz yutma hareketleri yapabilir

Bebeğinizin kilosu giderek artıyor.Aktivitesi artıyor ve yutma hareketleri yapıyor.

22.Hafta

Bebeğin cildi kırışık ve eskisinden daha şeffaftır ve rengi pembeleşmiştir.
Bu haftada hızlı göz hareketleri başlar, bebeğin dilinde tat alma tomurcukları belirir.
Erkek çocuklarda, yumurtalıklar karın içinden torbalara doğru inmeye başlar.
Kız çocuklarda rahim ve yumurtalıklar yerlerine yerleşmiştir.Yumurtalıkların içi yumurta ile doludur. Bundan sonra yumurta oluşumu gerçekleşmeyecektir.Hayat boyu bu mevcut yumurtalar kullanılacaktır.

24.Hafta:Gerçek saçlar çıkar

Bebeğiniz düzenli olarak uyumakta ve uyanmaktadır.Kafasında gerçek saçlar büyümeye başlar.
Şu anda baş-popo uzunluğu 210 mm ve ağırlığı da yaklaşık 630 gramdır.
Yoğun bakım verilerek, bu haftada doğan bebeklerin bir kısmı yaşatılabilir.

25.Hafta

Bebeğinizin elleri tamamen gelişmiştir fakat sinirsel bağlantılar henüz tamamen bitmemiş durumdadır.Bebeğinizin en büyük eğlencesi rahim içindeki oluşumları keşfetmektir.

26. Hafta: Bebeğin tırnakları gelişir

Bebeğin tırnakları oluşur. Akciğerlerin düzgün çalışmasını sağlayacak olan “sürfaktan” adlı madde salgılanmaya başlar.
Bebeğinizin boyu 230 mm ağırlığı da yaklaşık 820 gramdır.

27.Hafta: İkinci trimester sona eriyor

Döllenmenin üzerinden yaklaşık 25 hafta geçti ve bebeğinizin akciğer, karaciğer ce bağışıklık sistemleri olgunlaşmaya devam etmekte. 12. haftadan şu ana kadar baş-popo uzunluğu yaklaşık üç kat arttı.

28.Gebelik Haftası:Bebeğinizin gözleri açılır.

Bu hafta itibarı ile bebeğinizin göz kapakları kısmen açılmaya başlar, bu arada kirpikler belirmeye başlar. Bebeğinizin kilosu artmakta ve buna bağlı olarak cildindeki kırışıklıklar azalmaktadır. Bebeğinizin baş popo uzunluğu 250 mm olmuş durumda ve ağırlığı da yaklaşık olarak 1000gram. Başka türlü bir anomalisi olmamak kaydı ile, bu haftada doğan bebeklerin fiziki veya nörolojik problem geliştirmeden yaşama şansı %90 civarındadır.

29.Gebelik Haftası: Kemikler tamamen gelişir.

Bebeğinizin kemikleri tamamen gelişmiş durumdadır fakat kemikler halen yumuşak ve eğilebilir kıvamdadır. Bebeğiniz bu haftadan sonra demir,kalsiyum ve fosfor depolar.

30.Hafta: Gözler tamamen açılır.

Bebeğinizin gözleri artık tamamen açılıyor.Kafasında artık oldukça fazla saç mevcut. Baş popo uzunluğu 270 mm e ulaştı ve ağırlığıda 1300 gram civarında.

31.Hafta

Bebeğinizin cinsel organları gelişimini sürdürür. Erkek bebeklerin testisleri kasıktan, torbalara doğru yaptıkları göçe devam ederler. Kız bebeklerin klitorisi daha bariz hale gelir.

32.Hafta: Bebek soluk alma egzersizleri yapar.

Bebeğinizin akciğerleri tam olarak gelişmemiş olsa da soluk alıp verme hareketleri başlar.Bebeğinizin vücudu vitamin ve çeşitli mineralleri depolamaya devam eder. Bu haftaya kadar bebeğin vücudunu kaplayan ve lanugo adı verilen kadifemsi yumuşak tüyler dökülmeye başlar. Bebeğinizin hareketleri artık oldukça kuvvetli olabilir ve sizin canınızı yakabilir. Baş popo uzunluğu 280 mm civarında ve ağırlığı da 1700 gramdır.

33.Hafta: Bebek ışığı ayırt etmeye başlar.

Bebeğinizin gözleri ışığı ayırt etmeye başlamıştır;ortamın ışık şiddetine göre göz bebekleri genişleyip daralır.

34.Hafta: Bebeğin tırnakları büyümeye devam eder.

Döllenmenin üzerinden 32 hafta geçmiş durumdadır ve bebeğin tırnakları parmak uçlarına gelecek şekilde uzamıştır.Baş-popo uzunluğu 300 mm ağırlığıda 2100 gram olmuştur.

35.Gebelik Haftası.

Bebeğiniz daha yuvarlak hatlar kazanmıştır ve vücudunu kaplayan koruyucu yağlı madde (verniks kaseosa) kalınlaşmıştır.

36.Gebelik Haftası:Hızlı kilo artışı başlar.

Bu haftadan sonra bebeğiniz hızlı bir kilo artışı gösterecek ve haftada yaklaşık 250 gram ağırlaşacaktır. Rahmin içinde hareket edecek hacim azaldığı için hareketleri eskisi kadar iyi hissetmeyebilir ve hatta bazen hareket etmediği endişesine kapılabilirsiniz. Bebeğin hareketlerindeki azalma ile ilgili endişe duyuyorsanız mutlaka doktorunuzla görüşünüz.

37.Hafta.

Bu hafta tamamlandığında artık bebeğiniz tamamen olgunlaşmış kabul edilebilir. Doğuma hazırlanmak için bebeğin başı doğum kanalında aşağı inmeye başlayabilir.

38.Hafta.

Bebeğin ayak tırnakları, ayak parmaklarının ucuna ulaşmıştır.Beyin ve sinir sistemi her gün daha iyi çalışmaktadır.Bebeğinizin beyin ve sinir dokusundaki bu gelişme ergenlik çağına kadar devam edecektir.Bebeğinizin baş popo uzunluğu 340 mm ağırlığı da yaklaşık olarak 2900 grama ulaşmıştır.

39.Hafta.

Bebeğinizin göğsü daha belirgin hale gelmektedir. Erkek bebeklerde testisler torbalara doğru inmeye devam ederler,kız bebeklerde büyük dudaklar daha belirgin hale gelirler.Cilt altı yağ dokusu kalınlaşmaya devam eder, bu tabaka bebeği dış ortamdaki sıcaklık dalgalanmalarından koruyacaktır. Bu arada bebeğin eşi (plasenta) ilk altı ayda bebeği belli hastalıklarda koruyacak olan antikorların bebeğe geçmesini sağlamaktadır. Doğumdan sonra bebeğinizi emzirirseniz ; sütte ilave koruyucu maddeleri bebeğinize sağlayacaktır.

40. Hafta: Doğum zamanı.

Döllenmenin üzerinden 38 hafta geçti ve bebeğinizin baş-popo uzunluğu 360 mm ağırlığıda ortalama 3400 grama ulaştı.Fakat unutmayın ki burada söylenen ağırlık ve uzunluklar ortalamadır sizin bebeğiniz ölçüleri daha az veya fazla olabilir.Önümüzdeki günler içinde doğum gerçekleşecektir.

Domuz gribinin gebe iken geçirilmesinin özel olarak ne gibi problemler yarattığı bilinmemektedir.Fakat mevsimsel gribin komplikasyonlarını geliştirme riskini taşıyan herkesin (dolayısı ile gebelerin de) domuz gribine bağlı olarak komplikasyon geliştirme riski olduğu kabul edilmektedir.

Gebelik kalp ve akciğerlere ilave yüklerin bindiği bir dönemdir, ayrıca gebelik sırasında bağışıklık sistemi de zayıflamaktadır.Tüm bunlar gebelik sırasında grip olma ve grip olduğunuzda komplikasyon geliştirme riskinizi artırmaktadır.Gelişecek zatürre gibi ciddi komplikasyonlar; düşük, erken doğum gibi gebelik problemlerinin oluşmasına neden olabilir.

Domuz gribinin (H1N1 gribi) belirtileri ,mevsimsel gripten farklı değildir :ateş, öksürük, boğaz ağrısı ,eklem ve kas ağrıları çok tipiktir. Ayrıca nezle hali, ishal de görülebilmektedir.Pek çok ilaçta olduğu gibi, Tamiflu®da da gebelik sırasında kullanım hakkında %100 güvence verecek bir bilimsel çalışma bulunmamaktadır.Fakat gebe olupta gribe yakalananlarda bu ilacın kullanımının getireceği potansiyel tehlikeler; grip komplikasyonlarının oluşturacağı risklerden muhtemelen çok daha azdır. Gebe iken grip olduğunuz takdirde doktorunuz önerdiği takdirde bu ilacı kullanmaktan çekinmeyiniz.Ayrıca istirahat etmeyi ve bol sıvı almayı da unutmayınız.

Gebeliğin erken döneminde yüksek ateş doğumsal sakatlıkların görülme riskini artırmaktadır.Bu kanıtlanmış bir bilimsel gerçektir.Bu nedenle gebeliğin erken döneminde grip gibi ateşi yükselten bir hastalığa yakalandığınız takdirde , ateşinizin “parasetamol” gibi gebelikte kullanılması emniyetli bir ateş düşürücü ile kontrol altına alınması çok önemlidir.İlave olarak folik asit içeren multivitamin preparatları kullanılmalıdır.

Doğum sırasında da “yüksek ateş” istenmeyen bir durumdur ve mutlaka kontrol altına alınmalıdır.Doğum eylemi sırasında yüksek ateş olması :  bebekte havale geçirmeye , ensefalopati oluşmasına, serebral palsi (beyin felci) ve ölüme neden olabilmektedir.Bu yüzden ateş mutlaka kontrol altına alınmalıdır.

- Sizin ve bebeğiniz için uygun gıda seçimi
- İhtiyaç duyacağınız gıda maddeleri ve
- Sağlıklı kilo artışından bahsedeceğiz.

Gebelik sırasında doğru  beslenme, sizin ve bebeğiniz için yapacağınız en isabetli iş olacaktır.

GEBE KALMADAN ÖNCE
Sağlıklı beslenmeye başlamak için gebe kalmayı beklemeyin, bu alışkanlığı kazanmak için en uygun zaman gebelik öncesidir. Bu sizin ve bebeğinizin gebeliğe, ihtiyaç duyulan gıda maddeleri ile yüklenmiş olarak başlamanızı sağlıyacaktır.

Gebe kalmayı planlıyorsanız yapmanız gereken ilk iş doktorunuzu ziyaret etmek olmalıdır. Gebelik öncesi alacağınız iyi bir sağlık hizmeti gebeliğin daha az problemli olması konusunda size yardım edecektir. Bu ziyaret sırasında doktorunuz diyetiniz konusunda da sizi sorgulayacaktır ve folik asit gibi özellikle önemli gıda maddeleri hakkında sizi bilgilendirecektir.

SAĞLIKLI DİYET

Sağlıklı beslenme için ilk önce günlük diyetinizdeki besin maddelerini gözden geçirmelisiniz. Gebeliğin erken dönemlerinde sabah bulantıları yeme alışkanlıklarınızı etkiliyebilir. Böyle bir durumda belli gıdalar aşırı istek gösterirken belli gıdalara karşı da tiksinti oluşabilir. Böyle bir durumda aldığınız gıdaları çeşitlendirerek yeterli besin maddelerinin alınmasını sağlamalısınız.
Günde üç ana öğün yemek yerine ana öğünler dışında ara öğünler şeklinde alınacak ufak miktarlı fakat besleyici gıdalar, ihtiyacınız olan gıda maddelerinin alınmasını sağlarken, bulantı ve mide yanmalarınızın da azalmasına yardımcı olacaktır.

Sağlıklı beslenme, zararlı olabilecek şeylerden kaçınma anlamına da gelir. Bunlar alkol ( bira , şarap ve sert içkiler) , uyuşturucular (bebekte doğumsal anormalliklere neden olabilirler)  ve sigaradır. Gebelik sırasında alınacak orta derecedeki alkol dahi ileride çocukta davranış ve gelişme problemlerine neden olabilmektedir.Gebelikte sigara içilmesi  gebe kadının kendisine ve bebeğine zararlıdır.

Gebelik sırasında kafein alımının da kontrollü olması yerinde bir davranış olur. Günde üç  fincandan fazla kahve tüketilmesinin düşük riskini artırdığını gösteren  araştırmalar bulunmaktadır.

YEMEK ÖĞÜNLERİNİN PLANLANMASI

Öğünlerin önceden planlanması sizin ve ailenizin dengeli beslenmesine yardımcı olacaktır.  Her gebenin beslenme planında aşağıdaki besin gruplarından gıdalar bulunmalıdır.

- Tahıllar
- Sebzeler
- Meyveler
- Yağlar
- Süt ve süt ürünleri
- Et ve baklagiller

Temel gıda maddeleri

Her  beslenme rejiminde proteinleri karbohidratlar,yağlar, vitaminler ve mineraller bulunmalıdır. Beslenme rejiminizle yeterli gıda maddesi aldığınızdan emin olmak için , hangi gıdaların hangi besin maddelerinde bulunduğunu bilmelisiniz.

Folik Asit
Folik asit , nöral tüp defektleri ( ciddi kafatası ve omurga problemleri) oluşumunu azaltır. Folik asit eksikliği erken doğum riskini, bebeğin düşük doğum ağırlıklı doğması ihtimalini artırır.

Ne kadar ihtiyacınız var?: gebe kalmazdan önce ve gebelik süresince 600 mikrogram.
Ne işe yarar?: kan ve protein sentezi için gerekli. Bazı enzim fonksiyonları için elzem.
Kaynaklar: tahıllar, yeşil yapraklı sebzeler, turunçgiller ve kurubaklagiller.

Sağlıklı gıda seçeneklerine ilave olarak , gebe kalmazdan üç ay önce almaya başlıyacağınız bir multivitamin preperatı , bu hayati maddelerin yeterli miktarda alınmasını garanti edecektir.

Kalsiyum
Kalsiyum sizin ve bebeğinizin diş ve kemik yapısının kuvvetli olması için gerekli bir mineraldir. Kalsiyum ayrıca dolaşım sisteminizin, kaslarınızın ve sinir sisteminizin normal olarak çalışması için gereklidir. Diyetinizde yeterli kalsiyumun olmadığı durumlarda bebeğin ihtiyacı olan kalsiyum sizin kemiklerinizden çekilecektir.

Ne kadar almalısınız?: günde 1,000 miligram
Ne işe yarar? : kemik ve diş gelişimi açısından hayati önemi var
Kaynaklar : Süt ve ürünleri kalsiyumdan zengindir. Pek çok tahıl gevreği ve müsli  kalsiyumla takviye edilmiştir.

Protein
Proteinler , özellikle  üçüncü aydan sonra bebeğinizin büyümesi için önemlidir. Proteinler sizin hücrelerinizin faaliyeti ve onarımı içinde gereklidir.

Ne miktarda gerekli?: günde 71gram
Kaynaklar : yağsız et, kümes hayvanlarının etleri ,balık ve yumurta çok önemli protein kaynaklarıdır. Diğer seçenekler: kurubaklagiller , tofu, süt ürünleridir.

Demir
Demir özellikle hemoglobin adı verilen ve temel görevi oksijeni dokulara taşımak olan bir kan proteinin yapımında kullanılır. Gebelik sürecinde  sizin giderek artan kan ihtiyacınızın karşılanması ve bebeğinizin ihtiyacı olan kanın yapılabilmesi için demir ihtiyacınız bir kat artar.

Yeterli demir almadığınız durumlarda, çabuk yorulur ve enfeksiyon hastalıklarına açık hale gelirsiniz. Bebeğinizi erken doğurma riskiniz ve bebğinizin düşük doğum ağırlıklı olma ihtimali artabilir.

Ne miktarda gerekli?: Günde 27 mg
Ne işe yarar? : kandaki oksijen taşıyıcı molekük olan hemoglobinin yapısında mevcut, eksikliğinde yeterli hemoglobin sentezlenemez
Kaynaklar : yağsız kırmızı et, kümes hayvanı etleri ve balıklar iyi demir kaynaklarıdır. Demirle takviye edilmiş tahıl gevrekleri, fındık, ceviz ve kurutulmuş meyveler diğer seçeneklerdir.

Gebelik döneminde verilen vitamin preperatları genellikle demir içerirler. Bazı durumlarda doktorunuz size ilave demir ilacı verebilir.

Hayvansal gıdalardan alınan demirin barsaklardan emilimi daha iyi olmaktadır. Vitamin ilaçlarındaki ve bitkisel kaynaklardaki demirin bağırsaklardan daha iyi emilebilmesi için yüksek c vitamini içeriği olan gıdalarla beraber alınması yerinde bir davranış olur. Portakal suyu , domates suyu, kavun, çilek, domates iyi bir seçenek olabilir.

Kilo artışı
Gebe kaldığınız zaman bebeğinizin ve sizin ihtiyaçlarını karşılamak için daha fazla yemeniz gerekecektir. En azından gebeliğin son 6 ayında gebelik öncesi döneminize göre fazladan 100 kalori daha almanız gereklidir.

Gebelik sürecinde ne kadar kilo alacağınız , gebelik öncesi kilonuzla ilişkilidir. Aşağıdaki tablo bu konuyla ilgili bir fikir verebilir.

http://www.novoturk.com/documents/calculate_form/document/bmicalculate.asp
bağlantısını takip ederek kilonuz hakkında fikir sahibi olabilirsiniz.

Çoğu kadın için 12-18 kiloluk bir artış idealdir. Bu artışın yarısı ilk 6 ayda , diğer yarısı ise son üç ayda gerçekleşmelidir. Gebelik öncesi kilonuz normalin altında ise , o zaman daha fazla kilo almanız normal karşılanabilir. Çoğul gebelik durumunda daha fazla kilo almanız normaldir.

Aldığınız Kilolar Nereye Gidiyor?

Özel durumlar

Vejeteryan diyet uyguluyorsanız
Eğer vejeteryansanız ve bu diyete gebelikte de devam ediyorsanız , diyetinizi dikkatle gözden geçirmeli gerekirse bu konuda bir diyetisyenden yardım almalısınız. Sizin ve bebeğinizin yeterli gıda alması sağlanmalıdır. Özellikle doğru tipte ve yeterli protein almanız sağlanmalıdır. Özellikle demir, B12 viyamini ve D vitamini içeren bir vitamin preperatını kullanmanız yerinde olacaktır.

Laktoz intoleransı
Diyetinizdeki süt ve süt ürünleri enn iyi kalsiyum kaynaklarındandır. Bazı kadınlar süt ve süt ürünlerini aldıktan sonra  karında şişkinlik, gaz  ve hazımsızlıktan şikayet ederler. Bu durum laktoz intoleransı olarak adlandırılır. Bu şikayetler gebelik sırasında genellikle hafifler. Fakat sizin şikayetlerinizde bir azalma yok ise o zaman doktorunuzla konuyu görüşünüz. Diğer gıdalardan yeterli kalsiyum alamadığınız düşünülürse size ilaçlar ile kalsiyum takviyesi yapılabilir.

CİVA
Balık ve kabuklu deniz ürünleri protein, omega-3 yağ asitleri ve diğer temel besin maddeleri açısından iyi bir kaynak oluşturmakla beraber gebe kadınlar bazı tip balıkları tüketmemelidir zira bu tip balıklar bebeğin gelişimine zarar verebilecek  düzeyde civa içermektedirler.

Kılıçbalığı, köpekbalığı ve ton balığından özellikle uzak durmalısınız. Bu büyük balıklar vücutlarında yüksek miktarda civa bulundururlar. Diğer tip balıklardan haftada  iki öğüne kadar yiyebilirsiniz. Balık seçiminde aynı tür ufak boyda olanlarını tercih etmeniz yerinde olur. Örneğin lüfer yerine çinekop veya sarı kanadı tercih etmelisiniz , bunun altında yatan mantık küçük balığın denizlerde daha az dolaşmış olması nedeni ile vücudunda toksik maddelerin daha az seviyede olacağı beklentisidir. Çevrenizdeki göl ve nehirlerde yakalanan balıkları yemezden önce bölgenizdeki çevre sağlığı teşkilatının görüşünü almanız yerinde olur.

Listeriosis
Bir bakterinin neden olduğu hastalıktır. Pastorize edilmemiş süt ve ondan yapılan peynirde ; pişmemiş ette ve kümes hayvanlarının etlerinde ve kabuklu deniz hayvanlarının etlerinde bulunabilir. Gebe kadın ve bebeklerine zarar vetme potansiyeli içerir.

Belirtiler  mikropla bulaşık gıdayı yedikten birkaç hafta sonra çıkar ve teşhis edilmesi zor olabilir. Ateş , titreme, eklem ağrıları ve sırtta ağrı oluşabilir. Bazı vakalarda ise hiçbir belirti yoktur. Gebe bir kadın enfekte olduğunda düşük veya ölü doğuma neden olabilir.

Listeriosiz beliritleri soğukalgınlığı belirtilerine benzediği için teşhisi zor olabilir. Ateşiniz varsa veya soğuk algınlığı benzeri belirtileriniz varsa doktorunuzla temasa geçiniz. Doktorunuz gerek görürse vajen, rahim ağzı ve kanınızdan örnek alarak incelenmesini isteyebilir. Eğer bakteri bulunursa antibiyotik tedavisi başlanabilir.

Listeriozis hastalığına yakalanmamak için gebelik süresince aşağıdakileri yemeyiniz:

Pastorize edilmemiş süt ve peynir
Çiğ veya az pişmiş et, tavuk ve kabuklu deniz hayvanları
Pişmemiş sosis ve salamlar

Ayrıca pişmemiş etle temas eden ellerinizi, mutfak malzemelerini , tezgah üstlerini , kesme tahtalarını  güzel şekilde yıkayınız.

Pika
Gebelik sürecinde bazı kadınların , bazı maddelere karşı aşırı bir yeme arzusu duydukları görülür. Kil, buz, çamaşır kolası veya nişasta  bunlardan bazılarıdır. Bu duruma pika adı verilir. Pika gebelik açısından olumsuzluklar yaratabilir zira gebenin ihtiyacı oaln gıda maddelerini almasını engelleyebilir, kabızlık ve  kansızlığa neden olabilir. Bu tip bir problem yaşıyorsanız doktorunuzla konuşmalısınız.

Sonuç olarak : Doğru beslenme alışkanlıkları edinip uygulamanız sizin ve bebğiniz için yapabileceğiniz en faydalı işlerden biridir. Sağlıklı beslenmeye geçmek için hiçbir zaman geç  değildir.

Yapılan araştırmalar , gebeliği sırasında  bulantı-kusma problemi yaşıyan gebelerin  daha sağlıklı bir gebelik süreci geçirdiklerini , düşük ve ölü doğum risklerinin daha az olduğunu göstermektedir.

Gebelik bulantı ve kusmaları , istirahat ederek ve diyetinizde yapacağınız değişikliklerle genellikle kontrol edilebilmektedir. Fakat bazen maalesef günlük yaşantınızı ciddi olarak olumsuz etkileyecek boyuta ulaşabilmekte  ve daha ciddi yaklaşımları gerekli kılmaktadır.

Belirtiler

Sıklıkla sabahları görülmekle beraber, günün herhangibir saatinde de bulantı ve kusmalar olabilmektedir.

Çoğu gebede belirtiler son adet tarihinden 6 hafta sonra ve de genellikle 9. Haftadan önce başlar. Genellikle haftalar ilerledikçe belirtilerin şiddeti azalır, %90 vakada gebeliğin 16. Haftasından önce kaybolur.

Ne Zaman Acil Tıbbi Yardım İstemelisiniz?

Bulantı ve kusmalar nadiren de  olsa daha ciddi nedenlerle, örneğin: idrar yolu enfeksiyonu, apandisit nedeni ile oluşabilir. Aşağıdaki durumlarda doktorunuza acilen ulaşmalısınız:

- İdrarınız çok koyu renkli ise veya son 8 saattir idrar çıkarmadınız ise
- Karın ağrısı ve ateşiniz var ise
- Kendinizi çok güçsüz veya baygın hissediyorsanız
- Kusmuğunuzda kan var ise
- Tekrarlayan ve durdurulamayan kusmalarınız oluyor ise
- Son 24 saatte sıvı veya katı gıda alamadınız ise

Neden Olur?

Gebelik bulantı ve kusmalarının gerçek nedeni bilinmemektedir, fakat bir dizi teori mevcuttur. Bunlardan aşağıda bahsedilmiştir.

HORMONLAR
Gebeliğin erken döneminde yaşanan hormon seviyesi değişiklikleri kısa süreli bulantı ve kusmalara neden olabilmektedir. Gebeliğin erken döneminde yükselmeye başlayan östrojen seviyeleri  ilk üç ay içinde en üst seviyelere çıkar ve bu dönemde bulantı ve kusmaların en kötü olduğu dönemdir.

Yükselen östrojen seviyeleri  koku duyunuzu keskinleştirir ve bu nedenle bazı kokular bulantıyı tetikleyebilir.

EVRİMSEL ADAPTASYON
Evrimsel  adaptasyon , bir organizmanın bulunduğu ortama daha iyi adapte olması için gerçekleşen değişiklikler demektir.
Bazı bilim adamlarının inancına göre bu bulantı-kusmalar gebe anne ve bebeğini gıda zehirlenmelerinden korumak için  gelişmiş evrimsel bir adaptasyondur. Bulantı ve kusmaların en şiddetli olduğu dönem, embryonun büyümekte olduğu ve organ taslaklarının oluştuğu döneme denk gelmektedir. Bu dönem gelişmekte olan bebeğiniz dış etkilere en açık durumdadır.

Gebelik bulantı-kusması yaşayan gebelerin :  et,tavuk ve yumurta gibi kontamine olma potansiyeli yüksek gıdaları yemekten hoşlanmadıkları , bu tip gıdaların bulantıyı tetiklediği görülürken; kontaminasyon riski düşük ekmek, kraker gibi gıdalarda pek problem yaşamadıkları görülür.

Teşhis

Gebelik bulantı ve kusması teşhisini koymak için  genellikle belirtilerden ve hastalık hikayesinin dinlenmesi yeterli olur.

Aşırı bulantı ve kusmanız oluyor ise o zaman yapılacak bir idrar testinde bakılacak keton cisimcikleri vücudunuza enerji sağlamak için yağların yakılıp yakılmadığını gösterecektir ( metabolizmanın ilk tercihi karbohidratları yakmaktır, yağ yakılmaya başlanmış ise bulantı-kusmaların daha ciddiyet kazandığı düşünülebilir) . Böyle   bir durumda bulantı-kusmayı kesmek için ilaç verilmesi, verilecek serumlarla kaybettiğiniz sıvıların yerine konulması  gerekli olabilir.

Tedavi
Bulantı ve kusmaları azaltmak için kendi kendinize alabileceğiniz bazı önlemler vardır, bunlar:

- Yeterince dinlenin, zira yorgunluk bulantıyı artırır.
- Bir seferde çok miktarda değil, azar azar ve kısa aralıklarla sıvı alın.
- Sık ve küçük miktarlarda yağdan fakir, karbohidrattan zengin gıdalar almaya çalışın. Tostlar, krakerler , kızartılmış ekmek genellikle iyi tolere edilir.
- Soğuk gıdalar almaya çalışın, sıcak gıdaların kokusu daha çok çıktığı için bulantıyı artırıcı etki gösterebilirler.
- Yataktan kalkmadan 20 dakika kadar önce bisküvi, kraker gibi ürünlerden atıştırabilirsiniz.
- Sizde bulantı-kusma oluşturan gıdalardan ve kokulardan uzak durunuz.
- Soğuk, ekşi-buruk tadı olan veya çok tatlı içecekleri içmekten kaçının.

Tıbbi Tedavi

Yaşam tarzınız ve diyetinizde yaptığınız değişiklikler işe yaramaz ise, doktorunuz size bulantı- kusmayı kesecek  ve gebelikte emniyetli ilaçlardan reçete edecektir.

Diğer Tedaviler
Gebelik bulantı-kusmaları için bazı kaynaklarda önerilen  zencefilin     kısmen de  olsa faydalı olabilceği yolunda deliller olsa da , uzun süreli kullanımda sizin ve bebeğiniz üzerine olan etkileri hakkında  yeterli bilgi bulunmamaktadır.Toz halinde zencefili bal ile karıştırıp almayı deneyebilirsiniz. “Ginger” adı ile eczanelerde satılan kapsül formu da bulunmaktadır, bu kapsüllerden günde dört tane alabilirsiniz. Diğer bitkisel ürünler, multivitaminler , piridoksin (B6 vitamini) ve diğer reçetesiz satılan ilaçların etkinlikleri bilimsel olarak kanıtlanmamıştır.

Bulantıyı yatıştırmak için denenebilecek bir uygulamada accupressure dır. Geleneksel Çin tıbbının bir uygulaması olan bu yöntemde Neiguan P6 noktasına basıç yapılarak bulantı yatıştırılır. Bu nokta el bileğinizin üç parmak genişliği kadar yukarısında,iki kemiğin arasında yer almaktadır.

Uygulama şöyle yapılır:

1. Baş parmak bu noktanın üstüne yerleştirilir

2. Nefes verilirken kuvvetli şekilde bu noktaya basınç uygulanır

3. Nefes alırken basınç hafifletilir

Bu işlemin uygulaması ile ilgili bir videoyu aşağıdaki bağlantıyı takip ederek izleyebilirsiniz

http://www.expertvillage.com/video/6378_self-acupressure-treatment-nausea.htm

Komplikasyonlar

HİPEREMEZİS GRAVİDARUM
Hiperemezis gravidarum gebelik bulantı-kusmalarının seyrek görülen şiddetli formudur. Gebelerin %0.5-2 de görülmektedir ve bu kadınların şikayetleri  20. Haftaya kadar uzayabilmektedir. Bu gebeleri belirtileri o kadar şiddetlidir ki ağız yolu ile sıvı almaları neredeyse imkansızdır. Şiddetli bulantı kusmadan dolayı vücut susuz kalıp kilo kaybı olabilir.
Böyle bir durumda doktorunuz sizi hastaneye yatırıp, durumunuzu değerlendirecek , gerekli tedaviyi düzenleyecektir. Hiperemezis gravidarum yaşayan gebelerin bebeklerinin zarar görmesi uzak bir ihtimaldir, fakat kilo almanıza ciddi olarak engel olmuşsa bebeğiniz düşük doğum ağırlıklı olarak doğabilir.

A Kategorisi
Hamile kadınlarda yapılan kontrollü çalışmalarda gebeliğin ilk üç ayda kullanıldığında fetüste herhangi bir risk oluşturduğu gösterilememiş (örneğin folik asit, levotiroksin) ilaçlar.

B Kategorisi
Hayvanlar üzerinde yapılan deneylerde fetal risk ortaya çıkarmayan ancak insanlarda kontrollü çalışma yapılmamış olan ilaçlar ya da hayvanlarda risk göstermesine rağmen bu bulgunun insanlar üzerinde yapılan kontrollü çalışmalarda saptanmadığı ilaçlar. (örneğin amoksilin, seftriakson)

C Kategorisi
Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalarda istenmeyen etkiler saptanan ancak insanlarda kontrollü çalışma yapılmamış olan ilaçlar ya da hayvan ve insanlar üzerinde hiç çalışılmamış ilaçlar. ( örneğin nifedipin, omeprazol)

D Kategorisi
Fetüs üzerinde olumsuz etki riski yarattığı konusunda kanıtlar olan ancak gebe kadınlarda kullanımından elde edilecek yararın bilinen bu riske karşın kabul edilebilir olduğu ilaçlar.(örneğin propilthiouracil)

X Kategorisi
Hayvanlarda ya da insanlarda yapılan araştırmalarda fetal anomalilere neden olduğu kanıtlanmış ya da deneyim ve gözlemlerde fetüste risk yarattığı konusunda kanıtlar bulunan ilaçlar ile gebelikte kullanımında ortaya çıkabilecek olan zararın olası yararından fazla olduğu bilinen ilaçlar.( örneğin misoprostol, warfarin, isotretinoin) Bu tür ilaçlar gebe ya da gebelik şüphesi olanlarda kesinlikle kontrendikedir.

Gebelikte kullanılan ilaçların çoğu kategori B veya C dedir. Kategori A da olan ilaç sayısı oldukça azdır, zira gebe kadınlarda yapılmış kontrollü çalışmalar nadirdir. Etik olarak ta gebe bir kadında, etkileri tam bilinmeyen bir ilacı denemek mümkün değildir.

KLİNİK UYGULAMA

Gebe bir kadına ilaç verilmesi gerektiğinde, klinisyenlerin şu kurallara uyması gerekir:
- Gebeliğin ilk üç ayında ilaçlardan mümkün olduğu kaçınılmalıdır. Zira bu dönemde fetüs teratojenlere  (sakatlık yapan ajanlar) en açıktır.
- Kombine ilaçlar yerine mümkün olduğu kadar tek ilaç tercih edilmelidir.
- Mümkün olan en küçük dozu, mümkün olan en kısa süre ile vermelidir.
- Lokal ilaç uygulaması mümkün ise tercih edilmelidir, çünkü sistemik dolaşıma geçen ilaç miktarı az olacaktır.
- Kullanılacak ilacın fayda /risk karşılaştırması yapıldığında, fayda kısmı ağır basmalıdır.

Yazının devamında gebelikte sıkça karşılaşılan bazı tablolarla ilgili önerileri bulacaksınız.

SOĞUK ALGINLIĞI, ÖKSÜRÜK, BULANTI ve KUSMA

Soğuk algınlığı durumlarında yatak istirahatı ve bol sıvı vererek semptomatik tedavi yapılmalıdır. Antihistaminiklerden chlorpheniramine (gebelik kategorisi B), triprolidine (gebelik kategorisi C), ve diphenhydramine (gebelik kategorisi C) gebelik ve emzirme sırasında kullanımı emniyetli olarak kabul edilen ilaçlardır. Dekonjestanlar (burun damlaları) gerektiğinde, lokal ilaçlar ilk olarak tercih edilmelidir. Dekonjestanların kesilmesini takiben belirtilerin daha kötü olarak geri gelebileceği unutulmamalı hiçbir dekonjestan 2-4 günden fazla kullanılmamalıdır.

Pseudoephedrine gebelik kategorisi C olan bir ilaçtır ve bu ilacın milyonlarca gebede her yıl kullanımı söz konusudur. Gebelikte çekince olmadan kullanılabilir.

Öksürüğün baskılanması için guaifenesin (kategori C) veya dextromethorphan (kategori C) içeren ilaçlar kullanılabilir. Formülünde alkol içeren ilaçlar kullanılmamalıdır. Fetüsün tiroit bezi açısından risk oluşturduğu için iyot içeren öksürük ilaçları kullanılmamalıdır.

Bulantı ve kusmalar ilk planda ilaçsız kontrol edilmeye çalışılmalıdır. Az ve sık yemek alınması, kuru gıdaların tercih edilmesi ve acupressure uygulaması ( el bileğiniz iç yüzünde bulunan katlantı izlerinden en yukarda olan hizasında, yumruk yaptığınızda beliren iki büyük kirişin orta noktasına 30-60saniye süre ile uygulanan basınç)
http://www.wikihow.com/Stop-Nausea-With-Acupressure
http://www.expertvillage.com/video/6378_self-acupressure-treatment-nausea.htm

Yukarıda anlatılan basit yollar ile bulantı kusmalar kontrol edilemez ise pyridoxine (Vitamin B6, gebelik kategorisi A); doxylamine (kategori B); veya emetrol içeren ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçların gebelikte ve emzirme döneminde kullanımı emniyetli kabul edilmektedir. Bu ilaçlar hastanın şikâyetlerini gidermede yeterli olmadığında promethazine veya metaclopramide denenebilir. Bu iki ilacında gebelik kategorisi C dir.

Kabızlık problemi olan hastalarda laksatiflerden mümkün olduğu kadar kaçınılmalıdır onun yerine lifli gıdalar ve meyvelerin alımı teşvik edilmeli sıvı alımı artırılmalıdır. İshal durumunda loperamide en iyi güvenlik profili olan ilaçtır.

ASTIM

Astımın gebelik sırasındaki tedavisi gebe olunmayan dönem ile aynıdır. Yeni bir ilaç grubu olan lökotrienler B grubundadır ve gebelik ve süt verme döneminde rahatlıkla kullanılabilirler.

ANTİBİYOTİKLER

Çoğu antibiyotik B kategorisindedir, gebelik ve emzirme döneminde rahatlıkla kullanılabilir. İstisnaları içinde genel pratikte sık kullanılan quinolon grubu antibiyotikler, tetrasiklin grubu antibiyotikler ( ilk üç ay kullanılabilir)  ve metronidazol ( kategori C- ilk üç ay kullanılmamalıdır) bulunmaktadır.

SONUÇ

Gebelik sırasında değişik rahatsızlıklar oluşabilir ve bunların ilaçla tedavisi gerekebilir. Pek çok ilaç seçeneğinden uygun olanını doktorunuz seçecektir. Doktorunuza bu konuda güveniniz.

Gebelikte cinsellik normal midir?
Şayet gebeliğiniz normal olarak ilerliyorsa istediğiniz sıklıkta cinselliği yaşayabilirsiniz. Gebeliğin ilk aylarında cinselliğe olan isteğiniz azalabilir, bunun nedeni yaşamakta olduğunuz hormonal dalgalanmalar, size hakim olan yorgunluk hissi ve yaşadığınız bulantı-kusmalar olabilir.Gebeliğin ilk üç ayı tamamlanınca göğüslerinize ve cinsel organlarınıza giden kan miktarında ciddi artışlar olacaktır, bu durum cinsel arzularınızı kamçılayabilir. Son üç ayda ise artan kilonuz, oluşan sırt ve bel  ağrıları ,cinselliğe olan isteğinizi azaltabilir ve hatta yok edebilir.

Gebelikte cinsel ilişki düşüğe neden olur mu?
Gebe pek çok çift özellikle ilk üç ayda yapılan cinsel ilişkinin düşüğe neden olacağı endişesini taşırlar.Bebeğiniz bir su kesesinin içinde bulunmakta ve rahim ağzındaki bir tıkaçta dış dünya ile arasında bir engel oluşturmaktadır.Cinsel aktivitenin bebeği etkilemesi söz konusu değildir.

Gebelikte, cinsel ilişki için en uygun pozisyonlar hangileridir?
Siz kendinizi rahat hissettiğiniz sürece çoğu birleşme pozisyonu bir risk taşımaz.Gebeliğiniz ilerledikçe tecrübe ederek ,kendinizi rahat  hissettiğiniz pozisyonları bulacaksınız.Çiftlerin yan yana oldukları veya kadının üstte olduğu pozisyonlar genellikle en çok rahat edilen ve tercih edilen pozisyonlardır.

Partnerimin kondom kullanması gerekir mi?
Gebelik sürecinde alınan cinsel yolla bulaşan hastalıklar, gebeliğin gidişini ve bebeğinizin saplığını etkileyebilir.Eğer eşinizde cinsel yolla bulaşan bir hastalık var ise kondom kullanmak iyi bir tercihtir.

Orgazm olmam, erken doğuma neden olur mu?
Orgazm rahminizde kasılmalara neden olabilir.Bu kasılmalar ,doğum sürecinde hissedeceklerinizden farklıdır.Gebeliğiniz yolunda giden bir gebelik ise orgazm olmanız (cinsel ilişki veya başka yollar ile) prematür doğuma neden olmaz. Gebeliğin son dönemine bile olsanız, cinsel ilişkinin doğum eylemini tetiklemesi oldukça uzak bir ihtimaldir.

Cinsellikten sakınmanız gereken durumlar hangileridir?
Gebelik sürecinde cinsellik genellikle emniyetli olmakla beraber, bazı durumlarda doktorunuz cinsellikten uzak durmanızı isteyebilir.

- Erken doğum riskinizin artmış olduğu durumlarda
- İzah edilmemiş vajinal kanamanız var ise
- Amniyos sıvısı geliyor ise
- Rahim ağzınız erkenden açılmaya başlamış ise (servikal yetmezlik)
- Bebeğin eşi rahim ağzını kısmen veya tamamen kapatıyor ise ( plasenta previa)

Cinselliği arzulamıyorsam?
Bu durumda da bir anormallikten bahsedilemez. Cinsellik kavramı sadece cinsel ilişkiyi içermez: eşiniz ile ihtiyaçlarınızı ve endişelerinizi açık ve sevecen bir tarzda paylaşın.Birbirinize sarılmanız, öpüşmeniz veya masaj yapmanızda oldukça tatmin edici olabilir.

Doğumdan ne kadar sonra cinsel yaşantım normale döner?
İster vajinal yol ile ister sezaryen ile doğum yapın, vücudunuzun iyileşmek için zamana ihtiyacı vardır. Pek çok sağlık otoritesi doğumdan sonra 4-6 haftalık bir sürenin geçmesini önermektedir. Bu süre içinde rahim ağzı kapanır, yırtıklar var ise iyileşir.Kendinizi fiziki ve ruhsal olarak hazır hissettiğinizde cinsel yaşantınız tekrar başlatabilirsiniz. Bu arada istenmeyen gebeliklerden korunmak için gerekli tedbirleri almalısınız. Bu dönemde hormonal tablonuz “menopoz” dönemine benzer ve ilk ilişki denemelerinde acı hissedebilirsiniz.Bu yüzden yumuşak bir ilişki tarzı denemeli gerekirse kayganlaştırıcı ürünler kullanmalısınız.

Her gebelik komplikasyonu endişe vericidir, fakat gestasyonel diyabeti;düzenli egzersiz yaparak,sağlıklı beslenerek ve gerekirse de ilaç kullanarak kontrol etmek mümkündür.

Gestasyonel diyabet sıklıkla doğum sonrası ortadan kalkar.

BELİRTİLER

Çoğu kadında gestasyonel diyabet herhangi bir şikayet oluşturmaz, nadiren aşırı susama ve sık idrara çıkma görülür.

Eğer mümkünse daha gebe kalmadan doktorunuzla görüşün, böylece doktor sizin risklerinizi değerlendirecek ve eğer gestasyonel diyabet açısından risk taşıyorsanız gebelik takibinizde daha uyanık olacaktır.Eğer gebelik sürecinde gestasyonel diyabet gelişirse daha sık aralıklarla doktorunuzu görmeniz gerekebilir.Bu problemin gebeliğin son üç ayında ortaya çıkma ihtimali daha yüksektir. Böyle bir problem teşhis edilirse doktorunuz sizi “endokrinoloji uzmanı” veya “diyetisyen” gibi diğer profesyonellere yönlendirebilir. Bu uzmanlar diyabetin kontrolü açısından size yardımcı olacaklardır.

NEDEN OLUR?

Araştırmacılar henüz neden bazı gebelerde gestasyonel diyabet geliştiğini tam olarak çözmüş değildir. Konuyu kavramak açısından , normalde glikozun vücutta nasıl işlendiğini  bilmek faydalı olabilir.

İnsülin ,pankreastan salgılanan bir hormon olup, kandaki glikozun hücrelere girmesini kolaylaştırıcı bir rol oynamaktadır. Hücreye giren glikoz da enerji kaynağı olarak kullanılır.

Gebelik sırasında ,plasenta (eş) adı verilen organ , yüksek miktarlarda değişik hormonlar salgılar. Bu hormonların hemen hemen hepsi,insülinin dokular üzerindeki etkilerini azaltıcı özelliktedir.Bu durum glikoz (şeker) moleküllerinin hücre içine alınmasını zorlaştırır ve kan şekeri yükselir. Gebelik sürecinde ,yemeklerden sonra kan şekerinizin bir miktar yükselmesi normaldir. Bebeğiniz büyüdükçe ,plasenta giderek artan miktarlarda hormon salgılayarak , insülin hormonunun işini zorlaştırır; burada fizyolojik olarak amaçlanan annede yükselmiş olan kan şekerinin bebeğe geçmesi ve onun beslenmesini kolaylaştırmasıdır. Yalnız bu olayda denge kritik bir eşiği geçtiğinde, artık Gestasyonel diyabetten bahsedilmeye başlanır ve bebek için bir takım riskler artar. Gestasyonel diyabet genellikle gebeliğin ikinci yarısında ortaya çıkar, 20. gebelik haftasından önce görülmesi nadirdir.

RİSK FAKTÖRLERİ

Her gebe kadın gestasyonel diyabet geliştirebilir, fakat bazı kadınlar daha fazla risk altındadır. Bu konu ile ilgili başlıca risk faktörleri aşağıdadır.

- 25 yaş üzerinde olmak
- Kişisel ve ailesel hikaye: Yakın akrabalarınızda(anne,baba,kardeş) diyabet olması,daha önceki gebeliğinizde gestasyonel
- Daha önce4.5 kilo üzerinde bebek doğurdu iseniz
- Ölü bebek doğurdunuz ise
- Fazla kilolu iseniz: Vücut kitle endeksiniz 30 üzerinde ise. vücut kitle endeksi hesaplamak için bağlantıyı takip ediniz: http://sopranoguzellik.tripod.com/id6.htm

KOMPLİKASYONLAR

Gestasyonel diyabeti olan kadınların çoğu sağlıklı bebekler doğururlar. Fakat iyi bir şekilde kontrol edilmemiş gestasyonel diyabet vakalarında sizinle ve bebeğinizle ilgili problemler çıkabilir.

Gestasyonel diyabetiniz var ise bebeğinizde aşağıdaki problemler çıkabilir.

- Fazla doğum kilolu bebek: Anne kanında fazla yükselen kan şekeri (glikoz) plasentadan geçerek bebeğe ulaşır, bu durumda bebeğinizin pankreası fazla miktarda insülin salgılamaya başlar. Bu durum bebeğinizin fazla kilo almasına ( makrosomi) neden olur. İri bebeklerin doğum kanalında sıkışması, zedelenmesi ihtimali normal kiloda olanlara göre daha fazladır.

- Düşük kan şekeri (hipoglisemi) Gestasyonel diyabetli anne bebeklerinde doğumdan sonra kan şekerinde aşırı düşmeler görülebilir (yükselmiş insülinden dolayı). Buna bağlı olarak bebek havale geçirebilir.

- Solunum sıkıntısı (Respiratuar distres). Gestasyonel diyabetli annelerin doğurduğu bebeklerde, normal annelerinkilerden daha fazla oranda solunum sıkıntısı yaşanmaktadır. Bu bebeklere solunumları normale dönene kadar tıbbi yardım gerekebilir.

- Sarılık:Gestasyonel diyabetli annelerin bebeklerinde sarılık oluşma ihtimali daha fazladır.

- Gelişme problemleri:Gestasyonel diyabetli annelerin bebeklerinde motor yetenekler daha geç gelişebilir( yürüme, atlama, denge ve koordinasyon gerektiren aktiviteler). Ayrıca dikkat toplama zorlukları ve hiperaktivite de daha sık gözlenir.

Nadiren,kontrolsüz gestasyonel diyabet anne karnında veya doğumdan hemen sonra bebek ölümlerine neden olabilir.

Anneyi ilgilendiren komplikasyonlar ise;

- Preeklampsi:Yüksek tansiyon ve idrarda albümin (protein) çıkması ile karakterize olan bu durum özellikle 20. haftadan sonra karşımıza çıkar ve tedavi edilmediğinde anne ve bebek hayatını tehdit edecek boyutta sıkıntılara neden olabilir.
- İdrar yolu enfeksiyonları:gestasyonel diyabetli gebelerde, diğer gebelerin iki katı idrar yolu enfeksiyonu gelişir.
- Şeker hastalığı:eğer bu gebeliğinizde gestasyonel diyabet gelişti ise daha sonraki gebeliklerinizde de tekrarlama riski yüksektir. aynı zamanda yaşınızın ilerlemesi ile beraber tip2 diyabet geliştirme şansınız yüksektir. Bu ihtimali azaltmak için yaşam tarzınızı düzenlemeniz ve ideal kiloya ulaşmanız yerinde olur.Bu şartlarda tip 2 diyabet geliştirme şansınız %25 in altına iner.

TEŞHİS

Doktorunuz gebeliğin başlangıcında yapacağı ilk görüşmede sizin risk faktörleriniz belirleyecektir. Çoğu gebe kadında gebeliğin ortalarında tarama testleri yapılarak durumunuz değerlendirilecektir.

Bazı doktorlar 25 yaşın altında olan ve risk faktörlerini taşımayan gebelerde tarama testi yapmamayı tercih etseler de , çoğu doktor takip ettikleri gebelerin tümüne tarama testi uygularlar. Bu testler genellikle gebeliğin 24-28. haftaları arasında uygulanır. Eğer diyabet açısından yüksek risk taşıyorsanız  doktorunuz bu testleri daha erken isteyecektir.

- 50g Glikoz yükleme testi: içinde 50 g glikoz içeren bir şurubu içmenizden 60 dakika sonra kan şekerinizin ölçülmesi esasına dayanır. 140 mg/dL altındaki değerler normal olarak kabul edilirler.Eğer sonuç bu değerin üzerinde çıkarsa, doktorunuz  100 g OGTT ( oral glikoz tolerans testi) yaptırmanızı isteyecektir.
- 100g OGTT: Bu testi yaptırmazdan önceki gece aç kalmanız istenecektir. Bu sefer size 100 g Glikoz içeren bir şurup verilerek kan şekerleriniz  her saat başında olmak üzere üç saat süresince ölçülecektir.Eğer bu kan şekeri ölçümlerinden en az ikisi normalin üzerinde çıkar ise, gestasyonel diyabet tanınız kesinleşecektir.

Gestasyonel diyabet tanısı alırsanız:

Böyle bir durumda doktorunuz sizi daha sık aralıklarla görmek isteyebilir, özellikle son üç ayda bu görüşmeler daha sık olacaktır. Bu muayenelerde kan şekeri ölçümleriniz tekrarlanabilir veya sizin evde kendi kendinize kan şekerinizi ölçmeniz istenebilir. Verilen diyete uyduğunuz halde kan şekerinizin kontrolü istenildiği gibi gerçekleşmez ise insülin kullanmanız gerekebilir ( bu çok sık gerekmemektedir). İlerleyen gebelik haftalarında bebeğinizin sağlığını değerlendirmek açısından bir takım testleri yaptırmanız istenebilir. Bunun nedeni diyabetin plasentayı etkilemesi ve bebeğin oksijen ve gıda almasını zorlaştırmasıdır.

- Non stres test (NST): Karnınıza bağlanan problar vasıtası ile kaydedilen grafiğe bakılarak bebeğin hareketleri ile kalp atım hızının ilişkisi değerlendirilir. Eğer bu ilişki istenildiği gibi değilse bebeğin yeterli oksijen almadığının işareti olabilir.
- Biyofizik Profil (BPP): NST ile ultrasonun birlikte kullanılması ile yapılır. Doktor bebeğin içinde yüzdüğü sıvının miktarı, bebeğin hareketleri ve solunum hareketlerini değerlendirerek bir değerlendirme yapar. Bu skorun düşük çıkması bebeğin sıkıntıda olduğunu düşündürür.
- Bebek hareketlerinin sayılması: Bu sayımı kendiniz evde yapabilirsiniz.Bebek hareketlerindeki azalma bir sıkıntının öncü işareti olabilir.Genelde bebeğin 10 defa hareket etmesi 4-6 saatlik bir periyot içinde gerçekleşir. Hareket sayısı daha az oluyorsa doktorunuzla temasa geçiniz.

Doğumdan sonra kan şekeri kontrolü:
Doğumun üzerinden altı hafta geçtikten sonra doktorunuz kan şekerinizi tekrar kontrol etmek isteyecektir. Eğer testleriniz normal çıkar ise her üç yılda bir kan şekerinizi yeniden kontrol ettirmeniz yerinde olacaktır.

TEDAVİ

Kan şekeri seviyelerinizin normal sınırlarda tutulması bebeğinizin sağlığını sürdürmek ve doğum komplikasyonlarını azaltmak açısından gereklidir. Bunu sağlamak için değişik yaklaşımlarda bulunulabilir.

- Diyet: ;Doğru beslenme, kan şekerinizin kontrolü açısından çok önemlidir. Genel olarak daha fazla sebze ve meyve tüketmeniz,tam tahıllı ürünleri tercih etmeniz yerinde olacaktır. Karbonhidrat alımının ölçülü olması şeker kontrolü açısından önemlidir. Bu konuda yardımına başvuracağınız bir diyetisyen size yardımcı olacak ve sizin bünyenize uygun bir diyet programı ayarlayacaktır.
- Egzersiz:Egzersiz kan şekerinizin kontrol edilmesi açısından önemli bir faktördür.Egzersiz kandaki şekerin hücreler tarafından alınmasını hızlandırırken, insülin ihtiyacını da azaltır. Düzenli egzersiz sırt ağrısı,kas krampları, kabızlık, uykuya dalış zorluğu gibi sık görülen gebelik problemlerini de azaltacaktır.
- İlaçlar: diyet ve egzersize rağmen kan şekeriniz istendiği şekilde kontrol edilemiyorsa size insülin başlanması gündeme gelebilir. Gestasyonel diyabeti olan gebelerin yaklaşık %15 de insüline başlamak gerekmektedir. Bazı gebelerde “glyburide” gibi ağız yolu ile verilen bir ilacın kullanımı da gündeme gelebilir.

Bebeğinizin de bu dönemde yakın takibi gerekecektir.Doktorunuz belli aralıklar ile bebeğinizin gelişimini monitorize edecek ve beklenen doğum tarihi geçtiği halde doğum başlamaz ise suni sancı ile doğumu başlatmak yoluna başvuracaktır.Beklenen doğum tarihinin geçmesi bu bebekler açısından riski ciddi artırmaktadır.

Gebelik sırasında gestasyonel diyabet gelişmesi daha sonraki yaşantınızda tip2 diyabet geliştirme riskinizi artırır. Bu yüzden sağlıklı beslenme ve egzersiz alışkanlıklarınızı sürdürmeniz önemlidir.

ÖNLEME

Gestasyonel diyabeti engellemenin garantili bir yolu bulunmamaktadır. Fakat gebe kalmazdan önce aşağıdaki önerileri yerine getirmeniz doğru olacaktır.

- Sağlıklı beslenin:Kalorisi düşük , yağ içeriği az olan gıdaları tercih ediniz. Sebze ve meyveleri bol tüketiniz. Tam tahıl içeren gıdaları tercih ediniz.
- Daha fazla fizik aktivite yapınız:Gebelik ve öncesinde yapılan egzersiz gestasyonel diyabet şansınızı azaltacaktır. Günde 30 dakika kadar orta dereceli egzersiz yapmayı hedefleyiniz. Tempolu yürüyüşler, bisiklete binmek ve yüzme iyi seçeneklerdir.
- Fazla kilolarınızı veriniz.Gebelik sürecinde kilo vermeniz istenmez. Fakat gebe kalmayı planlıyorsanız:fazla kilolardan kurtulmak için yeme ve egzersiz alışkanlıklarınızda  yapacağınız kalıcı değişiklikler sizin ve doğmamış bebeğiniz için en iyi  yatırım olacaktır.

Gebelik takibi sürecinde , hemen hemen her gebeden duyduğumuz bu sorunun cevabı: “duruma göre değişir“ dir.

Tetanos genelde kirli yaralanmalarla gelişen ve öldürücü olabilen bir hastalıktır ve bu hastalıktan korunmak için mutlaka aşılanmak gerekmektedir. Normalde yeni doğan döneminden başlanmak üzere ülkemizdeki herkes tetanosa karşı aşılanmaktadır. Aşılar ilkokul, ortaokul ve lise döneminde de tekrarlanmaktadır. Daha sonraki dönemde de her 10 yılda bir aşıyı tekrarlamak gerekmektedir. Ufak yaralanmalarda eğer son aşının üzerinden 5 yıl geçmiş ise tekrar (rapel) dozu yapılmaktadır.

Gebelerde tetanos aşısının üzerinde ısrarla durulmasının nedeni; özellikle kırsal kesimde uygunsuz ortamlarda gerçekleşecek doğumlarda, göbek kordonunun uygun olmayan aletlerle kesilmesi ve göbek bakımının iyi olmaması durumunda ,yeni doğanda tetanos gelişmesi ve bebek kayıplarının olmasıdır.

Ülkemizdeki sağlık ocaklarında, gebelere aşı yaptırmaları otomatik olarak söylenmektedir.Bu tıbbi olarak doğru bir yaklaşım değildir.Doğru olan kişinin daha önceki aşılanma durumuna göre yaklaşımda bulunmaktır.

- Eğer söz konusu gebe hayatı boyunca hiç tetanos aşısı olmamış ise  3 doz aşı ile tam korunma altına alınmalıdır.

- Eğer son tetanos aşısının üzerinden 10 yıldan fazla geçmiş ise:tek doz aşı 20. gebelik haftasından sonra yapılarak bağışıklığın devamı sağlanmalıdır.

- Eğer son kez ne zaman aşı yapıldığı bilinmiyorsa o zaman tek doz aşı ile bağışıklığın devamı sağlanmalıdır.

- Son 10 yıl içinde tetanos aşısı yaptırdınız ise aşı olmanıza gerek yoktur.

Genetik inceleme amacı ile yapılan genetik amniyosentezde alınan sıvıdaki hücreler çoğaltılarak bebeğin kromozom yapısı ortaya konur. Matürite amniyosentezinde ise, alınan sıvıda yoğunluğu ölçülen bir takım maddelerin seviyesine göre bebeğin akciğerlerinin yeterince gelişip gelişmediği konusunda karar verilir ve buna göre doğum kararı alınır veya ertelenir. Bazı durumlarda ise amniyosentez bebekte bazı hastalıkların olup olmadığını anlamak için yapılır. Nadiren amniyosentez, amniyos sıvısının hacmini azaltmak için yapılır.

Bu konudaki video sunumu için aşağıdaki bağlantıyı takip ediniz.

video.google.com/videoplay

Genetik Amniyosentez

Bebeğinizin genetik yapısı ile ilgili bilgi almak için yapılır. Genelde gebeliğin 15. haftasından sonra uygulanır, nadiren 11 hafta gibi erken haftalarda da uygulanabilir. Aşağıdaki durumlarda size amniyosentez önerilebilir.

- Tarama testlerinde (ikili test, üçlü test gibi) yüksek risk rapor edilmiş ise (genelde 1/250 üzeri risk yüksek kabul edilir) kesin tanı için önerilir.

- Daha önceki gebeliğinizde kromozom anomalisi veya nöral tüp defekti tespit edilmiş ise ( beyin veya sinir dokusunun ciddi bir dizi anormalliği) bu gebeliğinizde yüksek risklidir.

- Yakın zamana kadar (2007 sonu),35 yaş ve üzerinde olanlara, Down sendromu tanısı açısından direkt olarak amniyosentez önerilirken, Günümüzde tarama testlerindeki gelişmeler nedeniyle, bu gruptaki gebelerin yüksek riskli çıkanlarına amniyosentez önerilmektedir.

- Sizde, eşinizde veya ailelerinizde bilinen bir genetik hastalık var ise amniyosentez önerilir. Örneğin kistik fibrozis, hemofili, orak hücreli anemi.

Matürite Amniyosentezi

Bebeğin akciğerlerinin doğum için hazır olup olmadığını anlamak için yapılır. 32-39. gebelik haftalar arasında bazı riskli gebelik durumlarında doğum kararını alma veya erteleme konusunda yardımcı olmak üzere yapılır.

Diğer amniyosentez nedenleri

Nadiren bebekte bazı mikrobik hastalıkların olup olmadığını anlamak için, bazense kan uyuşmazlığı olan bebeklerde, bebeğin durumunun değerlendirilmesi için yapılır.

Bazı problemli gebeliklerde rahmin içinde çok fazla amniyos sıvısı olabilir, bu durumun annede yarattığı sıkıntıları ( soluk alıp vermede ki sıkıntı gibi) azaltmak için amniyosentez yapılıp anneyi rahatlatacak şekilde sıvı boşaltılabilir.

Riskler

Amniyosentez çeşitli riskler içeren bir işlemdir. Bunların başlıcaları aşağıdadır:
Düşük: Özellikle erken gebelik haftalarında yapıldığında bu ihtimal daha fazla gerçekleşmektedir. Yıllar boyunca düşük riski 1/200 olarak kabul edilmiştir. Fakat bu gün artık risk 1/300 – 1/500 arasında kabul edilmektedir.

Rahimde kramplar ve Vajinal kanama: Bazı kadınlarda Amniyosentez sonrası rahimde kasılmalar olabilmekte bazı kadınlar ise az miktarda Vajinal kanama olduğunu bildirmektedir.

İğne ile olan zedelenme: İşlem sırasında iğnenin bebeğin vücuduna saplanması ve buna bağlı zedelenmeler çok nadirdir.

Amniyos sıvı sızıntısı: Amniyosentezden sonra nadiren amniyos sıvısının Vajinal yoldan sızdığı görülür. Amniyos sıvısındaki sızıntı kesildiği takdirde gebelik problemsiz devam eder.

Annede Rh hassaslaşması: Rh (-) bir kadına Amniyosentez yapıldığında, eğer bebeği Rh(+) ise anne dolaşımına geçecek bebeğe ait kan hücreleri annenin antikor oluşturmasını tetikleyebilir. Bu nedenle rh(-) kadınlara Amniyosentez yapıldığında Anti-D yapılması gerekir.

Enfeksiyon: Çok nadiren amniyosentez rahimde enfeksiyona neden olabilir.

Genetik amniyosentez ancak, test sonuçları yüksek risk rapor ettiğinde veya yaşınız 35 üzerinde ise size önerilecektir. Bu durumda amniyosentez konusunda karar vermeden önce hekiminizle mutlaka konuşarak kafanızdaki soruların aydınlanmasını sağlamalısınız.

Maturite amniyosentezi, gebeliğin daha ileri haftalarında yapıldığı için işlemin doğumu tetiklemesi ihtimali çok fazla problem yaratmaz.

- Amniyosentezden sonra ateşinizin çıkması
- Vajinal kanamanızın olması
- Rahminizdeki kasılmaların birkaç saatten uzun sürmesi halinde mutlaka doktorunuzu arayınız.

Amniyosentez nasıl yapılır ve neler beklemeliyim?

Doktorunuz ilk adım olarak ultrason incelemesi yaparak bebeğin rahminizdeki pozisyonunu ve plasentanın yerleşim yerini belirleyecektir. Bu işlem siz muayene masasında sırt üstü pozisyonda yatarken ve karnınız açık olarak yapılacaktır.

Bebeğin ve plasentanın yeri belirlendikten sonra operasyon sahası mikrop kırıcı ilaçlarla silinecektir.

Son aşamada ise bu işlem için kullanılan özel bir iğne ultrason görüntülemesi eşliğinde karın duvarı ve rahmin çeperi geçilerek bebeğin içinde yüzdüğü amniyos kesesine kadar ilerletilip  bir miktar sıvı ( 10-15 cc civarında) alınarak işlem tamamlanır. Bu sıvı amniyosentezin ne amaçla yapıldığına göre genetik laboratuarı, biyokimya laboratuarı veya mikrobiyoloji laboratuarına yollanır.

İşlem sırasında fazla kıpırdamadan sırtüstü yatmanız istenecektir. İşlem için genellikle anestezi uygulanmaz, iğne cildinizden geçerken hafif bir batma hissi duyabilirsiniz, iğne rahminize girerken rahminizde bir kasılma olabilir. İşlemin tamamı yaklaşık 30-45 dakika sürer, bu sürenin çoğu ultrason incelemesi için harcanan zamandır. Amniyos kesesinden alınan sıvı herhangi bir problem yaratmaz çok kısa bir sürede yerine konulur

İşlemden sonra:
İşlem sonrası bir süre istirahat etmeniz istenecektir. Bu sırada rahminizde kasılmalar hissedebilirsiniz ve bir miktar da vajinal kanama olabilir.  Dinlenme süresi sonunda doktorunuz bebeğinizi tekrar ultrasonla değerlendirecek ve her şey yolunda ise evinize gitmenize izin verecektir. İşlem sonrası gün, normal günlük işlerinize dönebilirsiniz.

Amniyosentez hakkındaki animasyonu izlemek için aşağıdaki bağlantıyı takip ediniz.
http://video.about.com/pregnancy/Amniocentesis.htm

Genetik tanı nedeni ile yapılacak amniyosentezde kesin sonuç yaklaşık üç hafta sonra çıkar, 2-3 gün içinde %95 güvenilirlikle neticeyi almak isterseniz alınan sıvının FISH metodu ile incelenmesini istemelisiniz.

Matürite amniyosentezinin neticesi saatler içinde alınır ve doktorunuz doğuma geçip geçmeme konusunda kararını netleştirebilir.

Netice:

Genetik tanı amacı ile yapılan amniyosentez sonuçları son derece güvenilir olup araştırılan genetik problemin
(örneğin DOWN sendromu) mevcut olup olmadığını kesin olarak ortaya koyar.

Amniyosentez bütün doğumsal hastalıkları teşhis etmeye yaramaz; örneğin doğumsal kalp anomalilerini, yarık damak, yarık dudak gibi rahatsızlıklar amniyosentez ile teşhis edilemezler.

Amniyosentez sonucu bebeğinizde kromozomal veya tedavi edilemez kalıtsal bir hastalığı olduğu teşhis edilirse, sizden çok zor bir konuda karar vermeniz istenecektir. Gebelik devam etsin mi etmesin mi? Bu konuda doktorunuz ve diğer sağlık çalışanları size gerekli desteği vereceklerdir.

Muayenehanemde bir ikiz gebeliğe yaptığım amniosentezin video kaydı için aşağıdaki bağlantıyı takip ediniz. Bu video kaydında ilk önce ekranın sol üst tarafından ilerleyen iğnenin ilk bebeğin su kesesine girişi görülüyor, bu keseden sıvı alındıktan sonra iğne ilerletilip ikinci bebeğin su kesesine giriyor ve ikinci keseden de sıvı alınıyor.

video

İnsan vücudundaki her hücrenin dış yüzünde, o hücrenin adeta kimliğini belirleyen bir takım işaretler vardır. Bu işaretler sayesinde, vücudun bağışıklık sistemi kendinden olan hücrelerle kendinden olmayan yabancı hücreleri ayırt edip yabancı hücreleri yok etmek için gerekli işlemleri yapabilir. Bu işaretlerin tıptaki genel adı antijendir. Kan hücrelerinin yüzeyinde de yüzlerce değişik tipte antijen bulunur. Bunların en önemlileri ABO kan grubuna ait A ve B antijenleridir. Eğer bir kişinin kan hücrelerinde sadece A antijeni var ise kan grubu A olarak belirlenir aynı mantıkla B antijeni olanlar B grubu, hem A hem de B antijeni olanlar AB grubu olarak belirlenirken, bu antijenleri hücre yüzeyinde barındırmayan kişiler O grubu olarak sınıflanırlar.

Şekil 1 ABO KAN GRUBU SİSTEMİ

Diğer önemli bir kan grubu sistemi de Rh sistemidir. Aynı ABO kan grubu sisteminde olduğu gibi Rh antijenini hücre yüzeyinde taşıyanlar Rh+ olarak sınıflanırken, bu antijeni taşımayanlar Rh- olarak sınıflanırlar. Genel olarak toplumun %85 i Rh+,  %15 i Rh’tir. Bu oranlar ülkeden ülkeye bir miktar değişiklik gösterebilmektedir.

Belirtiler

Antifosfolipit sendromundaki belirtiler pıhtıların nerede oluştuğuna ve oradan kopan pıhtıların gidip nereye yerleştiği (emboli) ile ilgilidir.
- Bacak damarlarında pıhtılar oluşabilir
- Pıhtılar akciğerlere taşınırsa ,akciğer embolisinden söz edilir
- Tekrarlayan düşükler veya ölü doğumlar ve diğer gebelik komplikasyonları örneğin erken doğum veya gebelikte yüksek tansiyon oluşturabilir
- İnme görülebilir

Daha az sıklıkla ise                                                                                                                                   

- Nörolojik belirtiler görülebilir:Kronik baş ağrıları,demans (bunama), havale geçirme söz konusu olabilir.
- Ciltte döküntü:Bazı hastalarda el bilekleri ve dizde ağ benzeri bir görüntüsü olan kırmızı bir döküntü görülebilir. (livedo reticularis)
- Kalp damar hastalıkları:Antifosfolipit sendromu olan hastaların 1/3 de kalp kapaklarında şekil bozuklukları ve buna bağlı fonksiyon bozuklukları gelişir.Bu bozukluklar en çok Mitral ve aort kapaklarında görülür.
- Kanama:Bazı hastalarda trombosit (kan pıhtılaşmasında rol oynayan küçük kan hücreleri) sayıları düşüş gösterir ve buna bağlı olarak özellikle burun kanamaları, diş eti kanamaları veya ciltte minik kanama odakları (peteşi)görülebilir.

- Kol ,bacak ve gövdede istem dışı hareketler (chorea)
- Hafıza problemleri
- Ani işitme kaybı
- Ruh sağlığı ile ilgili problemler;örneğin depresyon,psikoz

Ne zaman Doktora başvurmalısınız?

Zaten şu anda da otoimmün bir hastalığınız var ise ,antifosfolipit antikorların araştırılıp araştırılmaması gerektiğini doktorunuza sorunuz.

- Kol veya bacakta şişlik:Özellikle toplar damarlarınız; kızarmış, şiş ve hassas ise doktorunuzu arayınız.Damarlardaki bu bulgulara ilave olarak yüksek ateş ve nefes darlığı da var ise bu durum “derin ven trombozu” denilen ciddi bir durumun belirtisi olabilir.Bacaklarınızda oluşan pıhtı akciğerlerinize giderek çok ciddi problemlere yol açabilir ,derhal ACİL yardım arayınız. – Gebeliğin ilk 20 haftasında vajinal kanama veya lekelenme:Gebeliğin erken haftalarında bu tip şikayetler sık görülmekle beraber,eğer öz geçmişinizde tekrarlayan gebelik kayıpları veya ciddi gebelik komplikasyonları var ise bu antifosfolipit antikorların araştırılması sizin için uygun olabilir.

Eğer antifosfolipit sendromunuz var ve gebe kalmayı düşünüyorsanız sizin için değişik tedavi seçenekleri söz konusudur, bu konuyu kadın doğum doktorunuzla konuşmanız yerinde olacaktır.

Aşağıdaki durumlarda acil yardım aramanız doğru olur:
- İnme belirtilerinin çıkması:yüzünüzde,kol veya bacaklarınızda ani uyuşukluk,güç kaybı oluşması;konuşma zorluğu ,konuşulanları anlama zorluğu,ani görme bozuklukları,şiddetli başağrısı ve baş dönmesi.
- Akciğer embolisi belirtileri: Ani gelişen nefes darlığı,göğüs ağrısı, kanlı karışık balgamla birlikte gelen öksürük nöbetleri.

Neden Olur?

Fosfolipitlerin rolü:
Vücutta bir kanama olduğunda , vücut bu kanamayı pıhtılaşma mekanizmalarını devreye sokarak durdurur.Pıhtılaşma kompleks bir mekanizmadır ve bir dizi birbiriyle bağlantılı basamak içerir.Her basamakta rol alan bir dizi pıhtılaşma faktörü söz konusudur. Fosfolipitler pıhtılaşma mekanizmasında rol oynayan moleküllerin yapısında ve hücre zarlarının bünyesinde bulunmaktadır.Fosfolipitlere karşı antikor geliştiğinde; bu antikorlar ya direkt olarak bu molekülleri veya kanınızda bulunup hücre çeperindeki fosfolipitlere tutunan molekülleri tahrip ederler.

Klasifikasyon:
Antifosfolipit sendromu iki ana başlık halinde klasifiye edilir

- Primer: Başka bir otoimmün rahatsızlığınız yoksa (örneğin sistemik lupus eritomatozis gibi) bu gruba girersiniz.
- Sekonder :Lupus veya başka bir otoimmün hastalığınız var ise sekonder antifosfolipit sendromundan bahsedilir.

Primer antifosfolipit sendromunun nedeni bilinmemektedir.Fakat antifosfolipit antikorlarının gelişimini tetikleyen bazı faktörler bilinmektedir. Bunlar;

- Enfeksiyonlar:Sifiliz(frengi),HIV enfeksiyonu,hepatit -C ve malarya (sıtma) bu antikorların gelişimini tetikleyebilmektedir.
- İlaçlar: Bazı ilaçlar bu sendromu tetikleyebilmektedir.Örneğin hidralazin (bir yüksek tansiyon ilacı),fenitoin (sara ilacı),amoxicillin (antibiyotik) böyle bir süreci başlatabilmektedir.
- Genetik yatkınlık:Antifosfolipit sendromu kalıtsal olmamakla beraber,yakınlarında bu hastalık görülenlerde daha sık görülebilmektedir.

Risk Faktörleri

Antifosfolipit sendromu için başlıca risk faktörleri aşağıda sıralanmıştır:
- Lupus,Sjogren sendromu gibi rahatsızlıkların bulunması
- Sifiliz,hepatit-c enfeksiyonların olması
- Hidralazin gibi ilaçların alınması
- Aile bireylerinden birinde antifosfolipit sendromu olması

Antifosfolipit sendromu özellikle orta yaşlı kadınlarda görülmekle beraber, herhangi bir yaşta ve erkeklerde de görülebilmektedir.

Belirtilerin ortaya çıkması için risk faktörleri:
Antifosfolipit sendromu olduğu halde hiç bir belirti oluşayabilir.Fakat böyle bir kişide aşağıdaki durumlar belirtilerin ortaya çıkmasını tetikleyebilir.

- Gebe kalmak
- Uzun süre hareketsiz kalmak (örneğin uzun bir yolculuk)
- Ameliyat olmak
- Sigara içmek
- Yüksek tansiyon ve yüksek kolestrol
- Doğum kontrol hapı kullanmak

Komplikasyonlar

Oluşan pıhtının hangi organda oluştuğu ile ilgili olarak değişik problemler oluşabilmektedir.Tedavi edilmemiş antifosfolipit sendromu ciddi ve kalıcı zararlara ve hatta ölüme neden olabilir. Oluşabilecek komplikasyonların başlıcaları

- Böbrek yetmezliği:Böbreklere giden kan akımının azalmasından kaynaklanır.
- İnme:Beynin bir kısmına giden kan akımının engellenmesi veya azalması sonucu oluşur. Tutulan bölgeye göre değişik nörolojik problemler oluşur.Felç,kısmi felçler,konuşma zorluğu gibi belirtiler görülebilir.
- Kardiyovasküler problemler:Bacaklarınızdaki toplardamarlarda pıhtı oluşur ise bu pıhtılar toplardamarın içindeki kapak mekanizmalarının bozulmasına yol açabilir.Bu durumda kronik venöz yetmezlik tablosu ortaya çıkarak ayaklarınızda ve bacaklarınızda şişme, morarma gibi belirtilerin oluşmasına neden olur.Eğer bacak damarlarında oluşan pıhtılar koparak damar boyunca ilerler ise kalp ve akciğerlerinizde problemler oluşturabilir.
- Akciğer problemleri:Oluşan pıhtıların damarları tıkaması sonucu akciğer damarlarında yüksek tansiyon (pulmoner hipertansiyon) gelişebilir.
- Gebelik komplikasyonları:düşükler,ölü doğumlar,prematür doğumlar ve gebelik sırasında annede ciddi tansiyon yükselmeleri;(preeklampsi) oluşabilir.

Testler ve teşhis

Tekrarlayan tromboz (kan pıhtılaşması) veya gebelik kayıplarınız var ise ; doktorunuz isteyeceği testler ile antifosfolipit sendromuna neden olan antikorların sizde var olup olmadığını araştıracaktır.Teşhisi doğrulamak açısından 12 hafta sonra tekrarlanan testlerin de antikor varlığını göstermesi gerekir. Yani teşhis için tek bir kez antikor varlığının gösterilmesi yeterli değildir.

Tedavi

Genelde kullanılan tedavi kanın pıhtılaşma eğilimini azaltan düşük doz aspirin veya benzeri ilaçların verilmesidir.Eğer tromboz ( damarlarda pıhtı oluşumu) yaşamış iseniz ilk yaklaşım olarak heparin ve warfarin gibi ilaçlar başlanır.Heparin başlangıç tedavisi olarak verildikten bir süre sonra kesilir.Warfarin (Coumadin) ise genellikle ömür boyu verilmeye devam edilir.

Gebelik sırasında tedavi:

Gebelik sırasında tedavi komplekstir.Tedavi pahalıdır,düzenli enjeksiyonlar yapılmasını gerektirir ve ciddi yan etki riskleri taşır.

- Heparin:Yakın zamana kadar, damar yolu ile verilmesi gereken ve yakından monitörize edilmesi gereken bu ilacın yeni formları -enoxaparin ve dalteparin düşük moleküler ağırlıklı heparin olarak bilinirler ve hastanın kendi kendine enjekte edebileceği formdadırlar.Heparin kullanımı gebelikte emniyetli olarak kabul edilmektedir.
- Warfarin (Coumadin):Ağızdan alınan hap şeklinde bir ilaçtır, bu yüzden kullanımı daha kolaydır.Nadiren doğumsal sakatlıklara yol açabildiğinden gebelikte çok özel durumlar dışında tercih edilen bir ilaç değildir.

Gebelik sırasında yapılan antikoagülan (kanı sulandırıcı) tedavi komplike bir tedavi olmakla beraber antifosfolipit sendromuna bağlı düşükleri önleyebilmek konusunda başarılıdır.

Böyle bir tedavi sizin için uygun görüldüğünde doktorunuz kanın pıhtılaşma kabiliyetini ölçen testleri periyodik olarak isteyecektir.

Yaşam tarzı değişiklikleri

Antifosfolipit sendromunuz var ise ve kan sulandırıcı ilaçlar kullanmak durumunda iseniz, bazı önlemleri almanız yerinde olacaktır.
- Kişilerin direkt olarak karşı karşıya geldiği sporlardan kaçının (futbol,basketbol vs) böylece düşme,çarpma gibi olaylar sonucu oluşabilecek kanamalardan kaçınmış olursunuz.
- Yumuşak diş fırçaları kullanın – Elektrikli traş makinalarını tercih edin
- Bıçak,makas ve benzeri keskin aletleri kullanırken dikkatli olun

Antifosfolipit sendromunuz var fakat kan sulandırıcı tedavi almıyorsanız;
- Doktora gittiğinizde mutlaka durumunuzu belirtin.
- Hareket kabiliyetinizin kısıtlandığı durumlarda (ameliyat gibi) bacaklarınızda pıhtı oluşmaması için gerekli önlemlerin alınabilmesi için doktorunuzu uyarın.
- Kalp krizi ve inme riskinizin azalması için kolesterol seviyenizi düşürün.

Konunun detaylarına girmezden önce  rahatlamanız açısından şunu söyleyelim: Çektirmiş olduğunuz     röntgenden  dolayı bebeğinizin zarar görmesi ihtimali son derece küçüktür.

Büyümekte olan bebeğin hücreleri hızlı bir şekilde çoğalmakta ve değişik doku ve organları oluşturmaktadır. Bu şekilde hızla bölünen hücreler , erişkin bir insanın hücrelerine göre radyasyon etkilerine daha hassastır. aynı şey bu hücrelerin sigara ve alkole olan hassasiyetleri açısından da geçerlidir.

Kol,bacak, göğüs ve baş gibi bölgeleri ilgilendiren radyolojik incelemelerde rahim içindeki bebek direkt olarak ışın almaz. Bu tip incelemeler yapılırken gebe olduğunuz bilinirse ,kurşundan yapılmış örtülerle rahim bölgeniz ilave olarak korunmaya da alınabilir.

Karın bölgesi, sırtın alt kesimleri, leğen kemiği (pelvis) ve böbrekle ilgili incelemelerde bebeğe giden bir miktar ışınım olacaktır, bu konunun zaten bilincinde olan doktorunuz  gereksiz yere bu radyolojik incelemeyi istemeyecektir.

Radyolojide dokuların maruz kaldıkları ışınım miktarı,  “rad ” denilen birim ile ölçülmektedir.

5 rad ve altındaki dozlarda bebekte problem çıkma ihtimali,yok denecek düzeydedir. 15 rad üzerinde alınan radyasyonla  birlikte , malformasyon (anomali- sakatlık) görülme ihtimali önemli derecede artmaktadır.

Yukarıdaki açıklamadan da anlaşılacağı gibi her radyolojik incelemede alınan ışın dozu farklı olup, günlük pratikte kullanılan incelemelerin hiç birisinde karnınızdaki bebeğin aldığı doz emniyetli sınırın üstüne çıkmamaktadır. sık kullanılan incelemelerde    ( klasik röntgen ve tomografi) bebeğin aldığı ışınım dozu ile ilgili bir tabloyu aşağıda görebilirsiniz.

Yukarıdaki tablodan görülebileceği gibi , doğal yollardan ;yani havadan ,sudan, bina duvarlarındaki taşlardan bebeğin aldığı radyasyon dozu 0,09 rad’dır. Çekilen bir akciğer grafisinde ise bebeğin aldığı ışınım, bu dozun 1/1285 i kadardır.

Gebelikte röntgen çekilmesi veya ilaç kullanılması ile ilgili sıkıntılardan biri, gebeliklerde  %4-6 oranında deformitesi olan çocukların doğal olarak doğmasıdır. Yani hiç röntgen çekilmese ,herhangi bir fiziksel veya kimyasal ajana maruz kalınmasa da : doğan bebeklerin %4-6 da problemler görülmektedir.( bu problemlerin çoğu fazladan parmak gibi basit problemlerdir). Eğer söz konusu gebe , gebelik sürecinde röntgen çektirmiş veya herhangi bir ilaç kullanmış ise otomatik olarak, bu problemin sorumlusu olarak çekilen röntgen veya kullanılan ilaç suçlanmaktadır. Halbuki gerçek böyle değildir: o anomali büyük ihtimalle zaten gelişecekti.

Röntgen çektirdikten sonra gebe olduğumu öğrendim, ne yapmalıyım?

Hiç bir şey yapmanıza gerek yoktur.Çektirdiğiniz röntgenden dolayı bebeğinizde herhangi bir risk artışı yoktur ( yani doğal anomali riski olan %4-6 nın üstünde bir riskiniz yoktur). Doktorunuz sizi herhangi bir diğer gebe gibi takip edecektir. Eğer çok yoğun endişe duyuyorsanız bir radyasyon fizikçisi bebeğinizin ne kadar radyasyona maruz kaldığını hesaplayabilir. Doğmamış bir bebek 5 rad üzerinde radyasyona maruz kalmamalıdır. Fakat yukarıdaki tablo incelendiğinde görülecektir ki günlük hayatta kullanılan incelemeler ile bu doza ulaşmak pratik olarak pek mümkün değildir.

Bazı gebeler radyasyondan o derece korkmakta ve tek bir röntgen incelemesinden sonra dahi gebeliği kürtaj ile sonlandırmak istemektedirler. BU tamamen gereksiz ve bilimsel dayanaktan yoksun bir yaklaşımdır. Röntgen çektirdiğiniz için kürtaj yaptırmanıza gerek yoktur. ( aldığınız doz yukarıda bahsedilen dozların altında olduğu sürece)

Bu arada konuyla dolaylı olarak ilgili olan MR incelemelerinde kullanılan teknoloji röntgen ışınlarını kullanmadığı için anne karnındaki bebekler için emniyetli kabul edilmektedir. fakat yine de ilk üç ayda çok zorunlu olmadıkça kullanılmaması American College of Obstetricians and Gynecologists and National Radiological Protection Board tarafından önerilmektedir.

Otomobil kullanırken aşağıdaki uyarıları göz önünde bulundurunuz:

Koltuğunuzu rahat bir şekilde ayarlayınız ve direksiyonla göbeğiniz arasında en az 10 cm lik bir mesafe kalmasına dikkat ediniz ve koltuğun arkasını hafifçe yatırınız.

Emniyet kemerinizi mutlaka takınız. Emniyet kemerini takmamanız sizi ve karnınızdaki bebeği riske sokacaktır. Emniyet kemeri takmadan karışacağınız bir kazada bebeğinizin zarar görme ihtimali daha fazladır.

Emniyet kemerini takarken: kemerin kucaktan geçen bölümünün karnınızdaki şişkinliğin alt kısmından geçmesini ve sıkıca uyluk bölgesinin üst kısımlarına oturmasını sağlayın. Emniyet kemerinin üst kısmını da mutlaka kullanın sırtınızdan geçirerek iptal etmeyin, bu durumda karışacağınız bir kazada sizin ve bebeğinizin zedelenme ihtimalini artırırsınız. Emniyet kemerinin üst kısmı iki memenizin arasından geçmeli ve boynunuzdan uzak duracak şekilde ayarlanmalıdır.

Riskler nelerdir?

Biyolojik saat yaşamın bir gerçeğidir, 35 yaşın tek başına bir anlamı yoktur ( yani 34 yaşında her şey normalken 35 yaşında problemler başlamaz)  fakat şunu bilmekteyiz ki yaşla birlikte belli risklerin görülme ihtimali artmaktadır.

- Gebe kalmakta zorlanabilirsiniz: Kadınlarda yumurtalıklardaki yumurtaların kalitesi 30lu yaşlarla birlikte azalmaya başlar, yumurtaların kalitesi azalır ,yumurtlama olayı seyrekleşmeye başlar.Bu gebe kalamayacağınız anlamına gelmez fakat gebe kalabilmeniz için gereken süre uzayacaktır.35 yaş üzerindeyseniz ve 6 aydır istemenize rağmen gebe kalamadıysanız bir kadın doğum doktoruna başvurmanız yerinde olacaktır.

-Çoğul gebelik şansınız artar: Yaşa bağlı olarak oluşan hormonal değişiklikler birden fazla yumurta atma şansını artırır , bu da çift yumurta ikizi oluşma ihtimalinizi artırır. Ayrıca gebe kalmakta zorlanıldığında başvurulan yardımcı üreme teknikleri de çoğul gebelik ihtimalinizi artırır.

- Gestasyonel diyabet geliştirme şansınız artar: Gebelik sırasında ortaya çıkan bir şeker hastalığı türüdür ve yaşla birlikte görülme ihtimali artar. Diyet,egzersiz gibi yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekirse de ilaç kullanımı gündeme gelebilir.

- Sezaryen ihtimali artar: Burada pek çok faktör rol oynar.35 yaş üzeri gebelerde tansiyon yükselmesi,gestasyonel diyabet, plasenta previa (çocuğun eşinin rahim ağzını örtmesi) gibi komplikasyonlar daha sık görülür ve bunlar sezaryen ile doğum ihtimalini artırır. Ayrıca vajinal doğum eylemi sırasında problem çıkma ihtimali de artmıştır, böyle bir durumda da sezaryene başvurulacaktır.Çoğul gebelik durumunda da büyük ihtimalle doğumunuz sezaryen ile gerçekleştirilecektir.

- Kromozom anormalliklerinin görülme ihtimali artar: İlerleyen yaşla birlikte Down sendromu gibi kromozom problemlerinin görülme ihtimali artar.

- Düşük riski artar: İlerleyen yaşla birlikte düşük riski de artar. Bu riskin artışı kromozom bozukluklarındaki artışla da ilişkilidir.

Sağlıklı seçimler yapın

- Gebelik öncesi muayene olun: Gebelik öncesi doktorunuzla görüşün.Doktorunuz risklerinizi ve yaşam tarzınızı değerlendirecek,risk durumunuzu belirleyecektir.Eğer gebe kalmakta zorlanıyorsanız bu konuda size gerekli desteği verecektir.

- Gebe kaldıktan sonra düzenli kontrole gidiniz: Bu kontrollerde doktorunuz sizi ve bebeğinizi kontrol edecektir. Bu arada size önemsiz gibi görünse de kendinizde algıladığınız değişiklikleri ve belirtileri doktorunuza aktarınız.

- Sağlıklı beslenin: Gebelik sürecinde daha fazla miktarda folik asit,kalsiyum,demir,protein ve diğer besin unsurlarına ihtiyaç duyarsınız. Eğer zaten beslenmenize dikkat ediyorsanız bu alışkanlığınızı sürdürünüz.Gebe kalmazdan birkaç ay önce günde 400mcg folik asit almaya başlamanız doğru olur.

- Kilo alışınız kontrollü olmalıdır: Bebeğinizin saplıklı gelişimini destekleyecek şekilde kilo almalısınız.Tüm gebelik süresince 12-15 kiloluk bir artış idealdir.

- Fiziksel olarak aktif olun: Doktorunuz yatak istirahati önermediği sürece aktif kalmanız,egzersiz yapmanız yerinde olacaktır.Bu ,gebelik nedeni ile hissettiğiniz sıkıntıları azaltacak, enerji seviyenizi yükseltecek kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlayacaktır.Eğer sağlık problemleriniz var ise veya daha önceki gebeliklerinizde erken doğum problemi yaşadı iseniz, herhangi bir egzersiz programına katılmadan önce doktorunuza danışınız.

- Riskli maddelerin kullanımından uzak durunuz: Alkol, tütün ve uyuşturucu ilaç kullanımı gebelikte kesinlikle uzak durulması gereken davranışlardır.Orta derecede alınan alkol dahi bebeğinizin gelişimini olumsuz etkileyebilir.Sigara içilmesi erken doğum,düşük doğum ağırlıklı doğum ve plasenta problemleri açısından riskinizi artırır. Reçeteli ve reçetesiz satılan her türlü ilaç konusunda mutlaka doktorunuza danışınız.

- Kromozom anormallikleri için yapılan testler hakkında bilgi alın: Amniyosentez ve koryonik villus örneklemesi gibi testler anne karnındaki bebeğin kromozomal anormalliklerini tespit etmek için istenebilir. Bu prosedürler düşük miktarda da olsa belli riskleri içerirler.Bu testler hakkında doktorunuzla konuşmalı ve karşı karşıya kalabileceğiniz durumlar hakkında bilgi sahibi olmalısınız.

Ülkemizde iki değişik ertesi gün hapı bulunmaktadır. Bunlardan birincisi “Preven” markası ile diğeride “Norlevo” markası ile satılmaktadır. Preven içinde 100 µg of ethinyl estradiol ve 0.5 mg of levonorgestrel, Norlevo da ise 0.75 mg levonorgestrel bulunmaktadır.

Bu ürünlerin tehlikeli dönemde , korunma olmadan gerçekleşen ilişkilerden sonraki ilk 72 saat içinde, tercihan da ilk 12 saat içerisinde kullanılmaları gerekmektedir. Bu şartlar gerçekleştiğinde dahi korunma %100 olmamaktadır.En iyi ihtimalle oluşacak gebeliklerin %75-85 i engellenebilmektedir. Dolayısı ile ilişkinin üzerinden 3 hafta geçtiği halde halen adet olmamış ise derhal bir gebelik testi yapılmalıdır.

Bu ürünlerin kullanımından sonra en sık görülen yan etki bulantıdır.Bulantı gelişen hastaların bir kısmında kusma da oluşmaktadır. İlacı aldıktan sonraki 2 saat içerisinde kusma gerçekleşirse ilacın tekrar alınması uygun olur. Bunun dışında karın ağrısı, baş dönmesi, yorgunluk , göğüslerde hassasiyette karşılaşılan yan etkilerdendir.

Sadece levonorgestrel içeren ürün, yumurtlama döneminden önce alınmış ise ilaç alındıktan bir kaç gün sonra bir kanamaya neden olur ( bu kanama bazılarında can sıkıcı bir şekilde uzun süreli ve fazla miktarda oluşmaktadır). Bu kanama ilacı alanların yaklaşık yarısında görülmektedir. Eğer ilaç yumurtlama döneminden sonra alınmış ise, bir sonraki adet kanaması genellikle bir kaç gün gecikmeli oluşmaktadır.

Günümüzde kullanılan doğum kontrol hapları düşük dozlu olup, en fazla 12 saatlik bir unutmayı tolere edebilmektedirler.

Bunun anlamı şudur, eğer hapı unuttuğunuz süre 12 saati geçmemiş ise : unuttuğunuz hapı derhal alınız, bu gün almanız gereken hapı da normal saatinde alınız. Bunu yaptığınız takdirde hapın koruması devam edecektir.

İlacınızı almayı unuttuğunuz süre 12 saati geçmiş ise: o zaman ilacınızı almaya yukarıda tarif edildiği şekilde devam ediniz. Fakat elinizdeki ilaç kutusu bitip , yeni kutuya başlayana kadar , başka bir korunma metodunu da uygulamaya almalısınız. Elinizdeki kutu bitene kadar, sadece doğum kontrol hapına güvenmeniz riskli olacaktır.

Gebeliğin ortadaki üç ayı seyahat yapmak için en ideal dönemdir. Bu dönemde gebeliğin erken dönemlerinde görülebilen bulantı ve kusmalar geçmiştir ve gebeliğin en rahat döneminde bulunmaktasınız. Son üç ayda daha kolaylıkla yorulacağınız için seyahat sizin açınızdan sıkıntılı geçebilir.

Kara yolu ile yolculuk

Otomobil, otobüs veya tren ile seyahat genel olarak gebelik açısından emniyetli kabul edilir. Bu seyahatler sırasında aşağıdaki hususlara dikkat etmelisiniz.

- Oturur pozisyonda iki saatten fazla kalmayınız. En geç her iki saatte bir özel aracınızı durdurup dışarı çıkarak veya toplu ulaşım aracının koridoruna çıkarak bacaklarınızın hareket etmesini sağlayınız.Bu bacak damarlarınızda pıhtı oluşması ihtimalini azaltacaktır.

- Otomobil ile seyahat sırasında mutlaka emniyet kemerinizi takınız.

Hava yolu ile yolculuk

Çoğu hava yolu şirketi 36. gebelik haftasına kadar seyahat etmenize izin vermektedir. Bazı durumlarda ve belli haftalardan sonra sizden uçakla seyahat etmenizde sakınca olmadığına dair bir rapor istenebilir. Bu konuyu seyahat edeceğiniz hava yolu ile görüşmelisiniz.

Uçakla seyahat için tercihan ön tarafındaki boşluğu geniş olan ve koridor tarafındaki koltukları tercih etmelisiniz. Uçağın ön kısmına yakın koltuklarda seyahat daha az sarsıntılı olmaktadır, bu konu da koltuk seçiminde dile getirilmelidir.

Uzun seyahatlerde , hiç olmazsa saatte bir koridora çıkıp yürümeniz ve bol sıvı tüketmeniz yerinde olacaktır.

Gebe kalmadan önce , gebeliğe yönelik bir check-up için doktorunuza gitmelisiniz. Bu görüşmede doktorunuzla : ailenizin sağlık geçmişini, doğumsal anomali risklerini, genetik problemleri ve kronik hastalıklarınızı içeren bir görüşme yapmalısınız. Eğer herhangi bir nedenle ilaç kullanmakta iseniz bu durumu da doktorunuzla görüşmelisiniz.

Sağlıklı bir diyet alışkanlığı ( bol miktarda yeşil yapraklı sebzeler, protein ve lifli gıdalar) yanında gebelik için hazırlanmış bir multivitamin ile diyetinizi desteklemeniz yerinde olur. Gebe kalmazdan önce özellikle yeterli folik asit almanız özellikle önemlidir. Bu vitamin ‘spina bifida’ adı verilen anomalinin görülme ihtimalini azaltmaktadır. Önerilen folik asit dozu günde 400 mikrogramdır. Bu vitaminin gebelik öncesi başlanması özellikle önemlidir, çünkü spina bifidanın oluşma haftası 5. Gebelik haftasına denk gelmektedir. Beşinci gebelik haftası sizin gebe kaldığınızı öğrendiğiniz haftadır; dolayısı ile gebe kaldıktan sonra ‘folik asit’ başlamanın bu anomaliyi önleme açısından bir faydası olmayacaktır.

Sigara içiyorsanız , bu alışkanlıktan hemen vazgeçmelisiniz.sigara içilmesi bazı anomalilerin görülme riskini artırmakta, bebeğinizin düşük doğum ağırlıklı doğmasına neden olmaktadır. Sigara içilmesi dış gebelik riskini bir kat artırmaktadır. Sigara içen kişilerin gebe kalması da içmeyenlere göre daha zorlaşmaktadır.

Hepatit B ve C , cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve HIV için gerekli testleri yaptırın.

Rubella (kızamıkçık) geçirip geçirmediğinizi öğrenmek için “rubella Ig-g” ölçümünüzü yaptırın. Eğer bu hastalığı geçirmemiş iseniz aşılanmanız yerinde olacaktır. Çünkü bu hastalığın gebelik sırasında geçirilmesi bebek açısından çok ağır neticeler doğurabilmektedir.

Diabet , yüksek tansiyon gibi sağlık problemleriniz var ise bunların kontrol altına alınmasını sağlayın. Ciddi kilo probleminiz var ise bu konuyu da doktorunuzla gözden geçirmeniz faydalı olacaktır.

Koruyucu amaçlı diş temizlikleri ve yıllık periyodik diş kontrolleri ise güvenli olmanın ötesinde gebelik sırasında mutlaka yapılmalıdır. Gebelikte artan hormon seviyeleriniz diş etlerinizin şişmesine, kolayca kanamasına  neden olabilir. Erken doğuma neden olabilen ağız içi enfeksiyonlar ve diş eti hastalıklarını diş hekiminizin tedavisi ile önleyebilirsiniz.

Çürüklerin doldurulması crown kaplama yapılması gibi işlemler enfeksiyon oluşma şansınızı azaltacaktır. Bu tip işlemler için gebeliğin ortadaki üç ayı ideal dönemdir. Son üç ayda bu tip işlemlerin yapılmasında bir sakınca olmamakla beraber diş hekiminin koltuğunda uzun süre oturmanız sizin açınızdan zor ve sıkıntılı olabilir.

Kanal tedavisi , diş çekimi gibi acil müdahaleler gebeliğin her döneminde yapılabilir.

Kozmetik amaçlı uygulamalar (diş beyazlatma gibi) doğumdan sonraya ertelenmelidir.

Diş hekimliğinde kullanılan ilaçlar emniyetlimidir?

Diş hekimliğinde en sık kullanılan lokal anestetik ilaç Lidokain’dir ve gebelik kategorisi B dir.
Gebelik sırasında yapılan diş tedavilerinde lokal anestezi gerektiğinde ilaç dozu mümkün olan en alt dozda tutulmalıdır. Fakat işlem sırasında ağrı duyuyorsanız ilave doz istemekten çekinmeyiniz. Böylece sizin ve bebeğinizin maruz kalacağı stres miktarı azalmış olur.

Diş tedavisi öncesinde ve sonrasında antibiyotik kullanmanız gerekebilir. Penicilin , amoxicillin, ve  clindamycin sıklıkla tercih edilen antibiyotiklerdir. Bu ilaçların gebelik kategorileri B’dir ve gerektiğinde gebelikte emniyetle kullanılabilirler.
Not: Gebelikte ilaç kullanımı ile ilgili olarak aşağıdaki bağlantıyı takip edebilirsiniz.

http://hsenyurt.com/gebelik-ve-ilac-kullanimi.html

Röntgen çekilmesi gerekirse?

Diş tedavisi sırasında çekilecek hiçbir röntgen filmi gelişmekte olan embriyo veya fetüsü riske sokmaz. Dolayısı ile gerektiğinde bu tip filmlerin çekilmesi sizde endişe yaratmamalıdır.

Rutin diş kontrolleri sırasında çekilen diş filmleri ise gebelik sonrasına ertelenmelidir.

Gebelik ve dişlerinizle ilgili olarak;
- Dengeli besleniniz ve günde iki kez fluorlu bir diş macunu ile dişlerinizi fırçalayınız ve günde bir kez de diş ipi kullanınız
- Periyodik diş muayenesi ve diş temizleme işlemlerinizi gebelikte de sürdürünüz
- Diş hekimine gittiğinizde gebe olduğunuzu söylemeyi unutmayınız
- Acil olamayan uygulamaları gebelik sonrasına erteleyiniz
- Diş hekimi koltuğunda otururken, bacak bacak üstüne atmadan rahat oturunuz, böylece bacaklarınızdaki kan dolaşımı bozulmayacaktır.

Ciltten emilimin çok az olmasına rağmen, boyama işlemi sırasında solunan kimyasal buharların gelişmekte olan bebeğe zarar verebileceği yönünde de endişe duyanlar vardır. Bir grup boya içinde amonyak içermektedir ve amonyağın rahatsız edici, kuvvetli bir buharı vardır. Bu yüzden amonyak içeren boyaları mümkünse kullanılmaması önerilmektedir.

Yarı kalıcı boyalar, balyaj, röfle ve gölgeleme işlemleri emniyetli kabül edilmektedir. Bu işlemler sırasında boya alüminyum bir folyo içinde uygulandığından, boyanın cilt tarafından emilmesi söz konusu değildir.

Kına gibi bitki kökenli boyaların saç boyamada kullanılması gebelikte emniyetli kabul edilmektedir.

Boya işleminde nelere dikkat etmeliyim?

- Eğer gebelikte saç boyama ile ilgili yoğun endişeleriniz var ise; saç boyası, perma, saç düzleştirme veya saç rengi açma gibi işlemler için ilk üç ayın tamamlanmasını bekleyin.

- İşlemin iyi havalandırılan bir yerde yapılmasına önem verin.

- Kimyasalların başınızda gereğinden uzun süre kalmasına izin vermeyin.

- İşlemden sonra başınızı bol su ile yıkayın/yıkatın.

- İşlemi kendiniz yapıyorsanız eldiven kullanınız.

- Ürün ambalajındaki uyarılara dikkat ediniz.

NETİCE

Gebelik sırasında saçınızı boyatabilirsiniz. Ama bu konuda endişeleriniz yoğun ise ilk üç ayın bitmesini bekleyin veya röfle, balyaj, gölge gibi kısmi boyamalar yaptırın.

Nedenler

Tekrarlayan düşüğe neden olabilecek pek çok neden bulunmaktadır. Böyle bir problemi olan kadınların yaklaşık yarısında bir neden bulunabilirken, diğer yarısında bir neden bulunamamaktadır.

Embryo veya fetüsteki kromozomal problemler: Annedeki bazı tıbbi problemler, annenin rahmindeki bazı problemler düşüğe neden olabilmektedir.
Kromozomal problemler: Gebeliğin ilk 13 haftasında oluşan düşüklerin yarıdan fazlasında kromozomlarla ilgili bir problem vardır.Kromozomlar hücre çekirdeğinde bulunan ve genleri taşıyan oluşumlardır.Her bir kromozom çok sayıda geni taşımaktadır.

Kromozomların sayıları veya yapıları ile ilgili problemler söz konusu olabilir.Sayısal olarak fazla veya eksil olabilirler.Böyle bir durumda fetüs olması gerektiği şekilde büyümeyecektir. Sıklıkla düşük olayı,bu şekilde problemli bir embryo veya fetüsün vücut tarafından algılanıp gebeliğin sonlandırılması olayıdır.

Bu tip problemlerin çoğu şans eseri oluşur ve anne veya babanın genel sağlık durumu ile ilgisizdir.Az sayıda düşük vakasında ise anne veya babadaki kromozomal problem gelişmekte olan embryo veya fetüse yansıyarak düşük nedeni olabilmektedir. Bu tip problemleri araştırmak için düşük materyalinde, anne ve babada kromozomal incelemeler yapılır.

Rahimle ilgili problemler

Rahimde görülen değişik problemler tekrarlayan düşüklere neden olabilmektedir.Bu problemlerin başlıcaları aşağıda sıralanmıştır:

- Rahimde perde olması (uterus septus)
- Rahimdeki miyomlar
- Gebeliğin ortalarında rahim ağzının doğum ağrısı hissedilmeden açılması ( servikal yetmezlik)

Yukarıda bahsedilenlerin çoğu ,tedavi için cerrahi girişim gerektiren durumlardır.Bu konuda gerekli olan girişimler konusunda doktorunuz sizi bilgilendirecektir.

Tıbbi durumlar

Annede mevcut bazı rahatsızlıklar tekrarlayan düşüklere neden olabilmektedir. Bunların başlıcaları aşağıda sıralanmıştır:

- Lupus ve diğer otoimmün hastalıklar
- Ağır kalp hastalıkları
- Ağır böbrek hastalıkları (özellikle yüksek tansiyonla birlikte olduğunda)
- Diyabet
- Tiroit hastalıkları – Rahimde enfeksiyon
- Polikistik over sendromu

Bu rahatsızlıkların tedavi edilmesi ve özellikle de bu tedavinin gebelik öncesi yapılması başarılı gebelik ihtimalini artırmaktadır.

Olası faktörler

Düşüğe neden olduğundan şüphelenilen fakat sebep sonuç ilişkileri tam olarak gösterilememiş faktörler de söz konusudur.Bunlar hormon dengeleri ile ilgili bazı durumlar ve bazı kan hastalıklarıdır. Doktorunuz böyle bir durumdan şüphelendiğinde gerekli testleri isteyecek ve neticeye göre de gerekli önerilerde bulunacaktır. Bunlardan bazıları aşağıdadır:

Hormonal dengesizlikler: Progesteron ,rahmin iç tabakasını gebeliğin yerleşmesi için hazırlayan bir hormondur. Progesteron hormonunun seviyesi yeterli olmadığı zaman, rahmin iç tabakası ( endometrium) gebeliğin yerleşmesi için yeterince hazırlanamaz ve düşük oluşabilir. Böyle bir olasılıktan şüphelenildiğinde doktorunuz kandaki progesteron seviyesini ölçecek ve bir düşüklük tespit ettiğinde size dışarıdan progesteron hormonu takviyesi yaparak, düşüğü engellemeye çalışacaktır.

Bazı kan bozuklukları: Trombofili kanın pıhtılaşma kabiliyetinin arttığı bir dizi hastalığı tanımlamaktadır.Trombofili oluşturabilecek bir dizi genetik problem söz konusudur. Bu rahatsızlıklardan biri faktör V Leiden mutasyonudur. Böyle bir rahatsızlık tespit edilen gebelere kan pıhtılaşmasını azaltacak ilaçlar önerilir (aspirin, heparin, heparin fragmanları gibi)

Teşhis

Tekrarlayan düşükleriniz var ise doktorunuz öncelikle sizin tıbbi geçmişinizi sorgulayacak ve özellikle düşüklerinizin ayrıntılarını bilmek isteyecektir.Yapılacak tıbbi muayeneden sonra genetik danışma için bir genetik uzmanına yönlendirilebilirsiniz.Ayrıca bir dizi test yaptırmanız da istenebilir. Bu testler;

- Hormonlarınızı ve bağışıklık sisteminizi değerlendirmeye yönelik testler
- Sizin,eşinizin ve düşük materyalinin kromozomal yönden incelenmesi
- Enfeksiyonları tespit etmeye yönelik testler dir.

Ayrıca rahmin anatomisi ile ilgili bozuklukları saptayabilmek için

- Histerosalpingografi: Rahmin içine verilen bir ilaçla rahmin içi ve tüpler görüntülenir
- Histeroskopi: Işıklı bir aletle rahmin iç boşluğu gözlenir ve gerekirse ufak cerrahi müdahaleler yapılabilir
- Ultrason: Ses dalgalarını kullanarak görüntü oluşturan bir cihazla rahim ve yumurtalıklar görüntülenir
- Sonohisterogram: Ultrason incelemesi sırasında rahmin içine sıvı verilerek buradaki oluşumların daha net görülmesi sağlanır.

Ne yapabilirsiniz

Tekrarlayan düşükleriniz oldu ise; sonraki gebeliklerinizin planlayarak olması,erken teşhis edilmesi ve yakından izlenmesi doğru olacaktır. Başarılı bir gebelik sağlamak için;

- Gebe kalmazdan önce tekrarlayan düşük nedenleri ile ilgili incelemelerin tamamlanmasını bekleyin
- Doktorunuzun önerilerine önem verin
- Gebe olduğunuzu düşündüğünüzde hemen doktorunuza başvurun

Netice

Tekrarlayan gebelik kayıpları yaşamış olsanız bile halen sağlıklı bir bebek sahibi olma şansınız vardır. Bu düşüklerinizin nedeni bulunamamış olsa bile böyledir. Bu yüzden karamsarlığa kapılmadan doktorunuzun önerilerini yerine getirmeye devam ediniz.

Normalde rahim ,rahim ağzı bölgesinden kıvrılarak, karın ön duvarına doğru eğik olarak durur (Soldaki resim). Beş kadından birinde ise bu eğim arkaya doğrudur (sağdaki resim). Geçmişte bu durumun kadının gebe kalmasını zorlaştırabileceği söylenirdi, fakat artık biliyoruz ki bu durum spermin yumurtaya erişimini engellememektedir.

Nadiren bu durumun nedeni endometriozis gibi bir rahatsızlık olabilir. Endometriozisin karın içinde yaptığı yapışıklıklar rahmin karın içindeki duruş şeklini değiştirebilir. Bu durumda gebe kalmakta zorlanabilirsiniz. Fakat bu zorlanmanın nedeni rahmin ters durması değil endometriozistir.

Geçmişte yapılan çalışmalar gebelikte kafein alımı ile ;düşük,ölü doğum,düşük doğum ağırlıklı bebek,kalp anomalileri ve bir dizi diğer problem arasında bağıntı olduğunu iddia etmekteydi. Fakat bu çalışmaların daha detaylı incelemesi yapıldığında , sigara tüketilmesi ve bir dizi diğer çevresel faktörün çalışma planında dikkate alınmadığı tespit edilmiştir.Dolayısı ile günümüzde kabul edilen görüş günde 400 mg a kadar kafein alınmasının sakınca yaratmayacağı yönündedir.

Genel olarak gebelere önerilen günde bir veya iki kupa kahveden fazlasını içmemeleridir.Sabahları kendinize gelmeniz için kahve içmeniz gerekiyorsa içiniz,kahveyi yaşantınızdan çıkartmaya çalışmanın size vereceği stres daha zararlı olacaktır.

Su çiçeği gebeliğin ilk 20 haftası içinde geçirildiğinde, bebeğinizde “konjenital varicella sendromu” görülme ihtimali vardır.
Bu bebeklerde;

- Ciltte yaralar
- Kas ve kemik defektleri
- Kol ve bacaklarda deformiteler
- Görme problemleri
- Zeka geriliği oluşabilmektedir

Eğer hastalığı doğuma yakın bir tarihte geçirecek olursanız, hastalık bebeğe geçtiği takdirde ölümcül seyirli olabilmektedir.

Gebe kalmayı planlıyor ve su çiçeği geçirmediğinizi biliyorsanız, bu durumu doktorunuza bildirip aşılanmanızı sağlamalısınız. Bu durumda aşıdan sonraki bir ay süresince gebeliğinizi ertelemelisiniz.

Su çiçeği geçirip geçirmediğinizden emin değilseniz o zaman doktorunuz yapacağı bir kan testi ile durumunuzu netleştirebilir ve gerekiyorsa aşılanmanızı sağlayabilir.

Gebe iken su çiçeği geçiren birisi ile temas ettiniz ve hastalığa karşı bağışıklığınız yok ise ; hemen doktorunuza baş vurunuz.96 saat içinde yapılacak immünglobülin uygulaması hastalığı engelleyebilir veya hafifi geçirmenizi sağlayabilir.

Gebe iken su çiçeği geçirdiğiniz takdirde, doktorunuz size antiviral ilaçlar vererek hastalığı hafif geçirmenizi sağlayabilir. Eğer bebeğiniz su çiçekli olarak doğar ise ona da antiviral ilaçlar ve immünglobülin verilebilir.Bu tedaviler hastalığın şiddetini genellikle azaltacaktır.

İlerleyen gebelik haftaları ile birlikte vücudunuzda daha fazla su tutulmaya başlar, bu arada özellikle son aylara doğru rahminiz bacaklara giden büyük damarların üzerinde daha fazla basınç oluşturur. Toplar damarların üzerinde artan bu basınç , vücudun alt tarafından kanın geri kalbe gelişini zorlaştırır ve bacaklarınızda,ayak bileklerinizde ve ayaklarınızda daha fazla sıvı birikir. Uzun süre ayakta kalmak bu sıvı birikimini, dolayısı ile şişliği artırır.

Bu şişlikleri azaltmak için;

- Gün içinde kendinize mola verin ve ayaklarınızı yukarı kaldırarak istirahat edin. Eğer mümkün olursa öğleden sonra bir saat kadar uzanarak istirahat edin.
- Gece uyurken yan (tercihen sol tarafa) yatınız ve bacaklarınızın altına bir yastık koyunuz.
- Otururken bacak bacak üstüne atmayın.
- Otururken ayağınızın altına bir destek koyun.
- Uzun süre ayakta kalmamaya çalışın.
- Vücudu sıkı sıkı saran giysilerden kaçının.
- Düzenli egzersiz yapın.
- Şiş bölgelere soğuk kompres yapın.

Hafif şişlikler gebelikte normal kabul edilmekle beraber, aşağıdaki durumlarda hemen doktorunuza başvurun:

- Ani ve şiddetli şişme: Preeklampsi adı verilen gebelik probleminin işareti olabilir.Birlikte şiddetli başağrısı, görme bulanıklığı ve baş dönmesi de oluşabilir.
- Tek taraflı oluşan şişlik ve özellikle birlikte baldır ve uyluklarınızda ağrı ve hassasiyet var ise.Toplar damarlarda pıhtı oluşmasının bir işareti olabilir.

- Gebeliğin getirdiği kilo artışının verdiği yorgunluk
- Bacaklardaki damarların sıkışması
- Gebelikte oluşan hormonal değişiklikler
- Diyet : diyette fosfor fazlalığı,kalsiyum ve magnezyum eksikliği suçlanmaktadır.

Krampları önlemek için neler yapılabilir?

- Gece yatmazdan önce, bir duvarın 50 cm kadar uzağında durup ellerinizi duvara dayayın ,ayaklarınız bulundukları yerde sabitken vücudunuzun üst kısmını duvara doğru eğip 10 saniye kadar baldırlarınızın gerilmesini sağlayın, daha sonra tekrar dik pozisyona geçin. Bu hareketi yatmazdan önce beş kez tekrarlayın.

- Gün içinde ayaklarınızı mümkün olduğu kadar yüksekte tutarak oturmaya ve yatmaya çaba sarf edin.

- Uzun süre ayakta kalmamaya ve bacak bacak üstüne atarak oturmamaya özen gösterin.

- Yeterli sıvı almaya özen gösterin. Günde en az 8 bardak sıvı almanız tavsiye edilir.

- Diyetinizi düzenleyin: Kandaki kalsiyum fosfor dengesinin, kalsiyum lehine olacak şekilde gerçekleşmesi gerekmektedir.Gebelik sırasında kalsiyum ihtiyacı ciddi bir şekilde artmaktadır. Fakat kalsiyumdan zengin gıdalar aynı zamanda fosfordan yana da zengindir( süt,peynir, et gibi) ve bu gıdalardan vazgeçilmesi söz konusu olamaz.

Pek çok çerez,kolalı içecekler, meşrubatlar ve konserve gıdalar fosfordan yana zengindir. Bu tip gıdalardan mümkün olduğu kadar uzak durmanız yerinde olacaktır. Böylece kandaki fosfor miktarının gereksiz artışı engellenmiş olur.

Kalsiyum/fosfor dengesini istendiği şekilde düzenleyebilmek için beslenmenizi şu şekilde düzenlemeniz faydalı olacaktır:

- Diyetinizdeki aburcubur gıdaları tamamen kaldırın veya iyice azaltın; böylelikle ,diyetinizdeki fosfor miktarı azalacaktır (krakerler, kolalı içecekler, diğer gazlı içecekler).

- Özellikle akşam saat 18 den sonra bu tip gıdalardan uzak durun (kramplar özellikle gece oluşurlar, bu saatlerde kandaki fosfor seviyenizin yükselmemesi için).

- Süt , sütlü ürünler ve peynir gibi gıdaları gündüz saatlerinde tüketin, gece saat 18 den sonra bu gıdaları almamaya çalışın.

- Gece yatmazdan hemen önce 500-1000 mg lık bir kalsiyum tableti alınız.(Böylece uyku sırasında kalsiyum /fosfor dengesi kalsiyum lehine olacaktır).

- Kas kramplarını engellemede size yardımcı olabilecek bir diğer elektrolitte potasyumdur. Muz , kivi, kayısı gibi potasyumdan zengin meyveleri bolca tüketin.

- Yukarıda anlatılanları yapmanıza rağmen kramplar yeterince düzelmez ise doktorunuz size ,yatarken almanız için magnezyum içeren ilaçlar önerebilir.

Gebelik ve cildiniz

Çoğu kadın gebelik sürecinde kilosunun artacağını, sırtında ağrılar hissedeceğini, karın cildinde çatlaklar oluşabileceğini bekler. Fakat ciltte ve saçlarda oluşan değişiklikler çoğu gebede sürpriz etkisi yaratır.

Gebelik sırasında ciltte oluşan değişikliklerin pek çok nedeni vardır. Bunların bir kısmı gebelik sırasında oluşan hormonal değişikliklerle ilgilidir. Bir kısmı ise gebelik öncesi mevcut olup, gebelik sırasında değişiklik gösteren lezyonlardır. Fakat çoğu cilt değişikliğine neyin neden olduğu doktorlarca da tam olarak bilinmektedir.

Koyu renkli cilt lekeleri

Gebelik sırasında bazı kadınların göğüslerinde, meme uçlarında ve uylukların iç yüzlerinde koyu renkli lekeler belirir. Bu lekeler cilt ve saçlarınıza renk veren melanin adlı pigmentin artışından kaynaklanmaktadır. Esmer kadınlarda daha belirgin olan bu süreç ,gebelerin yaklaşık %90 da gözlenmektedir.

Gözler, burun ve elmacık kemikleri üzerinde oluşan kahverengi lekelere “kloasma” veya “gebelik maskesi” adı verilir. Gebelerin yaklaşık %70 de kloasma gelişir. Güneşte kalınan süre arttıkça lekeler koyulaşır. Bu nedenle güneşte kalınan süre azaltılmalı, güneşe çıkarken geniş kenarlı bir şapka takılmalı ve en az 15 SPF olan koruyucu güneş kremleri kullanılmalıdır.
Bu lekelerin tıbbi açıdan bir zararı bulunmamaktadır ve gebelikten sonraki bir kaç ay içinde soluklaşırlar fakat tamamen kaybolmaları pek söz konusu değildir. Bu arada cildinizde yeni veya hızla şekil değiştiren benler saptarsanız , bu durumdan doktorunuzu hemen haberdar ediniz.

Bazı kadınlarda gebelik sırasında göbekten çatı kemiğine doğru uzanan koyu renkli bir hat belirir. Bu çizgiye “linea nigra” adı verilir. Bu çizgi de gebelik sonrası dönemde soluklaşacaktır.

Cilt çatlakları

Gebelikte büyümekte olan bebeğe uyum gösterebilmek için gerilen cildinizde belli bölgelerde çatlaklar oluşabilir. Bu çatlaklar en çok karın, kalçalar, göğüsler ve uyluk bölgelerinde oluşmaktadır. Bu çatlakların oluşup ulaşmayacağını belirleyen temel belirleyici cildinizin yapısıdır, yani bazı ciltler çatlamaya daha yatkın olmaktadır. İkinci önemli belirleyici gebelik sürecinde alınan kilolardır. Netice çatlakların oluşumu mekanik bir olaydır; aynen gerilen kumaşın yırtılması gibi oluşmaktadır.

Dolayısı ile fazladan alınan kilolar, çatlak oluşma riskini de artırmaktadır.

Çatlak oluşumunu engellediği iddia edilen pek çok krem, losyon veya yağ piyasada satılmakla beraber, bu ürünlerin işe yaradığına dair bilimsel bir kanıt bulunmamaktadır. Cildinizi nemlendirici bir kremle düzenli olarak nemlendirmek cildi yumuşak tutmak açısından faydalı olabilir.

Oluşan çatlakların renkleri doğumdan sonra giderek açılır ve sedefi renkte izler kalır.

Saç değişiklikleri

Gebelik sürecinde gerçekleşen hormonal değişiklikler nedeni ile saçların gürleşmesi sıklıkla görülmektedir. Pek çok gebe kadın saçlarındaki gürleşmeyi fark etmektedir. Bazen , normalde kıl gelişimi görülmeyen yüz, göğüs, karın bölgelerinde tüylerin çıktığı görülmektedir. Bu durumu mutlaka doktorunuza bildirin, eğer tüyler çok yoğun, koyu renkli ve kalın değil ise tıraşla, ağda ile veya cımbız ile yok edilmeleri bir problem yaratmaz.

Doğumun üzerinden yaklaşık olarak üç ay geçtikten sonra ,pek çok kadın saçlarında dökülme başladığını fark eder. Bunun nedeni hormonların gebelik öncesi duruma dönmeleri ve gebelik sırasında çıkmış ekstra saç ve kıların dökülmesidir.

Bu dökülmeyi engelleyecek bir ilaç bulunmamaktadır, 3-6 ay içinde durumun normale dönmesi beklenir.

Tırnak değişiklikleri

Aynı saçlarda olduğu gibi tırnaklarda gebelik sürecinde değişiklikler gösterirler. Bazı kadınlar gebelikte tırnaklarının daha hızlı uzadığını gözlerler, bazıları ise tırnaklarının çatladığını ve kolayca kırıldığını gözlerler.
Aynı saçlarınızdaki değişiklikler gibi bunlarda gebelikten sonra normale dönecektir.

Varisler

Giderek büyüyen rahminiz, vücudun alt taraflarından gelen damarlar üzerine basınç uygular ve buna bağlı olarak bacaklarınızdaki damarlar daha dolgun ve mor renkli görülmeye başlar. Bu arada bacaklarınızda ağrılar oluşabilir. Şişmiş ve kıvrımlı bu damarlara “varis” adı verilir. Toplar damarlardaki bu genişlemeler bacaklarınızda oluştuğu gibi vajinanızda ve anüs etrafında da oluşabilir ( bu bölgede oluşan varislere hemoroit adı verilir). Eğer yakın akrabalarınızda varis problemi var ise, sizde de bu problemin görülme ihtimali artmaktadır. Varis oluşumunu tamamen engellemek mümkün olmasa da yapabileceğiniz bazı şeyler bulunmaktadır.

- Uzun süre oturur pozisyonda veya ayakta sabit olarak durmayınız. Zaman zaman yürüyerek, bacaklarınızdaki kanı hareketlendiriniz.
- Otururken bacak bacak üstüne atmayınız.
- Otururken, mümkün olduğu kadar ayaklarınızı yukarı kaldırınız.
- Düzenli olarak egzersiz yapınız. Yürüme, yüzme ve egzersiz bisikleti iyi birer seçim olabilir.
- Bacaklarınızı destekleyen çoraplar giyiniz.

PUPPP (Pruritic urticarial papules and plaques of pregnancy)

Yaklaşık olarak her 200 gebelikte bir görülür.Gebeliğin ikinci yarısında çıkan , genellikle karın bölgesinden başlayan; göğüslere , kalça ve uyluklara doğru yayılan kurdeşen benzeri ,kızarık kabarcıklardır.Aşırı kaşıntı yapabilir. Doğumdan sonra kaybolan bu lezyonları ve kaşıntılarını azaltmak için doktorunuz antihistaminikli veya steroidli kremler önerebilir.

Prurigo

Vücudunuzun herhangi bir bölgesinde ,böcek ısırığını andıran ,kaşıntılı kabarcıklar şeklinde kendini gösterir. Gebeliğinizin herhangi bir döneminde başlayabilir. Genellikle bir kaç kabarcıkla başlayıp giderek sayıları artar.Bir kaç ay içinde kaybolabildiği gibi, bazen de gebelik sonrası dahi bir süre devam etmektedir. Genellikle ilaç verilerek kontrol altına alınmaktadır.

Pemphigoid Gestationis
Gebelik sırasında görülen, nadir bir hastalıktır. Genellikle gebeliğin üçüncü ayından sonra görülür. Özellikle karın cildinde kabarcıklar belirir.Ağır vakalarda kabarcıklar bütün cildi kaplayabilir. Daha sonraki gebeliklerde de nüks etme potansiyeli olan bir hastalıktır. Dermatoloğun önereceği çeşitli ilaç ve uygulamalar ile kontrol edilmeye çalışılır. Bu arada anne karnındaki bebeğinde dikkatli bir kontrol altında tutulması gereklidir.(Düşük doğum ağırlığı, erken doğum gibi problemlerle karşılaşılabilir;anne karnında bebek ölümü ihtimali artmaz, diğer gebeler gibidir)

Gebelik kolestazı

Gebelik sırasında en sık görülen karaciğer problemidir.En sık görülen belirtisi el ve ayak tabanlarında kaşıntıdır. Bu kaşıntı zamanla gövdeye de yayılabilir. Belirtiler genellikle gebeliğin son üç ayı içerisinde başlar ve doğumdan bir kaç gün sonra kaybolur. Daha sonraki gebeliklerde tekrarlama şansı olan bir rahatsızlıktır.Karaciğer içindeki kanallarda safra akımı yavaşlamıştır ve safra tuzları kanda birikmektedir.

Anne karnında bebek ölümü, erken doğum,doğum sonrası kanama gibi problemlere yol açabilen bu hastalık teşhis edildiğinde , gebeliğiniz çok yakından takibe alınacak, gerektiğinde de erken sonlandırılacaktır. Bu arada kaşıntıyı azaltacak şekilde ilaçla tedavi düzenlenebilir, fakat bu tedavilerin başarısı sınırlıdır,esas tedavi doğum ile gerçekleşecektir.

Daha önceden mevcut cilt hastalıkları

Gebelik öncesinden mevcut cilt hastalıklarının bir kısmı gebelik sırasında düzelme gösterirken bazıları da aksine kötüleşebilmektedir. Örneğin kaşıntılı lezyonlarla giden “atopik dermatit” vakaları gebelik sırasında sıklıkla kötüleşirken; “psoriasis” veya başka bir deyişle sedef hastalığı gebelik sırasında iyileşme göstermektedir. Eğer bir cilt hastalığınız var ise , bu hastalığın gebelik sırasındaki olası seyri hakkında en doğru bilgiyi dermatoloğunuz verecektir.

Egzersizin Faydaları:

Gebelik sürecinde kilo almanız, kendinizi yorgun hissetmeniz normaldir; egzersiz yapmanız kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlayabileceği gibi,gebelikle bağlantılı bazı sıkıntıları daha kolay atlatmanızı da sağlayabilir. Haftanın her günü değilse bile çoğu günleri en az 30 dakika süre ile aktif olmanız, egzersiz yapmanız size aşağıdaki faydaları sağlayabilir.

• Sırt ağrılarınız,kabızlık şikayetleriniz,karında gaz ve bacaklarda şişlik şikayetleriniz azalır.
• Gestasyonel diyabetten korunabilirsiniz veya kontrol altına alınmasını kolaylaştırabilir.
• Enerji seviyeniz artar.
• Ruhsal olarak kendinizi daha iyi hissedersiniz.
• Kaslarınız daha kuvvetli ve dayanıklı hale gelir.
• Vücudunuzun duruş şekli düzelir.
• Daha iyi uyursunuz.

Düzenli aktivite gebelik süresince vücudunuzun bedenen iyi durumda olmasına yardımcı olurken, doğum eyleminin ağrıları ile baş etme kabiliyetinizi de artırır.Ayrıca doğumdan sonra vücudunuzun eski formuna dönmesini kolaylaştıracaktır.Bu arada ,gebelik süresince kilo vermek amaçlı egzersiz asla yapılmamalıdır.

Gebelik sırasında vücudunuzda olan değişiklikler

Gebelik süresince vücudunuzda gerçekleşen değişiklikler, egzersiz yapma kabiliyetinizi de etkileyecektir.

Eklemler:
Gebelik süresince gerçekleşen hormonal değişiklikler eklemlerin etrafındaki bağların gevşemesine neden olur.Bu eklemlerin hareket kabiliyetini artırdığı için incinme riski de artış gösterir. İncinme ve sakatlık riskini azaltmak için: gebelik sürecinde egzersiz yaparken atlama, zıplama veya eklem üzerine aşırı yük getiren hareketlerden kaçınılmalıdır.

Denge:
Gebeliğin sonlarına doğru 12-20 kilo arası bir ağırlık artışı gerçekleşmiş olacaktır.Alınmış olan bu ekstra kilolar özellikle vücudunuzun ön kısmında yerleşmiş olacağı için ağırlık merkezinizde yer değiştirecektir.Bu durum özellikle leğen kemiği ve bel bölgesindeki eklem ve kaslara ilave yük getirecektir.Bu durum özellikle gebeliğin son dönemlerinde denge bozukluğu ve düşme riskinizi artırırken; özellikle belinizin alt kısımlarındaki ağrıları artıracaktır.

Kalp hızı:
Gebelik sürecinde almış olduğunuz kilolar vücudunuzun gebelik öncesine göre daha fazla çalışmasını gerektirecektir.Egzersiz yapılması kan ve oksijen akımını vücudun diğer kısımlarından ,çalıştırılmakta olan kaslara yönlendirir.Bu yüzden egzersizlerin abartılmaması doğru olur.Egzersizin makul düzeyde tutulması en doğru olanıdır; egzersiz sırasında normal olarak konuşabiliyorsanız kalp hızınızın kabul edilebilir sınırlarda olduğu söylenebilir.

Başlamazdan önce

Bir egzersiz programına başlamazdan önce, mutlaka doktorunuzla konuşarak gebelikle ilgili veya sizinle ilgili engelleyici bir durum olmadığından emin olunuz.

- Erken doğum riski olanlar
- Vajinal kanaması olanlar
- Su kesesi açık olanların

egzersiz yapmaları istenmez. Bunun dışında yüksek tansiyon benzeri problemi olan gebelere doktorları ne zaman ve ne tipte egzersiz yapabileceklerini söyleyecektir.

Güvenli egzersizlerin seçilmesi

Çoğu egzersiz şekli gebelik sürecinde emniyetli kabul edilir.Fakat bazı hareketler konusunda kısıtlamalar vardır.Örneğin ilk üç ay tamamlandıktan sonra, sırtüstü yatarak yapılan egzersizlerden kaçınmalıdır.Ayrıca uzun süre sabit pozisyonda kalmaktan da kaçınmalıdır.

Gebelik sırasında emniyetli kabul edilen sporlar;

- Yürüyüş herkes için güzel bir egzersizdir,tüm vücudu çalıştırırken, eklem ve kasları da fazla zorlamaz.Gebe kalmazdan önce çok aktif bir spor hayatınız yok ise ideal bir başlangıç egzersizi olabilir.
- Yüzme de çok sayıda kasınızı çalıştırır ve vücudunuz için ideal bir spordur.Suda kas ve eklemlerinize binen yük çok az olacağı için zorlanma ve sakatlanma ihtimali en azdır.Ayrıca serin kalmanızı ve bacaklarınızda şişlik olmasını da engeller.
- Bisiklete binmek iyi bir aerobik egzersizdir.Fakat karnınız büyüdükçe denge problemleri olup düşme riskiniz artar.Bu neden le gebelik ilerledikçe sabit egzersiz bisikletlerini tercih etmelisiniz.
- Aerobik kalp ve akciğerlerinizi kuvvetli tutmak için iyi bir egzersiz seçeneğidir.

Gebe kalmazdan önce de yapmış olmak kaydı ile aşağıdaki egzersiz çeşitleri de gebelikte yapılabilir.Yalnız bu sırada aşırıya kaçılmamalı orta yol izlenmelidir.

- Koşma: gebe kalmazdan önce de bu sporu yapıyordu iseniz, gebelik sırasında da koşmaya devam edebilirsiniz.Fakat koşu miktarını değiştirmeniz gerekebilir;bu konuda doktorunuzla konuşmalısınız.

- Raket sporları:Tenis,badminton gibi sporları aşırıya kaçmamak kaydı ile gebelik sırasında da yapabilirsiniz.Yalnız ilerleyen haftalarla birlikte denge problemlerinin artacağını, düşme ve sakatlanma riskinin de dolayısı ile artacağını unutmayınız.

Aşağıdaki sporları ise gebelik sırasında yapmanız istenmez:

- Kayak:özellikle slalom tarzı kayakta düşme ve sakatlanma riskiniz fazladır.Çünkü gebelikle birlikte denge problemleriniz giderek artacaktır.Ayrıca 1800m üzerindeki irtifalarda egzersiz yapıldığında “dağ hastalığı” görülme riskiniz artar.Böyle bir durum yaşadığınız takdirde solunum sıkıntınız olacağı için bebeğinizin de oksijen alması zorlaşacaktır.
- SCUBA dalış gebelik süresince yapılmamalıdır.
- Futbol,basketbol gibi kontak sporlardan gebelik süresince uzak durulmalıdır.
- Jimnastik,su kayağı,at binme gibi sporlarda düşme ve sakatlanma riski fazla olduğu için gebelik süresince yapılmamalıdırlar.

Hangi tip egzersiz yapmak isterseniz isteyin, öncesinde konuyu mutlaka doktorunuzla görüşüp onun uyarılarını göz önüne alınız.

Gebelikte egzersizin ilk 24 haftada yapılması daha pratiktir.Daha önceden kolay gelen egzersizler dahi son üç ayda zorlayıcı olabilmektedir.Bu normal bir durumdur.

Daha önceden yoğun bir egzersiz programı içinde değilseniz, günde 5 dakika ile başlamanız yerinde olur.Daha sonra haftada 5 er dakikalık artışlarla 30 dakikaya kadar çıkabilirsiniz.

Her egzersiz seansına ısınma turu ile başlayınız, bu 5-10 dakika süren yavaş yürüyüş gibi bir aktivite olabilir.Bu arada 10-20 saniyelik sürelerle kaslarınıza germe hareketleri de uygulayabilirsiniz.

Egzersiz sonrası ise 5-10 dakika boyunca yavaş hareketlere devam etmeli ve kalp hızınızın normale dönmesini sağlamalısınız.Bu daha sonra kaslarınızın ağrımasını engelleyecektir.

Dikkat etmeniz gerekenler

Gebelik sürecinde vücudunuzda oluşan değişiklikler belli pozisyon ve aktiviteleri riskli duruma getirecektir.Egzersiz yaparken atlama, hızlı yön değiştirme gibi haretketlerden mümkün olduğu kadar kaçınmalısınız.Bu tip hareketler eklemlerinizi zorlayabilir ve sakatlanmalara yol açabilir. Egzersiz sırasında vücut sıxcaklığınızın aşırı yükselmesine izin vermeyiniz;bu sıvı kaybetmenize ve gebelikle ilgili problemler yaşamanıza neden olabilir.Egzersiz yaparken aşağıdaki husulara dikket etmeniz doğru olacaktır:

• İlk üç aydan sonra sırt üstü yatarak egzersiz yapmayınız.
• Ateşiniz varken veya hava çok sıcak ve nemli ise egzersiz yapmaktan kaçının.
• Sizi serin tutacak kıyafetler giyerek egzersiz yapın.
• egzersiz yaparken göğüslerinizi iyi bir şekilde destekleyecek sütyenler kullanın.
• Vücudun susuz kalmasını,aşırı ısınmasını engelleyecek şekilde bol sıvı alın.
• Gereki ekstra kalorileri almayı ihmal etmeyin.

Egzersiz yaparken vücudunuz gözlemleyin ve enerjiniz tükeninceye kadar asla spor yapmayın.Aşağıdaki belirtileri tespit ederseniz egzersiz yapmayı kesin ve doktorunuzla temasa geçin:

• Vajinal kanama
• Baş dönmesi veya baygınlık hissi
• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı
• Kaslarda güçsüzlük
• Baldırlarınızda ağrı veya şişlik
• Rahminizde kasılma
• Bebek hareketlerinde azalma
• Vajinadan sıvı gelmesi

Bebeğiniz Doğduktan Sonra

Doğum ve bebek bakımı ağır yük getiren durumlardır.Gebelik ve doğum sonrası eski gücünüzü toplamanız biraz zaman alacaktır.Eğer zor veya komplikasyonlu bir dıoğum yaptı iseniz veya sezaryen ile doğum yaptı iseniz toparlanma süreniz biraz daha uzun olacaktır.Egzersiz programına geri dönmezden önce doktorunuzla bu konuda mutlaka görüşünüz.

Egzersiz programına geri dönmezden önce, bebeğinizle beraber yapacağınız yürüyüşler iyi bir seçim olabilir.

Aşının koruyuculuğu ne kadar sürer?
Bu konuda şu anda hiç kimsenin bir fikri bulunmamaktadır. Zamanla bu konu netleşecektir, fakat şu andaki verilere göre en az 8 yıl koruyuculuğun devam ettiği bilinmektedir (belki belli aralıklarla hatırlatıcı aşı yapmak gerekli olacaktır). HPV enfeksiyonlarının %75 i 15-24 yaşlar arasında alınmaktadır, dolayısı ile genç bir bayan cinsel olarak aktif olmazdan önce aşı ile korunma altına alınır ise riskin en fazla olduğu dönemde korunma altında olacaktır.

HPV aşısının potansiyel yan etkileri nelerdir?
Hastaların en sık sorulardan biri budur.Klasik aşı komplikasyonlarından ayrı özel bir komplikasyon bilinmemektedir. En sık görülen komplikasyon enjeksiyon yerinde ağrıdır, aşı yapılanların %80 i aşı yerinde ağrı olduğunu bildirmektedir. Daha seyrek olarak aşı yerinde lokal şişlik,kızarıklık,kaşıntı ve ateş bildirilmektedir.

Aşı nereden yapılmaktadır?
Aşı koldan uygulanmaktadır. Herhangi bir aşıdan farkı yoktur.

Aşıdan dolayı hastalık kapar mıyım?
Sıkça sorulardan biri de budur. Bu aşı canlı virüs içermemektedir. Dolayısı ile aşı yaptırdığınız için HPV enfeksiyonu kapmanız mümkün değildir.

HPV enfeksiyonunu daha önceden almış birisine aşı yapılır mı?
Evet yapılır, çünkü bu kişinin aşının koruduğu 4 virüsün hepsi ile enfekte olmuş olma olasılığı sıfıra yakındır. Dolayısı ile, aşı yapılarak diğer virüslerden korunma sağlanmış olacaktır. Aşının cinsel olarak aktif olmazdan önce başlanması en üst düzeyde koruyuculuk sağlayacaktır.Aşının prospektüs bilgilerinde 9 yaşından itibaren yapılabileceği yazmaktadır. Amerikan Hastalık kontrol dairesi (CDC) 11-12 yaşlar civarında ilk dozun yapılmasını tavsiye etmektedir. İlk dozdan 2 ay sonra ikinci doz, ikinci dozda 4 ay sonrada son aşılama yapılmaktadır.

Aşı ile ilgili temel prensipler aşağıda özetlenmiştir:
- Aşı olmaktan dolayı HPV enfeksiyonu olma ihtimaliniz yoktur.
- Aşının önemli bir yan etkisi yoktur.
- Aşı olduğunuz halde Pap smear yaptırmaya devam etmeniz gerekmektedir.
- Gebelikte aşılanmanız önerilmez.
- Aşılarınız tamamlanmadan gebe kalırsanız kalan dozlar gebelik sonrası yapılabilir.
- HPV çok yaygın bir enfeksiyon olup 50 yaşına kadar kadınların %80 i bir şekilde HPV ye maruz kalmaktadır.

Yakın ilişki ile ve sıklıkla da cinsel ilişki ile bulaşan bir hastalıktır. En tipik özelliği: neden olduğu ağrılı kabarcıklar ve yaralardır. Bu yara ve kabarcıkların belirdiği yerler virüsün vücuda girmek için kullanmış olduğu noktalardır. Yaralarla direkt temas edilmesi bulaşmaya neden olabilir fakat yara yokluğunda da bulaşma olabilmektedir.

Herpes virüsü cinsel ilişki sırasında cilt veya mukozalardaki ufak zedelenmelerden geçerek vücuda girmektedir. Vücuda giren virüs o bölgedeki sağlam hücrelere girip çoğalmaya başlamakta ve vücudun bağışıklık sistemi de virüs ile savaşmaya başlamaktadır. Virüs ile bağışıklık sistemi arasındaki bu mücadeleye bağlı olarak biraz önce bahsedilen yaralar oluşmaktadır.

Cinsel organların yanında, dil, ağız, gözler, dişetleri, dudaklar parmaklar ve vücudun diğer yerleri de enfekte olabilmektedir. Hatta vücudunuzdaki yaralara elinizle dokunduğunuzda vücudunuzun başka yerlerine özellikle de gözlerinize hastalığı taşıyabilirsiniz. Gözlerde oluşacak enfeksiyon çok ciddi problemler yaratabilir
( herpetik keratit).

Herpes virüsü vücut dışında birkaç saat yaşayabilirse de: tuvalet oturaklarından, küvetlerden veya diğer objelerden bulaştığına dair bir kanıt bulunmamaktadır.

BELİRTİLER

Herpes virüsü ile enfekte olmuş insanların çoğunda herhangi bir semptom yoktur. Semptomlar görüldüğünde ise kişiden kişiye çok fazla değişiklik görülmektedir. Bazı kişilerde çok sayıda ve ağrılı yaralar açılmakta, bazı kişilerde ise hafif bir takım belirtiler ile hastalık geçmektedir. Belirtiler genellikle virüs vücuda girdikten 2-10 gün sonra çıkmaktadır. Bu sırada sizde grip benzeri belirtiler oluşabilir. Lenf bezleriniz şişebilir, ateş, titreme, kas ağrıları, yorgunluk hissi, bulantı ve kusmalar oluşabilir. Bu arada cinsel organınızda, kalçalarınızda veya diğer bölgelerinizde içi sıvı dolu minik kabarcıklar belirebilir. TIKLAYINIZ. Bu kabarcıklar tek olmaktan ziyade genellikle kümeler şeklindedir.

Bu arada idrar yaparken bir batma veya yanma hissi oluşması da sıkça görülen şikâyetlerdendir.

Dış genital bölge ve vajen girişinde herpes lezyonları

Dış genital bölgede kabarcık şeklinde herpes

İlk herpes atağı 2-4 hafta sürebilir. Bu süre içinde kabarcıklar patlar ve yaralardan bir sıvı sızmaya başlar, daha sonra yara kabuklanır ve iz bırakmadan iyileşir.
Tekrarlayan herpeste ise ilk önce virüsün vücuda girmiş olduğu yerde yanma, kaşıntı veya batma hissi oluşur. Bu sırada sırtınızda, kalçalarınızda ve dizlerinizde ağrı hissedebilirsiniz. Bu öncü belirtilere prodrom adı verilir. Birkaç saat sonrada yaralar çıkmaya başlar. Tekrarlayan hastalıklarda genellikle ateş çıkmaz ve yaralar daha çabuk iyileşir. İyileşme süreci çoğu vakada 3-7 gündür. Tekrarlayan enfeksiyonlarda genelde daha az ağrı duyulur.
Genital herpes düşündüren belirtileriniz var ise hemen doktorunuzla temasa geçmelisiniz. Doktorunuz eğer teşhisi doğrular ise tedavinize hemen başlanacaktır.

TEŞHİS

Doktorunuz bir veya daha fazla test isteyerek teşhisi doğrulayacaktır. En kesin tanı yöntemi yaralardan alınacak örneklerde virüsün izole edilmesidir. Bu testin sonuç vermesi yaklaşık bir hafta alabilir ve her yerde yapılma imkânı yoktur. Pozitif sonuçlar teşhisi doğrularsa da negatif sonuç teşhisi ekarte ettirmemektedir. Kanda yapılacak antikor ölçümleri yeni ve eski enfeksiyonları göstermekte yardımcı olmaktadır ( HSV IgG ve IgM)

TEDAVİ

Herpesin kökten tedavisi bu gün için mümkün değildir. Hastalığın süresini kısaltacak ve rahatsızlığı azaltacak tedaviler yapılabilmektedir.

Daha önce bu hastalığı geçirmiş iseniz ve yukarıda anlatılan prodromal bulgular başladığında doktorunuzun size reçete etmiş olduğu antiviral tedaviye başlarsanız hastalığın hafif ve kısa sürmesini sağlamak mümkün olmaktadır. Böylece hastalığı başkalarına bulaştırma şansıda azalmaktadır.

Bazı çok ağır herpes vakalarını hastaneye yatırıp, damar yolu ile verilen ilaçlarla tedavi etmek gerekli olmaktadır.

NÜKSLERİ ÖNLEME

Herpes lezyonları birkaç gün veya hafta içinde iyileşmekle beraber herpes virüsü vücudunuzu terk etmez. Virüs sinirleri takip ederek omurilikteki sinir hücrelerine yerleşir ve varlığını orada sürdürür. Yeni bir tetikleyici olayı takiben dinleme yerini terk eder sinir boyunca ilerler ve vücuda ilk girdiği yerde tekrar kabarcıklar oluşturarak alevlenir. Bazen yara ve kabarcıklar yokken de virüs ortamda bulunabilir.

Herpes neden tekrarladığı net olarak bilinmemektedir fakat bazı tetikleyiciler sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Ruhsal ve fiziksel stres bunlardan biridir. Bir kadın kendini baskı altında hissettiğinde hastalık tekrarlayabilir. Soğuk algınlığı ve grip geçirilmesi de nükslere neden olabilmektedir. Nüksleri engellemek açısından vücudunuzu güçlü tutmalısınız: dengeli beslenme, yeterli dinlenme ve stresle mücadele bu bağlamda önemlidir.

%90 kişide nüksler oluşmaktadır. Fakat bu nükslerin ne sıklıkta görüleceği kişiden kişiye çok değişmektedir. Bazı kişilerde senede bir veya iki atak oluşurken diğerlerinde yedi sekiz atak oluşabilmektedir. Fakat nüks ataklar ilk atağa göre daha hafifi seyrederler.

ÖNLEME

Sizin veya partnerinizin oral veya genital herpesi var ise: prodromal semptomların başlamasından yaralar kabuk bağlayıp kaybolana kadar ilişkide bulunmayınız. Lezyonlara kaza ile dokunmanız halinde hemen sabunla yıkayınız ve ellerinizi özellikle gözlerinize götürmeyiniz.

Görünür lezyonu olmayan birisinden de hastalığı almanız mümkündür zira herpes virüsü belirti vermeden de hastalık yapabilmektedir.ilişki sırasında kondom kullanmak faydalı olabilir fakat %100 garanti sağlamaz çünkü kondomun örtmediği bölgedeki lezyonlardan hastalık alabilirsiniz.

GENİTAL HERPES VE GEBELİK

Eğer gebe iseniz ve herpes geçiriyorsanız bunu doktorunuza söylemeniz gerekir. Özellikle gebelik sırasında ilk defa herpes geçirilmesi tehlikelidir. Bebeğe bulaşma genellikle doğum kanalından geçerken oluşmakta ve ciddi beyin ve göz problemleri oluşabilmektedir.

Gebelik sırasında ilk defa herpes geçiren kadınların bunu çocuklarına geçirme ihtimali %30-60tır. Bu kadınlar daha önce bu hastalığı geçirmediklerinden kanlarında koruyucu antikorlar oluşamamıştır ve virüsün bebeğe geçişi daha kolay gerçekleşir. Gebelik öncesi bu hastalığı geçirmiş olanlarda ise antikor oluşu gerçekleştiğinden gebelik sırasında tekrarlayan herpes durumunda virüsün bebeğe geçmesi daha zor olur.

Bazı tekrarlayan herpes vakalarında gebeliğin son dört haftasında ilaç verilerek doğuma yakın dönemde hastalığın nüks etme ihtimali azaltılabilir.

Doğumun başladığı dönemde prodromal belirtiler var ise veya lezyonlar görülür halde ise sezaryen ile doğum tercih edilecektir. Böylelikle bebeğin virüslü doğum kanalından geçmesi engellenmiş olacaktır.
Eğer su kesesi erken açılmış ise bebek daha anne karnında iken enfekte olabilir, böyle bir durumda sezaryen gerekli korumayı sağlamayabilir.

Genital herpesi olan bir anne bebeğini emzirebilir. Süt ile bulaşma olmaz. Fakat eğer bebeğin dokunabileceği yerlerde herpes lezyonları varsa bebek oralara dokunduğunda virüsü alabilir.

BELİRTİLER

Kist küçük olduğunda ve enfeksiyon yok ise farkına varmamanız mümkündür. Kist büyüdüğünde vajinanın girişinde bir şişliğin farkına varırsınız. Kistler genellikle ağrısızdır.

Kist enfekte olduğunda aşağıdaki semptomlar görülebilir.

- Vajinanın girişinde hassas ve ağrılı bir şişlik
- Yürürken ve otururken rahatsızlık
- Cinsel ilişkide ağrı
- Ateş

NEDEN OLUR?

Bartholin bezinin kanalının tıkanmasının bu sürecin ilk adımı olduğu kabul edilmektedir. Bu tıkanma sonucu bezin içinde salgı birikmeye başlar.

Ne zaman tıbbi yardım aramalısınız?
Vajina girişinde iki üç günlük bir şişlik fark ettiğinizde, ağrınız ve ateşiniz yoksa, bu bölgeye sıcak sulu kompres uygulaması yaparak evde tedaviyi deneyebilirsiniz. Sıcak uygulaması tıkanmış kanalın açılmasını bazen sağlayabilmekte ve böylece birikmiş olan salgı boşalabilmektedir. İki üç günlük tedavi ile rahatlayamadınızsa veya ağrınız var ise hemen doktorunuzu aramalısınız.

40 yaş üzerinde iseniz ve vajina girişinde böyle bir kitle tespit etmeniz durumunda derhal doktorunuzla temasa geçmelisiniz. Nadir görülse de kanser gibi ciddi bir problemle karşı karşıya olabilirsiniz.

Teşhis
Genellikle hikayeniz ve yapılacak muayene teşhis için yeterlidir. Doktorunuz cinsel yolla bulaşan hastalıkların teşhisine yardımcı olmak için rahim ağzından kültür alabilir.

Menopoz sonrası dönemde veya 40 yaş üzeride iseniz kanseri ekarte etmek için doktorunuz biyopsi almak durumunda kalabilir.

Tedavi
Bartholin bezi kistlerinin tedavisi kistin büyüklüğü, verdiği rahatsızlığın derecesine göre ve abse olup olmamasına göre bir tedavi planı uygulanacaktır. Tedavi seçeneklerinin başlıcaları aşağıda sıralanmıştır.

Oturma banyoları:
Küçük, komplike olmayan kistlerin tedavisinde uygulanabilir. Günde birkaç kez dayanabileceğiniz sıcaklıkta suya oturmanız 3-4 gün içinde kistin kendiliğinden boşalmasını sağlayabilir.

Cerrahi drenaj:
Çok büyük olan veya apseleşmiş kistlerin doktor tarafından cerrahi olarak boşaltılması gerekir. Bu işlemi doktorunuz lokal anestezi ile veya sedasyon anestezisi altında ve muayenehane şartlarında gerçekleştirebilir. Doktorunuz kist veya apse üzerine yapacağı küçük bir kesik anında rahatlamanızı sağlayacaktır.

Antibiyotikler:
Kist enfekte olmuş ise veya cinsel yolla bulaşan bir hastalık teşhis edilmiş ise doktorunuz bir süre antibiyotik kullanmanızı isteyebilir.

Marsupializasyon:
Kistin daha sonraki dönemlerde tekrarlaması halinde, doktorunuz marsupializasyon denen cerrahi işlemi uygulayabilir. Bu işlemde apse cerrahi olarak boşaltıldıktan sonra kesik kenarlarına konulan dikişlerle kalıcı bir açıklık oluşması amaçlanır. Böylece hastalığın tekrarlaması büyük ölçüde engellenmiş olur.

Yapılan tüm tedavi girişimlerine rağmen hastalık tekrarlamaya devam ederse, o zaman doktorunuz Bartholin bezinin cerrahi olarak çıkarılmasını önerebilir. Fakat bu ameliyata çok fazla gerek kalmamaktadır.

Önleme:
Bartholin bezi kistlerinin oluşumunu önlemenin bir yolu yoktur. Güvenli seks uygulamaları içinde olmak ve cinsel ilişki sırasında kondom kullanmak iyi bir önlemdir. Bunun dışında dış genital bölgenin günlük temizliğini ılık su ve yumuşak bir sabunla yapmanız yerinde olur. Bisiklete veya ata binmek gibi bir alışkanlığınız var ise bisikletin selesinin veya eğerinizin yumuşak olmasını tercih etmelisiniz. Ayrıca sık molalar vererek genital bölgenizde devamlı basınç oluşmasını engellemelisiniz.

NORMAL RAHİM AĞZI
Rahim ağzında yara var denildiğinde genelde kastedilen : normalde rahmin içini ve rahim boynunun içini kaplayan tek katlı epitel dokusunun , rahim ağzından dışarı çıkıp, rahim ağzının bir kısmını kaplaması kastedilir. Yani orada gerçek anlamda bir yara veya doku kaybı (erezyon) söz konusu değildir.

Tek katlı epitel dokusu, çok katlı epitel ( normalde bu bölgede olması gereken) dokusundan farklı olarak salgı yapma özelliğine sahiptir ve dış etkilere karşı daha az dayanıklıdır. Böyle bir dokunun varlığı kendini genellikle artmış vajinal akıntılar ile kendini belli eder, bazen de cinsel ilişki sonrası leke şeklinde kanamalar görülür ( bu dokunun dış etkilere dayanıksız olması nedeni ile). Zaman zamanda alınan mikroorganizmaların yaptığı enfeksiyon sonucu “servisit” olarak tanımlanan rahim ağzının iltihapları oluşabilir. Rahim ağzı yaraları (ektropion) genellikle hormonal dalgalanmaların çok olduğu bazı dönemlerde ,örneğin: adolesan dönemi ve doğum sonrası dönemlerde sıkça görülmektedir. Doğum kontrol hapı kullananlarda da diğer kadınlardan daha sık görülmektedir Kadın doğum hekimleri, genelde rahim ağzı yaralarını gördükleri zaman tedavi etmek isterler. Bunun nedeni: söz konusu bölgenin dış etkenlere daha az dayanıklı olması yüzünden bir takım kötü hastalıklara zemin hazırlıyabileceği endişesi, bu bölgenin enfeksiyon hastalıklarına daha açık olduğunun düşünülmesi ve erezyone bölgenin neden olduğu akıntıyı kesme arzusudur.

Tedavi amacı ile kullanılan metodların temeli: o bölgedeki çok katlı yassı epitel hücrelerinin tahrip edilmesi ve alttan gelen çok katlı yassı epitel dokusunun bölgeyi kaplaması esasına dayanır. Bu amaçla en sık kullanılan metodlar elektro koterizasyon ( elektrik kullanılarak dokunun tahribi) ve kriyo ( dokuyu dondurarak tahrip) uygulamalarıdır. İki metodun da  temelde yaptığı oradaki hücreleri öldürmektir. Bu iki metot dışında bir de LEEP denilen bir uygulama ile hastalıklı doku kesilerek çıkarılabilir. Tedavi edici herhangibir işlem yapılmazdan önce doktorunuzun mutlaka “smear” testi yaparak rahim ağzında şüpheli bir hastalık (rahim ağzı kanseri gibi) olmadığını tespit etmesi ve daha sonrada tahrip edici uygulamalar olan koter veya kriyo gibi işlemleri gerçekleştirmesi beklenir. Koter veya kriyo  işlemlerinden sonra vajinal akıntılarınız bir süreliğine artış gösterecektir ve hatta bu dönemde bir miktar vajinal kanamalarınız da olabilir. Daha sonra akıntılarınız giderek azalacaktır. Tam iyileşme iki ay kadar bir zamanızı alacaktır.

Miyomlar genelde problem çıkartmazlar ve ancak bazı durumlarda tedavi edilmeleri gerekir. Nadiren acil tedavi gerektiren tablolara neden olurlar (şiddetli ağrı gibi)

Belirtiler

Miyomlar genelde belirti vermezler. Fakat belirti vermeye başladıklarında en sık görülenler aşağıda sıralanmıştır:

- Aşırı adet kanaması
- Uzamış adet kanaması
- Ara kanamaları
- Leğen kemiği (pelvis) içinde hissedilen basınç ve ağrı
- Sık idrara çıkma ve idrar kaçırma veya idrarını hiç yapamama
- Kabızlık
- Sırtta ve bacaklarda hissedilen ağrı

Nadiren miyomu besleyen damarlar miyomu beslemekte yetersiz kalırlar ve miyomu oluşturan hücreler ölmeye başlar. Bu durumda ilmekte olan miyom hücrelerinden salınan maddeler şiddetli ağrı ve ateşe neden olabilir. Aynı tablo, saplı bir miyomun sapı etrafında dönmesi (torsiyon) ve kan akımının bozulması sonucu da oluşabilir.

Miyomların yerleşim yeri, oluşan belirtileri de belirler.

- Submukozal miyomlar: rahmin iç boşluğuna yakın yerleşen bu miyomlar uzun ve aşırı kanamalı adetlere neden olurlar.
- Subseröz miyomlar: rahmin dışına taşan miyomlar bazen mesanenize bası yaparak idrar yolu ile ilgili şikâyetlere neden olabilirler. Bazen de rektuma ( kalın bağırsağın son kısmı) baskı yaparak kabızlığa neden olurlar.

Neden oluşurlar?

Rahmin düz kas hücresinden köken alırlar. Tek bir kas hücresinin çoğalmaya başlaması ile neticede soluk renkli, lastik kıvamında ve etraftaki normal dokudan ayırt edilebilen tümörlerdir.

Gözle görülemeyecek kadar ufak olabildikleri gibi rahmi büyütüp şeklini bozacak boyutlarda da olabilirler. Tek veya çok sayıda olabilirler ve bazen o kadar büyüyebilir ki rahim kaburgalara dayanacak şekilde büyüyebilir.

Miyomların neden oluştuğu bilinmemektedir. Değişik teoriler söz konusudur.
- Genetik değişiklikler: Pek çok miyomdaki hücreler incelendiğinde rahim düz kasını ilgilendiren genlerde bazı kodlama değişiklikleri gözlenmektedir.
- Hormonlar: östrojen ve progesteron rahmi gebeliğe hazırlayan iki kadınlık hormonudur. Miyom dokusu incelendiğinde, miyom dokusundaki hücrelerde östrojen reseptörlerinin normal rahim kası hücrelerinden daha fazla olduğu tespit edilmektedir.
- Diğer faktörler: İnsülin benzeri büyüme faktörü gibi bir takım maddeler miyom büyümesini etkileyebilmektedir.

Risk faktörleri

Miyomlarla ilgili birkaç risk faktörü bilinmektedir
Kalıtım: Anneniz veya kız kardeşinizde miyom görülmüş ise , sizde de görülme ihtimali artmaktadır
Irk: siyah ırktan olan kadınlarda diğer ırklardan kadınlara göre daha fazla miyom görülmekte , bu miyomlar daha genç yaşlarda ve daha büyük olmaktadır.

Ne zaman doktora başvurmalısınız

Aşağıdaki durumlarda doktorunuzla temasa geçmeniz doğru olacaktır

- Ağrılı ve fazla kanamalı adet görme
- Adet dönemi dışında lekelenme ve kanamalar
- Cinsel ilişkide ağrı
- Mesanenizi boşaltırken zorlanma
- Bağırsaklarınızın tembelleşmesi

Teşhis

Miyomlar genellikle kadın doğum muayenesi sırasında tesadüfen bulunurlar. Doktorunuz muayene sırasında rahmin büyüdüğünü, şeklinin düzensizleşmiş olduğunu tespit eder ve miyomdan şüphelenir.

Ultrason

Ses dalgaları kullanarak çalışan bir tanı aracıdır. Yapılan inceleme sonucunda miyomlarınız görüntülenir, yerleri ve büyüklükleri tespit edilir. Vajinal yolla yapılan ultrason incelemesi daha detaylı bilgiler verebilmektedir. Bazen de gebelik takibi sırasında yapılan ultrason incelemesinde tesadüfen miyomlar tespit edilmektedir.

Diğer görüntüleme teknikleri:

Eğer ultrason incelemesi yeterli bilgiyi sağlamaz ise doktorunuz ilave görüntüleme tekniklerine başvurabilir.

Histerosonografi: bir çeşit ultrason incelemesi olan bu inceleme sırasında rahmin içine serum verilerek şişirilir ve rahmin içindeki boşluğun daha iyi görülmesi sağlanır.
Histerosalpingografi: röntgen ışınlarını geçirmeyen bir ilacın rahim içine verilmesi sırasında çekilen bir röntgen incelemesidir. Rahim iç boşluğundaki miyomları gösterebilir ve tüplerin açık olup olmadığı konusunda fikir verir.
Histeroskopi: ışıklı bir alet ile rahim içine girilerek rahmin iç duvarları incelenir.
Nadiren kompüterize tomografi, manyetik rezonans gibi görüntüleme tekniklerine başvurmak gerekir.

Diğer testler
Anormal vajinal kanamalarınız oluyorsa doktorunuz potansiyel nedenleri bulmak için bir dizi test isteyebilir. Uzun süre devam eden kan kaybının kansızlığa neden olup olmadığını anlamak için tam kan sayımı istenebilir. Kanamanızın hormonlarla bağlantısını incelemek için hormon testleri istenebilir.

Komplikasyonlar

Miyomlar genelde tehlikeli kabul edilmemekle beraber kan kaybına bağlı kansızlığa neden olabilirler. Bazen ince bir sapla rahime bağlı olabilen miyomlar, bu sapın etrafında dönmeleri durumunda kan akımlarının bozulmasına bağlı olarak şiddetli karın ağrısı gelişmesine neden olabilirler.

Gebelik ve miyomlar

Miyomlar tipik olarak üreme çağındaki kadınlarda geliştiği için, doğal olarak miyom görülen pek çok kadın gebelik ve miyomlar hakkında endişe duyarlar.

Miyomlar genelde gebe kalma ve gebeliğin gidişatı ile ilgili problem yaratmazlar. Nadir durumlarda  miyom yerleşim yeri ve büyüklüğü ile tüplerden veya rahim ağzından geçişi engelleyerek gebeliği engelleyebilir. Submukozal miyomlar ise döllenmiş yumurtanın rahmin içine  yerleşmesine engel olabilir.

Yapılmış araştırmalar: Miyomu olan gebelerde düşük, erken doğum, plasentanın erken ayrılması, bebeğin rahim içinde anormal pozisyonda durması, plasentanın erken ayrılması gibi istenmeyen durumlara biraz daha fazla rastlandığını göstermektedir. Bu istenmeyen durumların görülüp görülmemesini miyomların büyüklüğü, sayısı ve yerleşim yeri belirler. Miyomların çok sayıda olması ve submukozal miyomların olması durumunda bu olumsuzlukların görülme ihtimali en yüksektir. Miyomların gebelik sırasında neden olabildiği bir problem 16-20. Gebelik haftaları arasında görülebilen lokalize şiddetli ağrılardır. Bu ağrılar genellikle ağrı kesiciler ile kontrol altına alınabilmektedir.

Çoğu gebede ,miyomlar gebeliğin gidişatını olumsuz etkilemezler. Eskiden miyomların gebelik sırasında hızlı büyüdükleri kabul edilirdi fakat son zamanlarda yapılan çalışmalar bunun doğru olmadığını göstermektedir. Çoğu miyom gebelik süresince aynı büyüklükte kalır, büyüme gösterebilen az sayıdaki miyomlar ise bu büyümeyi genellikle gebeliğin ilk üç ayında gösterirler.

Tekrarlayan gebelik kayıplarınız oldu ve miyomlarınız var ise doktorunuz bu problemi düzeltmek için miyomlarınızın bir veya daha fazlasını ameliyatla almayı önerebilir. Bu özellikle gebelik kaybını izah edecek başka bir neden bulunamadı ise başvurulacak bir ameliyattır.

Sezaryen sırasında aşırı kanama riski nedeni ile doktorlar genellikle miyomları almazlar.

Tedavi

Miyom tedavisinde tek bir yaklaşım yoktur.

Gözlem
Rahminde miyom olan pek çok kadın gibi iseniz yani hiçbir belirti ve şikayetiniz yok ise  : en iyi yaklaşım hiçbir şey yapmadan sadece periyodik muayenelere gitmek ve miyomun gidişatını gözlemek olacaktır. Miyomların kansere dönüşmesi çok nadirdir ve gebeliğin gidişatına nadiren engel olurlar. Miyomlar genellikle yavaş yavaş büyürler ve menopozdan sonra hormon seviyelerinin düşmesi ile beraber genellikle küçülürler.

İlaçlar
Miyom tedavisinde kullanılan ilaçlar adet kanamalarınızı kontrol eden hormonları hedef alır ve aşırı kanama ve leğen kemiği içindeki baskıyı azaltmayı hedeflerler.    Gn-RH agonistleri. Normalde beynin bir bölümü olan hipotalamustan salgılanan bir hormon olan Gn-RH hipofiz bezinden yumurtalıkları çalıştıran hormonların salgılanmasını  sağlar. Bu hormonun benzeri etki yapan ilaçlara Gn-RH agonisti denilmektedir (Lupron, Synarel) . bu ilaçlar doğal hormonun tersi bir etki yaparak östrojen ve progesteron seviyelerinin düşmesine neden olurken miyomlar küçülür ve kanamanız azalacağı için kansızlık problemi de düzelir.
Androjenler. Yumurtalık ve böbrek üstü bezlerinizde normalde de üretilen androjenler (erkeklik hormonları) ilaç olarak verildiklerinde miyomların neden olduğu bazı rahatsızlıkları engelleyebilirler. Danazol isimli sentetik bir androjen miyomların ve rahmin küçülmesine neden olurken adet kanamaları da kesilir. Fakat bu ilaç kilo artışı, depresyon, akne, baş ağrısı, seste kalınlaşma ve tüylenme gibi yan etkilere neden olabilir. Bu yüzden çoğu kadın bu ilacı kullanmak istememektedir.
Diğer ilaçlar: Doğum kontrol hapları ve projestinler (progesteron benzeri etki yapan sentetik ilaçlar) kanamalarınızı kontrol etmek için verilebilir fakat bu ilaçlar miyomların boyutunu küçültmezler.

Histerektomi
Rahmin alınması anlamına gelen bu operasyon miyomlardan kalıcı olarak kurtulmanın tek yoludur. Büyük bir ameliyat olan histerektomi ile beraber çocuk yapma kabiliyetiniz sona erecektir. Operasyon sırasında yumurtalıklarınızda alınırsa menopoza girmiş olacaksınız.

Miyomektomi

Bu operasyonda cerrah sadece miyomlarınızı alacak rahminiz yerinde kalacaktır. Çocuk sahibi olmayı düşünüyorsanız bu ameliyat sizin için bir seçenektir yalnız histerektomiden farklı olarak miyomların tekrarlama riski vardır. Miyomektomi yapmanın değişik yolları bulunmaktadır:

Abdominal miyomektomi: çok sayıda, büyük veya derin yerleşimli miyomlarınız olduğunda karın duvarından yapılacak bir kesi ile ameliyat gerçekleştirilecektir.

Laparoskopik miyomektomi: miyomlar ufak ve az sayıda ise doktorunuz bu metodu tercih edebilir. Karnınızdan yapılacak iki veya üç küçük kesikten(0.5 cm-1 cm) ışıklı bir aletle girilerek işlem gerçekleştirilir.

Histeroskopik miyomektomi: rahmin içinde yerleşen veya submukozal denilen miyom tiplerinde bir seçenek olabilmektedir. Işıklı bir alet yardımı ile rahim ağzından rahmin içine girilerek miyom alınmaktadır.

Miyomların dışarı alınmadan tahrip edilmesi şeklinde yapılan Miyomektomi varyasyonları.
Miyolizis: bu uygulama laparoskopik olarak yapılır ve elektrik akımı ile miyom tahrip edilir.
Kriyomiyolizis: sıvı nitrojen ile miyom dondurularak tahrip edilir.
Endometrial ablasyon: genelde histeroskopik olarak yapılan bu işlemde ısı enerjisi kullanılarak rahmin iç tabakası tahrip edilir. Böylece adet kanamaları azalır veya tamamen kesilir. Böylece miyomların neden olduğu kanamalar kontrol altına alınabilirse de miyomların kendisi üzerine bir etkisi olmaz.

Uterin arter embolizasyonu
Bu uygulamada rahmi besleyen damarın içine ufak partiküller enjekte edilir ve miyomlara giden kan akışı kesilmeye çalışılır. Kan akımı kesilen miyomlar küçülürler.bu uygulamanın cerrahiye üstünlükleri:
- Kesi olmaması
- Hızlı toparlanma sürecidir
Eğer yumurtalık ve çevre organlara giden kan akımı da bu işlem sırasında bozulursa komplikasyonlar oluşabilir.

Odaklanmış ultrason cerrahisi (focused ultrasound surgery)       

2004 yılında FDA tarafından onaylanan bu işlem (FUS) özel bir manyetik rezonans görüntüleyicisi ile anatomik yapınızın belirlenmesi ve daha sonrada yüksek frekanslı ve yüksek enerjili ses dalgalarının miyomlara odaklanması esasına dayanır. Bir seanslık uygulama birkaç saati alabilmektedir. Kısa vadeli sonuçların umut vaat ettiği bu metodun uzun vadeli sonuçları henüz bilinmemektedir.

Karar vermeden önce
Miyomların kanserle ilişkisinin olmaması ve genelde yavaş büyümeleri nedeni ile tedavi seçenekleri konusunda karar vermek için zamanınız vardır. Sizin için doğru olan kararı verirken şikâyetleriniz ve bunların ne kadar rahatsız edici olduğu, gebelik düşünüp düşünmediğiniz, menopoza ne

kadar yakın olduğunuz ve cerrahi hakkındaki düşünceleriniz önemlidir. Karar vermeden önce her tedavi seçeneğinin artılarını ve eksilerini doktorunuzla tartışmalısınız. Bu ararda çoğu kadının miyom nedeni ile herhangi bir tedavi görmesine gerek kalmadığını da unutmayınız.

Korunma

Miyomlara neyin ve nasıl neden olduğu konusundaki çalışmalar devam etmekle beraber şu anda miyomları önleme konusunda yapılabilecek bir öneri bulunmamaktadır. Miyomları önlemek şu anda mümkün olmasa da en azında çoğu miyomun tedavi gerektirmemesi rahatlatıcı bir gerçektir.

Alternatif tıp

İnternet ve kadın sağlığı ile ilgili kitaplarda görebileceğiniz bitkisel ilaçlar ve diğer alternatif tıp uygulamalarının geçerliliği konusunda bilimsel bir kanıt bulunamamıştır. Bu tip uygulamalara girmeden önce bir kere daha düşünmeniz faydalı olacaktır.

Her kadının adet düzeni farklıdır. Ortalama olarak 21-35 günlük aralıklarla, 4-5 gün süren ve ortalama olarak 30-40 cc (2-3 yemek kaşığı) kadar kan kaybının olması normal olarak kabul edilir. Adetleriniz düzenli veya düzensiz, az kanamalı veya çok kanamalı, ağrılı veya ağrısız, uzun veya kısa olabilir. Bir  adet döneminde 80 cc üzerinde kan kaybı oluyor ise o zaman menorajiden bahsedilebilir.

Menopoz öncesi dönmede fazla kanama olması sık görülen bir durumdur, fakat az sayıda kadında bu kanamanın miktarı menoraji sınırına gelir.

Belirtiler
Aşağıda tarif edilen durumlar menoraji işareti olabilir:
- Bir kaç saat süresince, her saatte bir pet veya tamponun kanla dolması
- Geceleyin pet değiştirme ihtiyacı olması
- Kanamayı kontrol edebilmek için aynı anda birden fazla pet kullanma ihtiyacı olması
- Yedi günden uzun süren adet kanamaları olması
- Adet kanaması ile birlikte büyük pıhtıların gelmesi
- Günlük yaşantınızı olumsuz etkileyecek şiddette kanamanızın olması
- Adet döneminde karnın alt kısımlarında sürekli ağrı olması
- Yorgunluk ve nefes darlığı (kansızlık işaretidir)

NEDEN OLUR?
Bazı durumlarda kanamanın neden olduğu anlaşılamasa da, sık karşılaşılan sebepler aşağıda sıralanmıştır.
- Hormonal dengesizlik: Normal adet düzeninde, östrojen ve progesteron hormonlarının dengeli olarak artıp azalarak rahmin iç tabakasının (endometrium) kalınlaşıp dökülmesini (adet kanaması) kontrol ederler. Hormonal bir dengesizlik söz konusu olduğunda rahmin iç tabakası fazla miktarda kalınlaşabilir ve  adet kanaması fazla olur. Hormonal dengesizlikler en çok: yeni adet görmeye başlamış kızlar ve menopoza yaklaşan kadınlarda görülür. Tiroit bezine ait hormonal bozukluklar da adet kanamalarının artmasına neden olabilir. Böyle bir durumda tiroit bezine yönelik bir tedavi ile kanamalar da kontrol altına alınabilir.
- Miyomlar: Rahimde sıkça görülen iyi huylu tümörlerdir ve aşırı kanamalara neden olabilirler. Miyom
- Polipler: Rahmin iç tabakasında gelişen ufak, iyi huylu çıkıntılardır. Genelde üreme çağındaki kadınlarda yüksek hormon seviyeleri sonucu gelişirler.
- Yumurtalıkların fonksiyon bozuklukları: Yumurtlamanın olmaması, hormon dengesizliklerine ve neticede aşırı kanamalara neden olur.
- Adenomiyosis: Orta yaş ve üzeri doğum yapmış kadınlarda sıkça görülür. Rahmin iç tabakasının (endometrium)  kimi yerlerde rahmin kas dokusuna  gömülmesi ile oluşur.
- Rahim içi araç: Rahim içi araçların en sık neden oldukları yan etkilerdendir ve kanamayı izah edecek başka bir neden yok ise genellikle rahim içi araç çıkarılarak tedavi sağlanır.
- Gebelik komplikasyonları: İlk defa olan gecikmeli olmuş, fazla kanamalı bir adet kanamasının düşük nedeni ile olması mümkündür. Fakat söz konusu adet kanaması beklediğiniz tarihte olmuş ise düşük pek ihtimal dahilinde değildir. Dış gebelikte de aşırı kanama olabilir.
- Kanser: Nadiren rahim, rahim ağzı ve yumurtalık kanserine bağlı aşırı kanamalar görülebilir.
- İlaçlar: Bazı ilaçlar, örneğin antiinflamatuar ilaçlar, antikoagülan ilaçlar (kamı sulandıran ilaçlar) aşırı ve uzun süreli kanamalara neden olabilir.
- Diğer tıbbi problemler: Yumurtalık iltihapları (PID),tiroit hastalıkları, endometriosis, karaciğer ve böbrek hastalıkları aşırı adet kanamalarına neden olabilir.

Risk Faktörleri
Üreme çağındaki her kadında fazla adet kanamsı olma ihtimali vardır. Adet görmeye yeni başlayan kız çocuklarında özellikle ilk 12-18 ay ve menopoza yaklaşan kadınlar özellikle riskin fazla olduğu gruplardır. Kalıtsal kanama problemi olan kadınlarda da risk yüksektir.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?
Normalde her kadının yılda bir kez jinekoloğuna giderek muayene olması ve smear yaptırması gerekir. Fakat düzensiz veya aşırı kanamalarınız oluyorsa hiç beklemeden doktorunuzdan randevu almanız yerinde olacaktır.

Teşhis
Doktorunuz adet kanamalarının oluş şeklinde sizi sorguladıktan sonra bir dizi inceleme yapmak isteyecektir.
- Kan testleri: kanamaya bağlı kansızlık (anemi) gelişip gelişmediğini anlamak için ve pıhtılaşma mekanizmasının bozukluklarını anlamaya yönelik testler istenecektir. Bu arada özellikle tiroit bezinin fonksiyonları da ölçülebilir.
- Pap testi (smear):Rahim ağzından alınan bu testte rahim ağzı kanserine yönelik inceleme yapılır
- Endometrial biyopsi: Rahmin iç tabakasından alınan örnek patoloji laboratuarında incelenir
- Ultrason incelemesi: Rahim ve yumurtalıklar yüksek frekanslı ses dalgaları vasıtası ile değerlendirilir.
Yukarıda anlatılan temel incelemelerin yönlendirmesine göre ilave testler de istenebilir.
- Sonohisterogram: Rahmin içine sıvı verilerek rahim içindeki boşluk daha iyi görülebilir hale getirilir, endometrial polip, miyom gibi oluşumlar daha iyi teşhis edilebilir.
Histeroskopi: Işıklı bir cihaz ve optik sistem sayesinde rahmin iç boşluğu doktor tarafından direkt olarak gözlenir, gerekirse biyopsi alınır.
- Dilatasyon ve küretaj (D&C): bu prosedürde rahim ağzı özel aletler ile genişletilir ve küret adı verilen özel bir alet ile rahmin iç tabakası kazınır. Alınan dokular patolojik incelemeye alınır.

Komplikasyonlar
Aşırı ve uzun süreli kanamalar bir dizi probleme yol açabilir.
- Demir eksikliğine bağlı kansızlık (anemi): Aşırı kan kaybına bağlı olarak kandaki hemoglobin seviyesi düşer. Solukluk, yorgunluk halsizlik gibi belirtiler ortaya çıkar. Daha ileri durumlarda nefes darlığı, kalp çarpıntısı, baş dönmeleri ve baş ağrıları ortaya çıkabilir
- Şiddetli ağrılar: Aşırı kanamalar genellikle rahimde oluşan kramplarla birlikte olur. Bu ağrılar ilaç kullanmayı ve hatta cerrahi girişimi ( kürtaj) gerekli kılabilir.

Tedavi
Aşırı adet kanamalarının tedavisinde kullanılacak yaklaşımı bazı faktörler belirler.
- Genel sağlık durumunuz ve sağlık öz geçmişiniz
- Kanamaya neden olan neden ve derecesi
- Size uygulanacak ilaç, prosedür ve diğer tedavileri nasıl tolere ettiğiniz veya etmediğiniz
- Aşırı kanamanın yaşam tarzınızı nasıl etkilediği
- Sizin fikirleriniz ve tercihleriniz

Menoraji tedavisinde kullanılabilecek ilaçlar:

- Demir içeren ilaçlar: eğer aşırı kan kaybına bağlı olarak kan seviyeleriniz de düşme eğilimi var ise doktorunuz size bir demir ilacı önerebilir.
- Nonsteroid anti inflamatuar ilaçlar: Bu gruptan ilaçlar örneğin ibuprofen kan kaybını azaltmak ve ağrıları dindirmek konusunda yardımcı olabilir.
- Doğum kontrol hapları: Gebelikten korumanın yanında, yumurtlama mekanizmasını da kontrol ederek aşırı ve uzun süreli adet kanamalarını kontrol edebilirler.
- Progesteron: Hormonal dengesizliği düzenleyip kanamaları kontrol etmek için kullanılabilecek ilaçlardandır.Progesteron ,özel bir rahim içi araç (MIRENA®) vasıtası ile de verilebilir.Rahim içi araç uygulaması tercih edilir ise ve kanamayı kontrolde başarılı olursa 5 yıl boyunca ilaç almanız gerekmeyecektir.
İlaçların başarısız olduğu durumlarda cerrahi yaklaşımlara başvurulur
- Dilatasyon ve küretaj: Yukarıda da anlatıldığı gibi, rahim ağzı genişletilip, rahmin iç tabakası küret denilen alet ile kazınır. Bu uygulama genellikle kanamayı kontrol altına alır. Fakat dezavantajı ilerleyen zamanlarda tekrar uygulamanın gerekli olabilmesidir.
- Operatif histeroskopi: Işıklı bir sistem ile rahim içindeki boşluğa girilerek gözlem yapılır ve kanamaya neden olabilecek polip gibi oluşumlar kesilip çıkarılabilir.
- Endometrial ablasyon: Rahmin iç tabakasının değişik metotlarla (ultrason, sıcak su, mekanik tahribat, elektrikle yakma) tahrip edilmesi esasına dayanır. Kanayan yüzey azaltıldığı için kanama miktarı da azalmış olur. Yalnız bazı vakalarda kanama çok azalabilmekte veya tamamen kesilmektedir. Endometrial ablasyon kadının gebe kalma kabiliyetini genellikle azaltır.
- Histerektomi: Rahim ve rahim ağzının cerrahi olarak alınması işlemidir. Hastane şartlarında, ameliyathane ortamında yapılan bir operasyondur. Aynı operasyonda yumurtalıklarda alınabilir, bu durumda kadın menopoza girecektir. Kalıcı bir işlem olduğundan, son çare olarak uygulanmalıdır.
Histerektomi dışındaki seçenekler genellikle hastaneye yatmadan ayaktan yapılan uygulamalardır. Adet kanamalarının fazlalığına, tiroitle ilgili hastalıklar neden oluyor ise, bu hastalıkların tedavisi kanamayı da düzeltecektir.

Çoğu düşüğün nedeni : gelişmekte olan embryo veya fetusta bir problem olması ve bunu bir şekilde algılayan anne vücudunun gebeliği sonlandırmasıdır. Düşük oldukça sık görülen bir durum olmakla beraber ,bu problemi yaşayan kişi açısından olay o kadar kolay değildir. Kucağına alacağı bebeğin hayallerini kurarken, düşük olayını yaşamak her kadın için yıkıcı olmaktadır.

BELİRTİLER

Düşüklerin çoğu 12.gebelik haftasından önce olur ve en sık görülen belirti ve bulgular aşağıda sıralanmıştır.

• Vajinadan leke şeklinde veya daha fazla miktarda kan gelmesi.
• Karnınızda ve sırtınızın alt kısımlarında hissedilen ağrı veya kramplar.
• Vajinadan sıvı gelmesi veya doku parçalarının düşmesi.

Gebeliğin erken haftalarında lekelenme ve kanama oldukça sık görülmektedir ve bu şekilde kanaması olan gebelerin çoğunda daha sonraki dönemde gebelik problemsiz devam etmektedir. Bazen çok şiddetli kanamalar olduğu halde gebelik problemsiz devam edebilmektedir. Gebeliğin düşük ile sonuçlandığı bazı durumlarda rahim içinde enfeksiyon gelişir bu durumda “septik düşük”ten bahsedilir. Böyle bir durumda.

• Ateş
• Titreme
• Vücutta genel bir kırıklık hissi ve ağrılar
• Vajinadan koyu ve pis kokulu bir akıntı gelebilir

NE ZAMAN DOKTORUNUZU ARAMALISINIZ?

Aşağıdaki belirtilerden birini kendinizde gözlerseniz hemen doktorunuzla temasa geçiniz.

• Çok azda olsa leke gelmesi veya kanama olması
• Vajinadan birden su boşalması
• Vajinadan doku parçalarının dökülmesi

Düşen parçaları bir kaba koyarak doktorunuza ulaştırırsanız, düşüğün neden olduğu anlaşılmasa bile ; plasenta parçaları olduğu tespit edildiğinde bir dış gebelikle karşı karşıya olunmadığı anlaşılabilir.

NEDEN OLUR?

Çoğu düşüğün nedeni embriyo veya fetusta bir gelişme bozukluğu olmasıdır. Bu duruma çoğunlukla embriyonun kromozomlarında veya genlerindeki problemler neden olur. Bu problemler çoğunlukla, anne veya babadan aktarılmaktan ziyade, döllenmeden sonraki hücre bölünmelerinde oluşur; yani kalıtsal problemler değildir. Böyle bir problem bir kaç tablo halinde karşımıza çıkabilir.

• Blighted ovum (kavrulmuş yumurta olarak tercüme edilebilir): 12. gebelik haftasından önce gerçekleşen düşüklerin yaklaşık %50 si bu şekildedir. Döllenme gerçekleştikten sonra plasenta ve zarlar gelişir fakat embriyo gelişmez.
• İntrauterin fötal ölüm: Bu durumda embriyo veya fetüs (gebeliğin 8. haftasından önce embriyo daha sonra ise fetüs’tan bahsedilir) mevcuttur fakat düşük ile ilgili hiç bir belirti olmadan ölmüştür. Bu duruma da genetik problemlerin yol açmış olma ihtimali vardır.
• Molar gebelik (üzüm gebeliği): Gestasyonel trofoblastik hastalıkta denilen bu durum yaklaşık 1000 gebelikte bir görülür.Döllenme ile ilgili bir problem sonucu plasentada gelişen bir hastalık halidir.Rahim içinde embriyo olabilir veya olmayabilir ama plasenta ( bebeğin eşi) minik kistler şeklinde hızla büyüyerek rahmin içini doldurur.

Bazı durumlarda annenin sağlık durumu düşüğe neden olur.Bunun başlıca nedenleri aşağıda sıralanmıştır.

• Kontrolsüz diyabet (şeker hastalığı)
• Tiroit hastalıkları
• Hormonal problemler
• Rahim ve rahim ağzını ilgilendiren problemler

Neler düşüğe sebep olmaz?

• Egzersiz yapmak
• Yük kaldırmak
• Cinsel ilişkide bulunmak
• Zararlı kimyasallara maruz kalmamak şartı ile, çalışmak

Risk Faktörleri

Düşük riskinizi artıran faktörler aşağıda sıralanmıştır.

• Yaş: 35 yaş üzerindeki kadınlarda daha genç olanlara göre düşük ihtimali artar. 35 yaşında %20 civarında olan düşük riski, 40 yaşında yaklaşık %40 civarındadır. 45 yaşında düşük riski %80 dir. Baba yaşınında riski artırma yönünde etkili olduğuna dair şüpheler vardır.
• İkiden fazla düşük öyküsü: İkiden fazla düşük yapmış kadınlarda (yani 3 ve üzeri) düşük ihtimali artmaktadır. Tek bir düşük yapmış kadının bir sonraki gebeliğinde düşük riski, hiç düşük yapmamış bir kadınla aynıdır.
• Kronik hastalıklar: Diyabet, tiroit hastalığı gibi kronik hastalık durumlarında gebe kadının düşük riski artmaktadır.
• Rahim ve rahim ağzı ile ilgili problemler: Bazı rahim anomalileri, zayıf veya kısa rahim ağzı gibi durumlar düşük riskini artırmaktadır.
• Sigara,alkol ve uyuşturucu kullanımı: Bahsedilen bu üç durumda da düşük riski artmaktadır.
• İnvazif prenatal testler: Koryonik villus örneklemesi, amniyosentez gibi incelemeler az da olsa bir düşük riski içerirler.

Testler ve Teşhis

Doktorunuz bir dizi test ve muayeneye başvurabilir.
• Pelvik muayene: Doktorunuz bu muayene ile rahim ağzının açılıp açılmadığını anlamaya çalışacaktır.
• Ultrason: Bu muayene ile embriyo veya fetüsün kalp atımlarının olup olmadığı ve gelişmesinin yolunda gidip gitmediği anlaşılmaya çalışılır.
• Kan testleri: Düşük yaptı iseniz beta HCG hormonun kan seviyelerine bakarak düşüğün tam olarak gerçekleşip gerçekleşmediği, geride parça kalıp kalmadığı konusunda yorum yapılabilir.

Olası Tanılar

• Düşük tehdidi (abortus imminens): Kanamanız vardır fakat rahim ağzı halen kapalıdır. Bu durumda gebelik genellikle problemsiz devam eder.
• Kaçınılmaz düşük (abortus incipiens): Rahim ağzınız açık,kanamanız var ve rahminizde kasılmalar oluyor ise düşük kaçınılmazdır.
• İnkomplet düşük (tamamlanmamış düşük): Bir miktar gebelik ürünü (plasenta ve embryo-fetüs) rahim dışına atılmış fakat bir kısmı halen rahim içindedir.
• Missed abortus: embryo veya fetüs ölmüştür, fakat halen atılmadan rahim içinde durmaktadır
• Komplet düşük: Gebelikle ilgili tüm ürünler rahim dışına atılmıştır. 12 haftadan önce olan düşüklerde gözlenen genelde bu durumdur.
• Septik düşük: Rahim içinde bir enfeksiyon geliştiğinde bu durumdan bahsedilir.Hayatı tehdit eden durumlara neden olabilir, hemen gerekli müdahalelerin yapılmasını gerektirir.

Tedavi

Düşük tehdidi yaşıyorsanız doktorunuz kanama ve ağrılar kesilene kadar yatak istirahati yapmanızı önerecektir. Bu arada egzersiz yapmamanız, seksten uzak durmanız da istenir. Özellikle yeterli tıbbi hizmetleri zor bulacağınız yerlere seyahat yapmaktan da kaçınmanız doğru olur.

Ultrason kullanımının yaygınlaşması ile embriyonun yaşayıp yaşamadığı veya hiç gelişmemiş olduğu eskiye göre çok daha kolay saptanabilmektedir. Buna göre de yaklaşımlar değişmektedir.

• Bir şey yapmadan beklemek: Ultrason öncesi dönemde bir kadının düşükle karşı karşıya olduğu pratik olarak bilinemezdi ve ancak olay tam olarak yerleştiğinde anlaşılırdı. Bu eski tecrübelere dayanarak bilmekteyiz ki düşük süreci kendi haline bırakılabilir ve düşük embriyonun ölmesinden bir kaç hafta sonra gerçekleşir .Bazen bu süre 3-4 haftayı bulabilir. Duygusal olarak bir kadının böyle bir sürece katlanması zordur ve günümüzde pek tercih edilmez
• Tıbbi tedavi: Düşük yapacağınız kesinleştiğinde bazı ilaçlar ile düşük süreci hızlandırılabilir.Bunun için bazı ilaçları ağız yolu ile veya vajinal yolla kullanmanız istenebilir. Genellikle düşük ,ilaçların verilmesinden sonraki 24 saat içerisinde gerçekleşir.
• Cerrahi tedavi: D&C verilen işlemle doktorunuz rahim ağzını genişlettikten sonra rahmin içini vakum ile temizler. Nadiren (özellikle ölü embryo veya fetüsün rahim içinde çok uzun süre beklediğinde) küret adı verilen bir aletle rahim duvarlarını kazımak gerekebilir. Komplikasyonlar nadirdir.
Kaçınılmaz düşük (abortus incipiens) durumunda kanamayı kesmek için derhal cerrahi girişim yapılması gerekli olabilir.

Yaşam tarzı

Fiziksel iyileşme
Düşük olayının fiziksel etkilerinden kurtulmanız genellikle bir kaç saat ile bir kaç gün arasında gerçekleşecektir. Adetlerinizin tekrar başlaması 4-6 hafta içinde olacaktır. Bu süre içinde olabilecek aşırı kanamalar, ateş, titreme veya şiddetli ağrı durumlarında doktorunuzu arayınız. Düşükten sonraki iki hafta süre ile vajinanıza tampon koymayınız, eğer vajinal duş yapma alışkanlığınız varsa bu uygulamayı da yapmayınız.

Daha sonraki gebelikler

Düşüğünüzü takip eden adet döneminizden itibaren gebe kalmanız ihtimal dahilindedir.Eğer siz veya partneriniz gebelik düşünüyorsanız buna duygusal olarak hazır olduğunuzdan emin olmalısınız. Eğer çok sayıda ardışık düşüğünüz oldu ise (en az üç kez ve arka arkaya olmak şartı ile) altta yatan bir neden olup olmadığı incelenmelidir.Rahim anomalileri, kan pıhtılaşması ile ilgili problemler veya kromozomal problemler tekrarlayan düşüklere neden olabilmektedir.Eğer yapılan incelemelerde herhangi bir neden bulunamaz ise ümitsizliğe kapılmayınız. Tedavi yapılmayanlarda dahi neticede %60-70 oranında başarılı gebelik oluşmaktadır ( yani bu çiftlerin %60-70 i neticede çocuk sahibi olmaktadır)

Destek

Düşük olayı yaşandığında, duygusal düzelme fiziki düzelmeye göre çok daha geç olarak gerçekleşebilir.Öfkeden umutsuzluğa kadar değişik duygular yaşayabilirsiniz, bu duygulardan kurtulabilmek için kendinize biraz zaman tanımalısınız.Gerektiğinde bu konuda profesyonel destek almaktan çekinmeyiniz.

Önleme

Düşük vakalarının çoğunda, önleme anlamında yapılabilecek pek bir şey bulunmamaktadır.Düzenli olarak gebelik kontrollerinize devam ediniz, sigara ve alkolden uzak durunuz.Kronik hastalıklarınız var ise bunların kontrol altında tutulmasını sağlamalısınız.

Neden olur?

Kadın infertilitesi incelendiğinde en sık görülen neden yumurtlamanın olmaması veya seyrek olması dır. Kadınların yumurtlama kapasitesi doğal olarak yaşla birlikte azalır, bunun dışında yumurtlamayı azaltacak nedenler:

- Aşırı yüksek veya düşük kilo
- Sigara
- Aşırı stres
- Sağlıksız beslenme
- Yumurtalık tümör ve kistleri
- Aşırı egzersiz
- Alkol ve uyuşturucu kullanımı
- Hipofiz bezinin tümörleri
- Diabet gibi kronik hastalıklar
- Bazı ilaçlardır

Normal olarak yumurtlamayan bir kadının adetleri genelde düzensiz olur ve hatta bazı durumlarda hiç olmaz.

Bir diğer infertilite nedeni tüplerdeki anormallik ve zedelenmelerdir. Yumurtalıktan atılan bir yumurta tüpler vasıtası ile rahime ulaşır ve bu yolculuk sırasında tüplerin 1/3 dış kısmında sperm tarafından döllenir. Tüplerdeki bir problem döllenmenin gerçekleşmesine engel olabilir. Tüplerdeki problemler şu nedenlerle  oluşabilir:

- Enfeksiyonlar
- Doğuşten gelen anomaliler
- Miyom ,polip gibi oluşumlar
- Geçirilmiş ameliyatların oluşturduğu yara dokuları (yapışıklıklar)
- Endometriozis ( sıkça görülen bir kadın hastalığı)
- DES sendromu ( annenizin gebe iken aldığı bir ilaçtan kaynaklanan anatomi bozukluğu)

Rahim ağzınızdaki bazı problemler spermlerin yumurtaya ulaşmasına engel olabilir. Bu problemler:

- Servikal stenoz ( rahim ağzının dar veya kapalı olması)
- Anormal rahim ağzı salgısı
- Servisit  ( rahim ağzının iltihabı)

Nadir durumlarda kadının vücudu  sperme allerjiktir ve spermleri yok eder.

Bazı nadir genetik problemler de infertiliteye neden olabilir.
%30 vakada  ise tüm araştırmalara rağmen hiçbir neden bulunamaz.

Teşhis nasıl konulur?

Sizin ve eşinizin derinlemesine incelenmesi gerekecektir.

- Tıbbi ve ailevi geçmişiniz
- Cinsel yaşantınız
- Daha önceki gebelik, düşük ve doğumlarınız
- Diyet ve egzersiz alışkanlıklarınız
- Stres durumunuz
- İlaç, alkol ve tütün kullanımınız   sorgulanacaktır.

Doktorunuz yumurtlamanızın olup olmadığını araştıracaktır. Bunu öğrenmek için bir seri ultrasona girmeniz veya kan testleri yaptırmanız istenebilir.

Bunun dışında

- Enfeksiyon kastalıkları ve hormon dengenize yönelik kan ve idrar testleri
- Rahim ağzı salgınız ve rahmin iç tabakasından alınan örneklerin incelenmesi
- Partnerinizin sperm sayı ve kalitesinin incelenmesi gerekebilir.

Tüplerinizde tıkanıklık olup olmadığını öğrenmek, rahminizin içinde yapışıklıklar veya doğumsal anomaliler olup olmadığını öğrenmek ve endometriozis olup olmadığını öğrenmek için:

- Histeroskopi ( ışıklı bir aletle vajen ve rahim ağzından geçerek rahminizin içinin gözlenmesi)
- Laparoskopi ( göbeğinize yapılacak 1cm lik bir kesiden girilerek ışıklı bir aletle karın içi organların gözlenmesi)
- Histerosalpingografi ( rahim ağzından verilen bir ilaçtan sonra çekilen röntgen ile  rahim içi ve tüplerin görüntülenmesi)  yapılabilir.

Nasıl tedavi edilir?

Doktorunuz ilk önce probleminize neyin sebep olduğunu anlamaya çalışacak  ve bir neden bulabilir ise ona yönelik tedavi planlıyacaktır. Tedavi planında ilaçlar ( genellikle hormonlar ve antibiyotikler) ve cerrahi girişimler bulunabilir. Bazen hem erkeğe hem de kadına yönelik girişimlerin birlikte yapılması gerekebilir. Kadınlara yönelik uygulanan tedavilerden bazıları

- Hormon dengesizlikleri , endometriozis ve kısa adet periyotları için hormonal tedaviler
- Sigara içiyorsanız sigaranın bırakılması
- Alkol  kullanıyorsanız bırakılması
- Yumurtlamayı uyaran ilaçların uygulanması
- Tüpleriniz , rahminiz, rahim ağzınız veya leğen kemiği içinde yapışıklıklar varsa bunların giderilmesine yönelik cerrahi girişimler
- Rahminizde polip veya miyomlar varsa bunların alınmasına yönelik girişimler önerilebilir.

Partnerinizin sperm sayısının düşük olması durumunda , aşılama da denilen intrauterin inseminasyon işlemi denenebilir. Bu işlemde: yumurtlama döneminize yakın bir dönemde , partnerinizden alınan spermler özel bir yıkama işleminden geçirildikten sonra ince bir plastik boru vasıtası ile rahminizin içine yerleştirilir.

Yardımcı üreme teknikleri  ( ART ) diğer bir seçenek olarak karşınıza gelebilir.  Değişik tekniklerin söz konusu olduğu bu durumda temelde yapılan sizden alınan yumurtaların vücut dışında labaratuar ortamında sperm ile döllenmesi ve;  döllenmiş ve belli bir aşamaya kadar gelişmiş olan gebelik ürününün rahminize tekrar yerleştirilmesi söz konusudur. Erkeğin sperm sayısı çok düşük olduğunda veya kadının tüpleri tıkalı olduğunda öncelikle tercih edilen yoldur. Maddi ve manevi yönden ciddi külfet getiren , zaman alıcı bir uygulamadır, fakat bu sayede bir çok insan çocuk sahibi olabilmektedir.

İnfertilite nedeni ile tedavi edilen çiftlerin yaklaşık 2/3 ü amaçlarına ulaşabilmektedir, fakat bu süreçte yaşananlar çift için ciddi stres kaynağı olabilmektedir. Böyle durumlarda profesyonel yardım almak yerinde olur.

Kısırlığa engel olabilirmiyim?

Genetik problemlerden ve doğuştan gelen hastalıklardan kaynaklanan infertiliteyi engellemeniz mümkün değildir. Ama diğer nedenlerden bazılarını engellemeniz mümkündür.

- Cinsel yolla geçen hastalıklardan korunmak için kondom kullanınız.
- Sizin ve partnerinizin başkaları ile seks yapmaması önemlidir
- Haftada 1-2 kadehten fazla içki içmeyiniz
- Reçeteli ve reçetesiz ilaçları ölçülü kullanınız
- Uyuşturucu kullanmayın
- Sigara kullanmayın
- Kişisel hijyeninize dikkat edin
- Cinsel ilişkide kayganlaştırıcı ürünleri kullanmayın, bu ürünler spermlerin yumurtaya ulaşmasına engel oluşturabilir.

Aşağıda yazılı olan değişiklik veya şikayetler oluşur ise hemen doktorunuzu arayın.

- Anormal vajinal akıntı
- Ateş
- Anormal kanama
- Adet düzeninizde değişiklik
- İlişki sırasında ağrı
- Vajen ve anal bölgede yaralar ve kaşıntı.